+ Meer informatie

Alexander Roetskoj was putschisten te slim af

„Ze hadden Michail Sergejewitsj wel plat kunnen spuiten op de Krim

4 minuten leestijd

MOSKOU - Donderdag 23 augustus, 2.55 uur. Een vliegtuig van het type Tu-134 landt op de Moskouse luchthaven Wnoekowo 2. Aan boord bevindt zich een prominent ex-gegijzelde: de president van de Sowjet-Unie, Michail Sergejewitsj Gorbatsjov met zijn familie. Zijn bevrijder na 72 uren internering, de Russische vicepresident Alexander Roetskoj (44), gaf dezer dagen zijn versie van de afloop van de mislukte putsch in het Kremlin.

Geheel in de stijl van de kapitalistische markteconomie heeft een Amerikaanse filmproducent uit Hollywood de voormalige onderbeveihebber van het 40e legerkorps, •die in Afghanistan vocht en zich "Held van de Sowjet-Unie" mag noemen, gevraagd een draaiboek te schrijven voor een spannende rolprent over de „misdadige samenzwering" van de nogal kwakkelende „bende van acht". Roetskoj —zou hij zich nog een democratische communist noemen?— wees het financieel ongetwijfeld aantrekkelijke aanbod evenwel van de hand. Gorbatsjovs glasnost-principe indachtig onthulde hij wel voor het thuisfront de details van de bevrijding en terugkeer van zijn promotor. Het dankbare Sowjetstaatshoofd bevorderde Roetskoj inmiddels immers tot generaal-majoor.

Precieze operatie

Wat passeerde er volgens Roetskoj op die gedenkwaardige woensdagmiddag 22 augustus, waar de opluchting over het mislukken van de staatsgreep zich al gauw baan brak?

In de ontvangsthal van de residentie begroet Gorbatsjov zijn bevrijders: „Hij was gezond en zeer emotioneel, luchtte zijn gemoed en meende dat er hier heel duidelijk sprake was van een militaire putsch. Ik begreep zijn gevoelens. Hij was van alle kanten ingesloten. Radio en televisie waren hem afgenomen. Zijn lijfwacht vond toen ergens een oud radiotoestel dat ze aan de praat wisten te krijgen. Het gezicht van zijn echtgenote Raisa was heel bleek. Je kon zien dat deze mensen veel hadden doorgemaakt".

Foute chef

Op de Krim doorziet Gorbatsjov, aldus Roetskoj, de politieke situatie volledig, maar eenmaal terug in Moskou zet hij de burgers op het verkeerde been tijdens een persconferentie. „Hij kwam aan en meteen doken minder aangename personen in zijn omgeving op". Bitter concludeert Roetskoj: behalve zijn metgezellen op de reddingsmissie Bakatin en Primarkov hebben al Gorbatsjovs vertrouwelingen aan de putsch meegewerkt of zijn afloop 'neutraal' afgewacht. De ware redder van de Sowjetpresident heet het Russische parlement.

De terugvlucht naar Moskou staat eveneens geheel onder Roetskojs regie: „Ik heb vervolgens met Gorbatsjovs toestemming de leiding genomen. Eerst reed ik weg, Gorbatsjov volgde met zijn familie in een tweede wagen. Op verschillende plaatsen langs de weg stonden reserve-auto's gereed. We wisselden vaak van auto en route om eventuele achtervolgers af te schudden".

Op de luchthaven staan beide toestellen naar afspraak inderdaad startklaar. Pas op het allerlaatste ogenblik stapt Gorbatsjov met zijn verwanten in Roetskojs machine. „Uiterste voorzichtigheid was geboden. De putschisten hadden een radiostation op de luchthaven geïnstalleerd. Bovendien was de helft van onze parachutisten bij de staatsgreep betrokken".

Onder strenge bewaking moeten Jazov, Iwasjko en Loekjanov in het presidentiële vliegtuig plaatsnemen. KGB-chef Krjoetsjkov kiest daarentegen als gegijzelde het luchtruim in de directe nabijheid van Roetskoj. „Zo kon hij geen bevel geven ons vliegtuig neer te halen. KGBmajoor Alexander Stelnikov fouilleerde hem. Krjoetsjkov had slechts een klein pistool op zak. Toen vlogen wij naar Moskou. Gorbatsjov was echt opgetogen, zo ook zijn vrouw en dochter. Hetzelfde gold voor zijn lijfwachten die hem steeds • hadden bijgestaan en stellig tot het bittere einde zouden hebben gevochten voor hun president. Slechts hun chef had hen verraden". Toch verzet Gorbatsjov zich aanvankelijk nog tegen Krjoetsjkovs arrestatie... Er rest hem evenwel geen andere keus.

Donderdag 22 augustus, 2.55 uur. De landing in Moskou. Roetskoj zit bij de „fantastische" crew (bemanning) in de cockpit en slaat de aankomst op Wnoekovo gespannen gade. „Ik had bevel gegeven op Wnoekowo 1 te landen. De verkeerstoren verwees ons echter naar Wnoekowo 2. Ik instrueerde de piloot de motoren te laten lopen voor het geval niet onze mensen ter begroeting aanwezig waren. In die noodsituatie moesten we gelijk weer kunnen opstijgen. Mijn lijfwacht Wolodja Tarasenko stapte het eerst van boord. Hij zou in de lucht schieten bij onraad. Dan waren we meteen weggeweest".

Op de landingsbaan dreigt evenwel geen enkel gevaar voor het illustere gezelschap. Een geïmproviseerd begroetingscomité maakt zijn opwachting. „Ik zag Moissejew, die Gorbatsjov verraden had en daarna nota bene nog voor een halve dag tot minister van defensie werd benoemd. Minister van buitenlandse zaken Alexander Bessmertnich, die eveneens voor de putschisten door de knieën ging, was ook aanwezig alsmede nota bene de minister voor burgerluchtvaart, die de putschisten actief had geholpen. Tot mijn op-, luchting zag ik onze mensen staan: Stankewitsj, Sjachraj en Silajev. Onze minister van binnenlandse zaken Baranikov trad naar voren. Hij arresteerde Krjoetsjkov".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.