+ Meer informatie

Alleen nog aan het infuus tegen dollars

Russische overheid wentelt gezondheidszorg af op patiënten

6 minuten leestijd

MOSKOU – Meer dan twaalf Moskouse klinieken nemen geen 65-plussers meer op. De beperkte middelen zijn jongere patiënten voorbehouden. Eén schrijnend voorbeeld van de gevolgen van Ruslands voortdurende financiële crisis voor de nationale gezondheidszorg.

In de Sowjet-tijd behoorde het ziekenhuis van het literatuurfonds tot de beter uitgeruste klinieken van de Russische hoofdstad. De behandeling was kosteloos. Bovendien kregen de patiënten indien nodig speciaal ingevoerde medicamenten toegediend.

Van zo'n bevoorrechte behandeling is evenwel al lang geen sprake meer. Slechts een klein deel van deze kliniek is vandaag de dag niet geprivatiseerd. „Weinig meer dan een tijdelijke bewaarplaats”, oordeelt een westerse waarneemster scherp. Inderdaad, er liggen zieken. Alleen de medicijnen en de apparatuur om hen te helpen, ontbreken. Het overgrote deel van genoemde kliniek is tegenwoordig gereserveerd voor de vermogende klasse, de zogenoemde nieuwe rijken.

Uit de rapportage van een buitenlands bezoekster: „De 90-jarige Elsa Petrowna heeft bijvoorbeeld een zuurstofapparaat nodig vanwege haar zwakke longen. Advies van haar arts: „Schaf zelf in het buitenland zo'n apparaat aan”. Een raad die nauwelijks op te volgen is door de hoge kosten. Elsa heeft er het geld niet voor, noch de juiste relaties. Zelfs het plaatsen van infuzen brengen verpleegsters in rekening. Tegen Amerikaanse dollars.”

En dan heeft de hoogbejaarde Elsa nog allerminst te klagen. Haar dochter stroopt alle Moskouse apotheken af naar de voorgeschreven tabletten. Andere familieleden, klein- en achterkleinkinderen, vullen het karige en eentonige ziekenhuis menu aan met fruit, kaas en worst.

Kalmeringsmiddelen

De drastische waardevermindering van de roebel (augustus 1998) heeft de crisis in de Russische gezondheidszorg verscherpt. Eind november 1998 was de regering dokters en verplegend personeel 4,2 miljard roebel schuldig. In diverse regio's bedroeg de loonachterstand 6 tot 8 maanden. Let wel, deze gegevens zijn afkomstig van het hoogste ambtelijke niveau, uit de mond van de bewindsman voor gezondheidszorg, Wladimir Starodoebov.

Volgens dezelfde zegsman vormden prijsstijging en import van buitenlandse medicijnen min of meer elkaars spiegelbeeld. Die werden namelijk sedert vorige zomer gemiddeld ruim drie keer duurder, waardoor de invoer in min of meer gelijke mate daalde.

Voor honderd geïmporteerde medicamenten verhoogde Moskou op 8 december daarenboven de invoerrechten met 10 tot 20 procent. Naar verwachting zullen deze middelen op de binnenlandse markt met 15 tot 50 procent opslaan.

Minister Starodoebov meldt dat Rusland voor 60 procent afhankelijk is van ingevoerde medicamenten. Voor het uitbreken van de financiële crisis bedroeg de import van ”psychopharmaka”, vooral kalmeringsmiddelen, jaarlijks 2 miljard dollar, vult medische onderzoeker Robert Gloesjkov aan.

Onnodige uitgaven, kritiseert deze wetenschapper trouwens in één adem. Zijn land produceert immers zelf moderne en kwalitatief goede geneesmiddelen. „Zonder nadeel voor de zieken hadden wij kunnen afzien van deze importen. Ons grootste ongeluk is dat wij geen duidelijk overheidsbeleid kennen op het terrein van de voorziening van medicamenten.”

Suikerpatiënten

Hoe dit ook zij, de binnenlandse farmaceutische industrie maakt betere tijden door. En dat al vanaf 1997. De jaren van stelselmatige productie-inkrimpingen lijken achter de rug. Reden voor de president van deze bedrijfstak, Joeri Kalinin, een optimistische toon aan te slaan. Naar zijn zeggen steeg de medicijnenproductie in Rusland in 1997 met circa 25 procent ten opzichte van 1996. Vandaag levert de inheemse farmaceutische industrie ruim duizend van de gangbaarste medicamenten.

