+ Meer informatie

„Een ramp van formidabele afmetingen"

Winning van edelmetalen richt grote schade aan in oerbossen van Frans-Guyana

5 minuten leestijd

De ongebreidelde winning van edelmetalen en de oprukkende mens richten een ravage aan in de ongerepte oerbossen van Frans-Guyana, het laatste restje van continentaal Amerika dat de onafhankelijkheid moet ontberen. Volgens de Franse afdeling van het Wereld Natuur Fonds (WWF) voltrekt zich „een ramp van formidabele afmetingen" in de overzeese provincie.


Christiane Taubira, een van de twee afgevaardigden die "La Guyane" naar de volksassemblée in Parijs stuurt, bevestigt dit en probeert tot dusver met slechts beperkt succes de milieubeweging geïnteresseerd te krijgen in het lot van het Franse deel van de Amazonebossen. „Wanneer het de regenwouden van Brazilië of Maleisië betreft, staat vrijwel iedereen te steigeren, maar ons eigen Guyana, nota bene een volwaardige provincie van Frankrijk, trekt haast niemands belangstelling", zo beklaagt de parlementsvrouw zich.

Stromen en beekjes die de uitgestrekte bossen van Frans-Guyana doorklieven, raken in toenemende mate verontreinigd met cyanide en kwik, dat de goudzoekers gebruiken om het kostbare dofgele stof te scheiden van zand en rivierslib. „Giftige metalen en chemicaliën elimineren haast alle vormen van leven langs de oevers, waardoor hele eco-systemen dreigen te verdwijnen. Bovendien lopen bewoners van Indianendorpen tal van gezondheidsrisico's. Deze mensen zijn voor hun drinkwater immers geheel op de rivieren aangewezen", zo vertelt Philippe Poiret directeur van het WWF-kantoor in Parijs.

Goudproduktie

Volgens de officiële statistiek zijn er slechts 65 goudzoekers actief in de binnenlanden van de provincie. Overeenkomstig het maximale aantal vergunningen dat het plaatselijke gouvernement jaarlijks verstrekt aan mensen die door het woud willen banjeren, op zoek naar goud en andere kostbaarheden. In werkelijkheid bedraagt het aantal goudzoekers een veelvoud hiervan. Honderden Brazilianen trokken clandestien de grens over, aangelokt door lonen die tot aan 2000 procent hoger liggen dan in eigen land. Ook veel Surinamers emigreerden zonder papieren naar hun buurland.

Vanaf platbodems zuigen duikers met aan compressoren gekoppelde slangen het rivierslib uit de oppervlakte, waar het vervolgens door een serie filters gaat, om te resulteren in een fijn korrelig zand dat een heel actief hoge concentratie goud bevat. Na vermenging met kwik komt uit dit zand het begeerde stof tevoorschijn. Het zwaar vergiftigde slijk dat overblijft, verdwijnt weer in de rivieren en kan bij de goudzoekers zelf en de bewoners van stroomafwaarts gelegen nederzettingen het zenuwstelsel dodelijk aantasten.

De goudproduktie van Frans-Guyana is in een korte tijd dramatisch gestegen naar bijna twee ton per jaar. De export van het edelmetaal is na de visverwerkende industrie de belangrijkste deviezenbron van de provincie. „In werkelijkheid is de jaarlijkse winning nog veel groter. Waarschijnlijk meer dan 5000 kilo. Maar goud heeft de curieuze eigenschap in het niets te verdwijnen wanneer de fiscus zich aandient", zo weet Christiane Taubira, die onder andere pleit voor meer inspecteurs en hogere belastingen.

Sociale spanningen

Naast de verontreiniging van het milieu zorgt de goudkoorts tevens voor sociale spanningen. „Het volk dat uit Brazilië komt, is ruw en laat zich geen wet voorschrijven. In de kampen heerst anarchie, daar zegeviert de sterkste of de brutaalste. Dat kostte vorig jaar aan twee Franse goudzoekers het leven", zo briest de afgevaardigde voor wie de grenscontrole niet streng genoeg kan zijn.

