Klaartje Koe in de Intensive Care

In ons land zijn er momenteel zo'n 2500 boerenbedrijven uitgerust met een automatisch koeherkenningssysteem, met daaraan gekoppeld de mogelijkheid van automatische krachtvoerverstrekking. Dergelijke systemen vormen dan het startpunt van de automatisering van het gehele bedrijfsbeheer. In principe is er inmiddels al veel meer mogelijk. Genoemd kunnen worden de automatische bepaling van de vruchtbare perioden en van de algemene gezondheidstoestand van het vee. Hiervoor zijn speciale meetinstrumenten aan en om de koe nodig, zodat in de toekomst er een situatie kan groeien, die doet denken aan de intensive care afdeling van een groot ziekenhuis. Is dit een gezonde ontwikkeling?

Symposium
Vorig jaar april stond het Internationaal Agrarisch Centrum in Wageningen enkele dagen in het teken van de nieuwste ontwikkelingen betreffende automatisering op de boerderij. Op het symposium „Automation in dairying" kwamen onderzoekers uit de gehele wereld, inclusief het Oostblok, bijeen om in een 30-tal lezingen hun ervaringen te ventileren.
Deze voordrachten waren in een vijftal groepen verdeeld en wel:
koeherkenning en automatische voedering.
signaleren van zieke en tochtige (= vruchtbare) koeien.
apparatuur voor automatische produktiecontrole.
het (per computer) verzamelen en verwerken van gegevens tot bruikbare informatie voor de boer.
managementsystemen, waar (praktisch) het gehele bedrijfsgebeuren wordt geautomatiseerd.

Enkele interessante onderwerpen zullen we nu iets nader gaan bekijken.

Koeherkenning
Sleutel tot het automatisch herkennen van koeien is de kleine zender, om de hals van de koe, die zodanig is geprogrammeerd, dat er de codenaam van de koe wordt uitgezonden. Deze worden in diverse soorten met onderscheiden eigenschappen gemaakt. Zo zijn er aktieve vormen die een eigen batterijtje hebben, maar ook passieve, die alleen een code afgeven als deze door een energiebron worden aangestraald (transponder), eigenlijk op dezelfde manier als een reflector langs de weg hét licht van de koplampen terugkaatst. Bekend is het in ons land ontwikkelde Veecode-systeem van Nedap, dat reeds in 27 landen wordt toegepast. De verwachting is dat dit Overijsselse bedrijf binnenkort een verbeterde versie zal lanceren, die geen batterij nodig heeft en die bovendien van buitenaf te programmeren is.
Ook de Engelsen zijn op dit gebied actief. Zo heeft Hunday een zendpil op de markt gebracht, waarmee niet minder dan 250.000.000.000.000 verschillende codes kunnen worden uitgezonden, genoeg om alle koeien op deze wereld vele eeuwen lang te nummeren! Primair wordt deze zender gebruikt als basiselement voor de herkenning van de koe in het proces van geprogrammeerde krachtvoerverstrekking.
De aangesloten microcomputer bepaalt dan op grond van aanwezige gegevens betreffende produktie, conditie en eerdere voerverstrekking de nieuw te verstrekken portie krachtvoer. Dit ritueel in de krachtvoerboxen is wel zo langzamerhand het schoolvoorbeeld geworden van automatisering op de boerderij.
Maar in de voortschrijdende techniek, met name op het gebied van de micro-elektronica, wordt de koezender gebruikt om, behalve het identificatienummer ook allerlei andere gegevens over de koe over te seinen. Zo is in Denemarken een systeem ontwikkeld, met een aan het oor bevestigde zendknoop, waarmee het nu in principe ook mogelijk is om gegevens over de lichaamstemperatuur en de bewegingsactiviteit over te seinen. Hierdoor komen zaken als automatische indicaties m.b.t. ziekte en tochtigheid in het verschiet. Het is onderzoekers namelijk gebleken dat het bewegingspatroon van een koe zodanige uitschieters vertoont tijdens de vruchtbare periode, dat dit automatisch kan worden vastgesteld door een bewegingsopnemer die aan een van de poten is bevestigd en signalen afgeeft, die via de koezender, computermatig kunnen leiden tot de juiste diagnose.

