+ Meer informatie

Leger Nigeria ziet zichzelf als redder

Democratiseringsproces lijkt in handen te zijn van militairen

5 minuten leestijd

DEN HAAG (ANP) - In Nigeria zijn godsdienstrellen al vele jaren lang aan de orde van de dag. In de noordelijke deelstaat Bauchi deed zich vorige week weer een eruptie van etnisch en religieus geweld voor, waarbij islamieten en christenen elkaar op leven en dood bestreden. Dergelijke onlusten vormen de grootste bedreiging voor het democratiseringsproces dat door het militaire regime is ingezet.

Volgens informatie die pas gisteren doorsijpelde, kwamen in Bauchi ten minste 246 mensen om het leven. Naar verluidt stonden zondag in de stad Tafawa Balewa nog graanschuren in brand. De autoriteiten hebben in Bauchi een avondklok ingesteld, maar de angst voor nieuwe botsingen houdt aan. Geruchten over nieuwe gewelddadigheden hebben het verkeer tussen Bauchi en de naburige deelstaten Plateau. Borno en Gongola nagenoeg stilgelegd, aangezien de autoriteiten bevreesd zijn voor het overslaan van de onrust.

Dat militairen werken aan het herstel van de democratie lijkt, zeker in Afrikaans perspectief, in tegenspraak met zichzelf. De Nigeriaanse president, generaal Ibrahim Badamosi Babangiba, wil met een strakke regie van het democratiseringsproces in zijn land bewijzen dat het wel kan. „Ik denk dat wij het laatste militaire regime zullen zijn", verklaarde Babangiba nog niet zo lang geleden. De generaal heeft aangekondigd dat hij over een jaar vrijwillig wil plaatsmaken voor een democratisch gekozen president. Babangiba. die in 1985 via een staatsgreep aan de macht kwam, heeft reeds een tijdschema voor de machtsoverdracht opgesteld. Hij zegt te hopen tot die tijd een democratische geest in het land te kunnen verspreiden, die het klimaat voor de terugkeer van een burgerregering kan scheppen.

Moeras

Mocht Babangiba's- aankondiging praktijk worden, dan zou de democratiseringsgolf die Afrika momenteel overspoelt. Nigeria bereiken door het initiatief van de militairen. Het zou dan niet de eerste keer zijn dat de Nigeriaanse militairen hun woord hielden. De vraag is echter of de ontwikkelingen volgens plan zullen verlopen. De reeds gememoreerde grote religieuze tegenstellingen in het Westafrikaanse land vormen wellicht een te grote bedreiging.

De Nigeriaanse militairen, die zich al tweemaal na de onafhankelijkheid genoodzaakt zagen de orde in het land te herstellen, willen voorkomen dat een zwakke burgerregering opnieuw wegzakt in het moeras van corruptie en verspilling waarin de vorige twee republieken ten onder zijn gegaan. Daarnaast -zo leert eveneens de geschiedenishouden militaire regimes zonder uitzicht op een overgang naar een burgerregering het niet lang vol in Nigeria. Toch geloven veel Nigerianen niet dat Babangiba de laatste militaire president zal zijn. Anderen menen zelfs dat Nigeria het beste af is met een militaire overheersing.

Babangiba koestert zijn nog jonge „democratisch experiment" als een kloek haar kuikens. De zestig politieke partijen die zich na het opheffen van het verbod op partijvorming in 1989 aandienden, boezemden hem weinig vertrouwen in. De groeperingen hadden volgens de regerende Militaire Raad —de spreekbuis van Babangiba— te sterke banden met het verleden. Ze waren gevormd op basis van religieuze en stammentegenstellingen. De raad vormde daarop zelf twee partijen: de Sociaal Democratische Partij (SDP) en de Nationale Republikeinse Conventie (NRC). De SDP heeft de opdracht gekregen „iets links van het midden" te gaan zitten, terwijl de NRC „rechts van het midden" moet opereren.

Hoge eisen

Babangiba stelt hoge eisen aan de spelers. „Alleen de hoogste morele waarden zullen de Nigerianen bevredigen", zei hij vorige maand. De president voerde in zijn streven volledig te breken met het corrupte politieke verleden, zelfs een nieuw kiessysteem in. De kiezers gooien geen stembiljet in een stembus maar vormen een rij voor de poster met de kandidaat van hun keuze en worden dan geteld. Niet alleen zou dit het bedrog met stembiljetten onmogelijk maken, maar het zou ook meer aansluiten bij de Afrikaanse traditie. Het nieuwe systeem werd voor het eerst toegepast bij de gemeenteraadsverkiezingen van december. De opkomst was zeer laag. Naar schatting 20 procent —Nigeria gaf geen officiële cijfers— van de stemgerechtigden vond het de moeite waard naar de stembus te komen.

Babangiba's inspanningen om zijn „politieke troetelkindjes" af te schermen voor „het Nigeriaanse kwaad" lijken tevergeefs. De NRC wordt algemeen beschouwd als een islamitische partij, met haar voornaamste aanhang in het noorden van Nigeria, waar familie-en stamverwantschap groter zijn dan in het voornamelijk christelijke zuiden, waar de SDP haar stemmen haalt. Daar komt nog bij dat „de verbannen ex-politici zeer actief zijn in de twee nieuwe partijen", zoals de Daily Times meldde.

Biafra

De grote verscheidenheid van Nigeria drukt zwaar op de schouders van de president. Het ruim 100 miljoen inwoners tellende Afrikaanse land, dat in 1960 onafhankelijk van Groot-Brittannië werd, is zo'n 250 stammen rijk. Deze vallen in drie grote rivaliserende groeperingen uiteen. Daarnaast is er de tegenstelling tussen het christelijke noorden en het islamitische zuiden. De diversiteit leidde in 1966 tot de eerste staatsgreep, die door verscheidene coups gevolgd zou worden. Ook aan de bloedige burgeroorlog in Biafra tussen 1967 en 1970 lagen etnische en religieuze tegenstellingen ten grondslag. De mislukte staatsgreep van april vorig jaar, die eveneens een religieuze achtergrond had, en de godsdienstrellen van vorige week tonen dat Nigeria nog lang geen eenheid is.

Eenheid door diversiteit, de leus die Babangiba gebruikt om zijn democratiseringsproces kracht bij te zetten, lijkt voor Nigeria een niet te verwezenlijken droom. De militairen geven Babangiba's democratisch experiment een kans, maar ze zullen zeker niet afzijdig blijven als de droom uiteenspat. „De Nigeriaanse militair ziet zichzelf als een politiek dier. Het leger beschouwt zichzelf als de redder van de natie", aldus een hoge westerse militair. De recente godsdienstrellen zullen de militairen hebben gesterkt in hun overtuiging dat Nigeria maar moeilijk zonder hen kan.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.