+ Meer informatie

Zagen aan poot bijzondere stoel

Rector: Geen deel van universiteit laten opkopen

4 minuten leestijd

Een deel van de universiteiten wil het aantal bijzondere leerstoelen verminderen. Nu is een op de vier hoogleraren aangesteld door een bedrijf of organisatie, om zo vanuit de doelstelling van die ondernemingen kennis te verspreiden. De universiteiten vinden dat de bedrijven en instellingen zelf de volledige kosten van personeel en materiaal moeten gaan betalen. De universiteiten zeggen voldoende geld binnen te krijgen via sponsoring van research. Dat blijkt uit een onderzoek van NRC Handelsblad.

"Wij laten geen deel van de universiteit opkopen", reageert de rector magnificus van de Vrije Universiteit, professor dr. Taede Sminia.De VU hanteert zorgvuldige regels voor toelating van bijzondere leerstoelen, om te voorkomen dat het bedrijfsleven greep krijgt op het onderzoek. "Wij kijken of de stoel in onze beleidsplannen past. Vervolgens wordt onderzocht of we de leerstoel in het programma van een van onze faculteiten kunnen en willen inbedden. We beoordelen daarbij de stoel en de persoon afzonderlijk". Volgens professor Sminia zijn de universiteiten die nu kritiek leveren op de bijzondere leerstoelen destijds niet kritisch genoeg geweest bij de toelating ervan.

De rector van de VU ziet geen redenen om het aantal bijzondere leerstoelen in te perken, zoals een deel van zijn collega's rectores magnifici voorstelt. "Wij hebben wel de regel dat het aantal bijzonder hoogleraren in een zekere verhouding moet staan tot het aantal 'gewone' professoren, want de bijzonder hoogleraren kunnen geen specifieke taken, zoals in het bestuur, uitvoeren".

De VU krijgt jaarlijks ongeveer tien aanvragen van bedrijven en instellingen die een bijzondere leerstoel willen instellen. Daarvan worden er ongeveer zes gehonoreerd. Aan de VU is het grootste deel van de bijzondere leerstoelen -85 tot 90 procent- ingesteld door maatschappelijke organisaties, zoals het Prof. dr. G. A. Lindeboom Instituut, het Nederlands Astmafonds en het Nederlands Kankerinstituut. De overige leerstoelen komen van bedrijven.

Egards

Tot voor kort stonden de universiteiten de bijzonder hoogleraren met alle egards op te wachten, want zo konden zij onderzoeksgelden binnenhalen. Aan de Nederlandse universiteiten zijn momenteel 879 bijzondere leerstoelen verbonden, op 2426 gewone leerstoelen. Een deel van die bijzondere wordt bekostigd door bedrijven, een ander deel door maatschappelijke en levensbeschouwelijke instellingen.

Prof. dr. S. Miedema, bijzonder hoogleraar op de Hendrik Pierson-leerstoel aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, bezet een van die 879. "Mij is opgevallen dat het oordeel over de bijzondere leerstoelen met een levensbeschouwelijke achtergrond in het NRC-artikel positief is. Er is kennelijk minder snel sprake van verstrengeling van belangen dan bij leerstoelen die door bedrijven zijn ingesteld", zegt hij in een reactie. De hoogleraar van de faculteit psychologie en pedagogiek vindt het noodzakelijk dat de universiteiten en faculteiten de aanvragen voor het instellen van een bijzondere leerstoel goed bestuderen, om het niveau van onderwijs en onderzoek te bewaken. "De besturen moeten nadrukkelijk kijken naar het profiel van de leerstoel, naar het profiel van de kandidaat en naar zijn wetenschappelijk gehalte". Miedema vindt het belangrijk dat bijzonder hoogleraren wetenschappelijk inhoudelijke onafhankelijkheid hebben ten opzichte van het bestuur.

De bijzonder hoogleraar merkt niet dat hij anders behandeld wordt dan de 'gewone' hoogleraren. "Integendeel, je zou kunnen zeggen dat ik een bijzondere bijzonder hoogleraar ben. Wij maken deel uit van een erkende onderzoeksschool".

De Stichting Hendrik Pierson, die de leerstoel heeft ingesteld, bekostigt verder een universitair docent (0,5 voltijdeenheid) en een assistent in opleiding (aio). Sinds januari heeft Miedema ook een door de VU betaald wetenschappelijk medewerker in dienst.

Dreesmann-stoel

Miedema bezet een leerstoel vanuit een maatschappelijke organisatie. Veel grote bedrijven, zoals Nedlloyd en Philips, hebben een eigen hoogleraar. De KLM heeft aan de VU een leerstoel arbeidsomstandigheden ingesteld bij de opleidingen geneeskunde en bewegingswetenschappen. De detailhandelaar Vroom&Dreesmann heeft, samen met de Bijenkorf, eind jaren tachtig een bijzondere leerstoel in de detailhandelsmarketing ingesteld. V&D wilde met de instelling "een lacune invullen, omdat er weinig specifieke scholing is voor de detailhandel, en we wilden een hommage brengen aan oud-directeur professor dr. A. C. R. Dreesmann", zegt een woordvoerder van het concern. Sommige bedrijven hebben andere doelstellingen: het verhogen van wetenschappelijke kennis of het leggen van contacten met studenten die later als werknemer binnen worden gehaald. Interessant voor de bedrijven, maar blijkbaar niet meer voor de universiteiten. Die kunnen zichzelf wel bedruipen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.