Melkmeting
Een ander onderwerp is de automatiseringszorg rond de melkproduktie. Behalve de soms al ingeburgerde automatische melkmeters die de melkopbrengst kunnen vaststellen zijn hier ook nieuwe sensoren (= meetvoelers) in ontwikkeling.
Met name de temperatuur van de melk blijkt soms interessante informatie te geven om ziekten, die gepaard gaan met temperatuurverhoging, vroegtijdig te kunnen signaleren. Ook de meting van de elektrische geleidbaarheid van de geproduceerde melk heeft diagnostische waarde. Bij het Wageningse instituut IMAG is namelijk onderzoek verricht naar de mogelijkheden om vroegtijdig mastitis (=uierontsteking) te ontdekken. Het bleek dat, in geval van ontsteking er een verhoogde ionenconcentratie in de melk aanwezig was, waardoor de geleidbaarheid toenam. IMAG ontwikkelde hiertoe een meetsysteem, dat in een normale melkklauw wordt ingebouwd. De meting bestaat uit het doorlopend vergelijken van de geleidbaarheid in de verschillende kwartieren (=tepels). Wanneer nu één of meer metingen afwijkend zijn, duidt dit op een uierontsteking.

Belangrijk voor een goede bedrijfsvoering op de boerderij is een goede strategie m.b.t. het verstrekken van (kracht)voer. In de loop der tijden zijn er diverse vuistregels gegroeid om tot zo optimaal mogelijke resultaten te komen. Insiders weten dat het hier om een ingewikkelde problematiek gaat waarin een veelheid aan factoren een rol speelt.
Daarom is het niet te verwonderen, dat ook hier de computer bij is gehaald om m.b.v. goede programma's de krachtvoerbehoefte te berekenen en toe te dienen.

Het eerder genoemde IMAG, dat kan worden beschouwd als een soort agrarisch TNO-instituut, heeft een groot computerprogramma ontwikkeld, waarmee het mogelijk is om de dagelijks verkregen informatie over melkproduktie, voeropname en temperatuur zodanig te bewerken dat een automatische dagelijkse bedrijfsbeheersing mogelijk wordt. Hiermee kan dan een optimale kosten-batenverhouding worden gerealiseerd, kunnen afwijkingen worden gesignaleerd en voorspellingen voor een goed beleid worden gedaan.

Managementsystemen
Wanneer het gehele proces van koezender tot en met decomputerprogramma's één samenhangend geheel vormt, dan spreken we van een volledig managementsysteem. Op het symposium bleek wel dat het geen eenvoudige zaak was om allerlei kleinschalige brokken automatisering, zoals het koeherkenningssysteem, de mèetopnemer voor het bepalen van de melkproduktie, de regelaar voor het sturen van de krachtvoergift en de computer met zijn bedrijfsprogramma's op een zodanige wijze met elkaar te verbinden, dat het samenhangende deel, wat dan ontstaat, meer is dan de som van de afzonderlijke delen. Hoewel diverse firma's willen doen geloven dat zij deze zaak onder de knie hebben zal het nog veel onderzoek vergen voordat deze grootschalige boerderij automatisering voldoende is uitgekristalliseerd.

Intussen hebben enkele grotere producenten van deelsystemen de handen ineen geslagen en een totaal managementsysteem samengesteld.

De landbouwtechniek is onstuitbaar in opmars, mechanisch, elektronisch en systeemgericht.

Het zal de (grootschalige) boer een enorme teruggang in werklast kunnen opleveren, maar ligt er op de andere kant van de weegschaal toch ook niet zoveel dat we deze op zich fascinerende ontwikkelingen met zekere reserves moeten beschouwen?
Hierbij denk ik dan o.m. aan de toeneming van stress en verzakelijking van het boerenbedrijf, waarover nogal negatief wordt bericht. Maar dit geldt eigenlijk voor de gehele maatschappij.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen