Het nieuw Burgerlijk Wetboek en de kleine lettertjes

door mr. P.J. den Boef

Algemene voorwaarden gelden niet automatisch. Er zal eerst sprake moeten zijn van een overeenkomst. De wederpartij dient de algemene voorwaarden te aanvaarden. Dat kan uitdrukkelijk gebeuren, bijvoorbeeld doordat de koper zich mondeling of schriftelijk akkoord verklaart. Vaak gebeurt het stilzwijgend, doordat in een offerte wordt verwezen naar bijgevoegde algemene voorwaarden. Zij worden niet van toepassing door bijvoorbeeld vermelding op de factuur. De factuur wordt namelijk verzonden nadat de overeenkomst is gesloten. Het is overigens niet nodig dat de wederpartij de inhoud van de algemene voorwaarden kent. Wél schrijft het nieuw BW voor dat aan de wederpartij een redelijke mogelijkheid moet worden geboden van de algemene voorwaarden kennis te nemen, uiterlijk bij het sluiten van de overeenkomst. Als aan deze eis niet is voldaan, kan de wederpartij één of meer bedingen uit de algemene voorwaarden vernietigen zodat zij daaraan niet gebonden is. De enkele verwijzing naar algemene voorwaarden is niet meer voldoende voor een gebondenheid. Zij dienen ter hand te worden gesteld, of wanneer dat redelijkerwijs niet mogelijk is, moet worden meegedeeld dat de voorwaarden zijn gedeponeerd. Bovendien moet men aanbieden de voorwaarden desgewenst toe te zenden. De verplichting tot toezending geldt niet, voor zover toezending niet kan worden gevergd in verband met een gering financieel belang of bij zeer omvangrijke algemene voorwaarden.

Zwarte lijst

Een beding in algemene voorwaarden kan sneuvelen indien het onredelijk bezwarend is. De strekking van deze bepaling is om de consument als de zwakste partij te beschermen. De wetgever heeft de praktijk een handje geholpen door in de wet twee lijsten op te nemen. De zgn. 'zwarte' lijst bevat 14 bedingen, die onredelijk bezwarend zijn en dus vernietigbaar. De zgn. 'grijze' lijst bevat eveneens 14 bedingen, die vermoed worden onredelijk bezwarend te zijn.

Als een beding op de grijze lijst voorkomt, gaat de rechter ervan uit dat dét beding onredelijk bezwarend en dus vernietigbaar is. De gebruiker van de algemene voorwaarden kan echter het tegendeel bewijzen. Hij mag bewijzen dat het grijze beding niet onredelijk en bezwarend is. Voor bedingen die op de zwarte lijst staan bestaat de mogelijkheid van tegenbewijs niet. Een zwart beding wordt zonder meer niet toegestaan.

Consumententransacties De werking van de zwarte en de grijze lijst is beperkt tot zgn. 'consumententransacties'. Voorbeeld: De autodealer die auto's inkoopt is geen consument. Als diezelfde autodealer voor zijn gazon een grasmaaier koopt, is hij wel consument.

Overigens zullen algemene voorwaarden wel zogenaamde 'reflexwerking' hebben als het gaat om een niet-consumentenovereenkomst. De rechter zal bij de beoordeling van het beding kijken of deze op de zwarte c.q. grijze lijst voorkomt. Is een beding in een consumentenovereenkomst niet geoorloofd, dan kan dat een aanwijzing zijn dat dat beding óók in een andere transactie, bijvoorbeeld tussen leveranciers, onredelijk bezwarend is.

Duidelijk is dat voorkomen moet worden dat algemene voorwaarden zwarte bedingen bevatten. Ook grijze bedingen moeten voorkomen worden. Zij geven alleen maar onduidelijkheid.

Op de algemene voorwaarden die voor 1 januari van dit jaar al werden gebruikt, zijn de wettelijke bepalingen pas vanaf 1 januari 1993 van toepassing. Op algemene voorwaarden die voor het eerst in 1992 worden gebruikt zijn de nieuwe wetsbepalingen vanaf 1 januari 1992 toepasselijk.

Mr. P. J. den Boef is advocaat en procureur.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen