+ Meer informatie

Ondanks verdeeldheid toch nog hoop voor zigeuners

Burgemeester Lieuwen bezocht wereldcongres in Duitsland

6 minuten leestijd

WIERDEN — Tijdens het derde wereldcongres van de zigeuners in het Duitse Göttingen is de Wierdense burgemeester A. Lieuwen één ding in elk geval heel duidelijk geworden: de verdeeldheid onder de zigeuners is enorm. In een toespraak tot het Roma Congresso heeft de Nederlandse burgemeester er met klem bij de zigeuners op aangedrongen zich als eenheid te presenteren. Ondanks de onderlinge verwarring blijft Lieuwen hopen op een oplossing voor het zigeunervraagstuk.

De derde zitting van het Roma Congresso in Duitsland trok volgens burgemeester Lieuwen ettelijke honderden zigeuners uit alle streken van de wereld. Het wereldcongres werd deze maand van zaterdag de zestiende tot woensdag 20 mei gehouden. Lieuwen: Van sommigen zag je duidelijk de Indische herkomst af. Anderen zagen er helemaal niet uit als zigeuners. Zij hadden echter allemaal dezelfde stijl van leven."

Wiesenthal
Een van de vele spekers op het Roma Congresso was Simon Wiesenthal, de  nazi-jager. „Heel duidelijk zijn de links tussen wat de joden in de Tweede Wereldoorlog is overkomen en wat met de zigeuners is gebeurd. Met name de Duitse zigeuners eisen ten aanzien van de Wiedergutmachung door de Duitse regering dezelfde positie als de joden op", aldus Lieuwen.

Als lid van de culturele commissie van de conferentie van locale bestuurders van de Haad van Europa heeft Lieuwen een plan opgesteld dat de nood van de rondtrekkende zigeuners moet lenigen. Volgens de Wierdense burgemeester móeten de zigeuners huisadressen worden gegeven. De 21 aangesloten lidstaten van de Raad van Europa moeten allemaal een aantal van deze adressen beschikbaar stellen. De trekkende zigeuners kunnen dan altijd op zo'n adres terugvallen. Als zij ergens geweerd worden, weten ze dat ze op hun huisadres terecht kunnen.

Een rapport en een resolutie door Lieuwen opgesteld zijn door de culturele commissie nagenoeg ongewijzigd aanvaard en vastgesteld. In oktober dit jaar worden de stukken behandeld door de conferentie van locale bestuurders. Lieuwen hoop dat zij begin 1982 in het Europees Parlement en door de Raad van ministers behandeld zullen worden. Dan kan er een conventie opgesteld of een aanbeveling gedaan worden aan de lidstaten. De plannen van Lieuwen moeten eindelijk ruimte scheppen voor de al eeuwen achtervolgde zigeuners.

Gevaarlijk

De grote verdeeldheid onder de zigeuners noemt Lieuwen erg gevaarlijk. „Er zijn altijd mensen die verkeerd willen, zij kunnen de zigeuners tegen elkaar uitspelen", aldus Lieuwen. De verwarring onder de zigeuners illustreerde volgens hem de langdurige discussie over de naam van het zigeunervolk: Roma of Sinti. „Ik denk", zegt Lieuwen, „dat zij zo bezig zijn een slechte vuist te maken." Tegen die verwarring is Lieuwen in een tweede toespraak ten strijde getrokken tijdens het Roma Congresso.

Registratie

Ondanks het gebrek aan eenheid binnen de zigeuners gelooft Lieuwen dat zij zich wel willen laten leiden tot een registratie. Deze registratie vormt een belangrijk onderdeel van zijn plan om huisadressen te creëren. Zo belangrijk zelfs dat zonder registratie de vorming van deze adressen onmogelijk is. Vooral na de Tweede Wereldoorlog vertoonden de zigeuners een hartgrondige hekel aan welke vorm van registratie dan ook. Lieuwen: „het secretariaat van het congres heeft mij er van verzekerd dat zij steun betuigen aan mijn rapport. Zij zijn bereid mee te werken aan een bepaald soort registratie. Men reageert echt niet met een blinddoek op. De zigeuners realiseren zich dat een land niet ongelimiteerd, in tijd en aantal, zijn grenzen opensteld."

Lieuwen meent dat in dezen de zigeunervertegenwoordigers op het congres wel representatief waren voor de zigeunervolk. In hoeverre de familietrots zich zal schikken naar deze regelingen is voor de Wierdense burgemeester ook maar afwachten.

Opvallend vindt Lieuwen dat „officieel Duitsland" verstek liet gaan op het congres. Zowel de lands- als de bondsregering waren uitgenodigd. „Dit heeft de organisatie zelf nogal pijnlijk getroffen", aldus Lieuwen.

Aan de andere kant dreigt volgens hem „de politiek haar entree te gaan doen in dit soort zaken. Men moet zich niet laten verlakken door regeringen die de portemonnee opendoen en dingen beloven waar de zigeuners niets aan hebben." Zo stelde een Pakistaanse woordvoerder namens zijn regering een bedrag van 100.000 dollar ter beschikking voor een zigeunermuseum in zijn land. „Ik heb alle waardering voor monumenten", gaat Lieuwen hier tegen in, „maar ik denk dat zij niet zo .zinvol zijn voor de individuele zigeuner."

Wegwerpmaatschappij

"Merkwaardig", zo omschrijft Lieuwen de veranderde situatie van de zigeuners. „De situatie van de trekkende bevolking is de laatste decennia verslechterd door de wegwerpmaatschappij waarin wij leven. Zo vertelde op het" congres een Zwitser dat de zigeuners daar vroeger paraplu's repareerden. Wie nu een kapotte paraplu heeft, gooit hem weg. De beroerdigheid met de zigeuners is dat zij in het genre werk zitten wat wij niet meer nodig hebben. De werkbodem is onder hun voeten vandaan gehaald."

Lieuwen denkt dat de zigeuners nieuwe middelen van bestaan zouden moeten zoeken, zonder dat zij hun rondtrekkend leven opgeven. Hij doelt dan op reparaties van technische apparatuur. „Je zou je kunnen indenken dat de zigeuners zich laten opleiden. Zij zouden dan op dezelfde trekkende manier, hoger gekwalificeerd werk kunnen doen." Direct daarop neemt hij het probleem bij deze ontwikkeling: „Hoe krijg je deze mensen zover dat zij een jaar in de schoolbanken gaan zitten."

„De zigeuners moet duidelijk gemaakt worden", meent Lieuwen, „dat zij hun eigen cultuur en identiteit kunnen bewaren door een belezenheid die verder gaat dan zij nu pleegt te gaan. De zigeuner heeft een afkeer van een verdere ontwikkeling, omdat hij bang is dan als zigeuner verloren te gaan."

Een delegatie van de zigeuners is na afloop van het congres in Göttingen op uitnodiging van de Raad van Europa naar Straatsburg getrokken. Het aangekondigde aantal zigeuners slonk van 300, via 100 naar 50. Uiteindelijk arriveerde een groepje van zo'n vijftien zigeuners in Straatsburg. Dit demonstreert volgens Lieuwen duidelijk het gebrek aan eenheid binnen het zigeunervolk. Hij betreurt het dat verscheidene zigeuners bij het passeren van de Duits-Franse grens op problemen stuitten om naar Straatsburg te reizen.

In Straatsburg, waar Lieuwen ook aanwezig was vorige week donderdag, is de zigeuners gewezen op hun recht zich rechtstreeks via het individueel klachtrecht tot het Europees Parlement te wenden. „Wij hebben gezegd: mensen, wanneer blijkt dat julie ergens onrechtvaardig behandeld worden, wend je dan tot Straatsburg", aldus Lieuwen.

Hoge Commissaris

Na zijn ervaringen op het Roma Congresso en de gevoerde gesprekken is bij Lieuwen het idee geboren naast een Hoge commisariaat voor vluchtelingen eenzelfde instelling voor de trekkende bevolking in het leven te roepen. Lieuwen: „Een Hoge Commissaris kan veel adequater ingrijpen als er iets gebeurd wat niet mag. Het is juist zo belangrijk dat dit soort problemen net langs een regerings- of ambtelijke weg afgewerkt worden. Een Hoge Commissaris heeft een soort brandblusfunctie. Hij kan direct ingrijpen. Nu wordt er altijd vanuit een zekere vooringenomenheid met de zigeuners omgegaan. Zo'n Hoge Commissaris moet een neutraal persoon zijn, hij moet het vertrouwen van zowel de regeringen als de zigeuners hebben. Maar dat is een gedachte die bij mij privé ontstaan is, naar aanleiding van de discussies", voegt Lieuwen hieraan toe.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.