Bij dergelijke cijfers schuilt het probleem overigens altijd in het toegevoegde detail. Van de „absoluut noodzakelijke” medicijnen, zo'n 395 stuks, worden er 183 ook in „voldoende hoeveelheid” gemaakt.

Kanttekening van minister Starodoebov: Rusland kan de import van dure preparaten, waaronder vooral insuline en medicijnen voor het hart, niet langer financieren. Patiënten dienen deze voortaan „voor 80 procent” zelf te kopen.

Wie kan dat betalen? Bitter weinigen, meent de Duitse correspondente Elfie Siegl. „Alleen al in Moskou zijn er 1,5 miljoen mensen, meest bejaarden en chronisch zieken, die uitsluitend op kosteloze medische recepten zijn aangewezen. Apotheken klagen dat zij geen middelen meer ontvangen van de regering om medicijnen te verstrekken.”

Van deze toestand zijn in het bijzonder de suikerpatiënten de dupe. De maandelijkse aanschaf van insuline vergt al gauw 40 dollar. Omgerekend in roebels is dat het drievoudige van vóór 17 augustus. Daarbij komt dat Rusland zelf geen insuline vervaardigt. Met andere woorden: zelfs degenen die dit medicijn kunnen bekostigen, voelen zich onzeker. Per slot van rekening is de insulinevoorraad van het departement van volksgezondheid voor maar hoogstens 2 maanden toereikend.

Per jaar heeft Moskou rond 200 miljoen dollar nodig om 's lands diabetici van insuline te voorzien. De ontwikkeling van een eigen insuline-industrie vraagt een investering ter hoogte van het importbedrag.

Tbc-epidemie Groeiende sociale problemen zorgen voor een snelle verspreiding van 'sociale' ziekten, stelt minister Starodoebov vast. De geleidelijke verarming van steeds bredere bevolkingsgroepen heeft ernstige medische implicaties. De drugsverslaving, het alcoholisme, geslachtsziekten, aids en tuberculose zullen zijn inziens in de nabije toekomst danig toenemen.

Het openbaar gemaakte cijfermateriaal is in elk geval deprimerend genoeg. In de afgelopen 5 jaar heeft het aantal tbc-gevallen zich vervijfvoudigd op het grondgebied van de Russische Federatie. Voor 1997 wordt officieel gesproken over 73 gevallen op 100.000 inwoners. Naar ministeriële schatting lag dat getal voor 1998 reeds op 80...

En passant erkennen de Russische autoriteiten dat „naar internationale maatstaven van een epidemie kan worden gesproken in geval van 50 tbc-lijders op 100.000 burgers.” Ieder jaar sterven er 23.000 tbc-patiënten in Rusland, informeert Starodoebov. Schrikbarend hoog is dat sowieso in gevangenissen en strafkampen: één op tien van de gedetineerden.

Even verontrustend ogen de beschikbare gegevens over de ziekten syfilis en aids. Vorig jaar leden 365.000 Russen aan syfilis en waren er 10.000 met aids besmet. Prognoses gaan voor het jaar 2000 van maar liefst 800.000 aids-gevallen uit.

„Wij hebben heel goede bestrijdingsprogramma's voor tuberculose, aids en drugsverslaving uitgewerkt. Ze worden alleen niet gefinancierd”, verzucht Nikolaj Gerasimenko, voorzitter van de parlementaire commissie voor de volksgezondheid.

Verbetering is niet in zicht. De staatsbegroting van 1999 kort nog eens 10 procent op de gezondheidssector. Met 2,3 procent van zijn bruto binnenlands product trekt Rusland in Europa voor dit elementaire humanitaire beleidsterrein het minst uit.

„Wie kijkt er dan nog van op dat de levensverwachting in Rusland daalt?” poneert Elfie Siegl. Op het ogenblik bedraagt die voor mannen gemiddeld 55 jaar en voor vrouwen 71. Begin 1998 telde Rusland meer dan 11 miljoen invaliden, 7 procent van de totale bevolking. Iedere zesde invalide is jonger dan 45 jaar.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.