De gouverneur van de provincie, Jean-Francois Cordet, argumenteert dat de overheid vrijwel machteloos is: „De haast onmetelijk lange grens, de gebrekkige afbakening van het zuidelijke stroomgebied van de Marowijnerivier, de mobiliteit van de goudzoekers en de tradities van de bevolking in de grensgebieden dragen er allemaal toe bij dat wij in de hoofdstad geen enkele greep kunnen krijgen op hetgeen zich in de oerwouden voltrekt".

Het Wereld Natuur Fonds stelt voor om de Frans-Guyaanse bevolking te betrekken bij de problematiek. „Het concept van duurzame ontwikkelingen is daar nog vrijwel onbekend. Door de mensen alternatieven te geven, een debat over de toekomst van het woud te beginnen en de reeds aangerichte schade onder de aandacht te brengen, moet het mogelijk zijn om de bossen in bescherming te nemen", zo meent WWF-Frankrijk directeur Poiret.

Infrastructuur

De 120.000 mensen die Frans-Guyana hun thuis noemen, wonen op de smalle strook land langs de kust. De ongeveer 30.000 meest clandestien gearriveerde Brazilianen, Surinamers en Haïtianen, die uit de provincie vluchtten, leven in de overbevolkte krottenwijken van de hoofdstad Cayenne en de bijna honderd kilometer westwaarts gelegen ruimtevaartbasis Kourou.

„Vijftien jaar geleden hadden we geen illegale vreemdelingen en dus ook geen sloppenbuurten. Dit was een slaapverwekkend, maar tevens welvarend en gelukkig landje", zo herinnert Christiane Taubira niet zonder nostalgie. Tot voor kort kende Frans-Guyana ook geen milieuprobleem. De provincie ging er prat op te beschikken over de grootste lap ongerepte natuur in de wereld.

„De sterke bevolkingsaanwas maakt tal van infrastructurele projecten noodzakelijk. Er zijn nieuwe wegen, hydro-elektrische centrales met bijbehorende stuwmeren en boerderijen nodig. Dat alles verdringt het bos", aldus gouveneur Cordet.

Hoewel de natuurbeweging in Frankrijk, "La Metropóle", protest aantekent tegen de recent gereed gekomen PetitSault dam die een 340 vierkante kilometer groot stuk bos doet verdrinken, valt er in de provincie zelf weinig kritiek te horen. „We zitten te springen om elektriciteit", zo verontschuldigt de gouverneur zich.

"Tri-couleur"

De leiding van de plaatselijke onafhankelijkheidsbeweging, een minuscuul partijtje, roert zich al evenmin. In hun ogen brengt economische ontwikkeling het land slechts dichterbij de dag waarop zij de "tri-couleur" definitief kunnen strijken. Het zou de meeste Frans-Guyanen overigens geen kwaad doen om de door WWF-directeur Poiret geopperde voorlichtingscampagne aandachtig te volgen.

„De meeste mensen hier zijn natuurvandalen. Ze jagen vrolijk op allerlei beschermde dieren, zoals bijvoorbeeld de zwarte kaaiman, waarvan het vlees in de beste restaurants van Cayenne te proeven is. In hun voortbestaan bedreigde papegaaien verdwijnen met tientallen tegelijk naar de Verenigde Staten en Europa. De jacht is voor menigeen een aardige bijverdienste", zo concludeert mevrouw Taubira.

Ze was het bijna vergeten, maar wil ook nog even de aandacht vestigen op het Europeese ruimtevaartprogramma, dat ; zich bedient van de lanceerinrichting in Kourou. „Elke keer dat een Ariane V-raket een paar satellieten de lucht inslingert, blijven wij hier zitten met een uitstoot van 78 ton aluminiumoxyde, 64 ton koolmonoxyde en 48 ton zoutzuur", aldus het dappere parlementslid dat vanwege haar onvermoeibare strijd tegen de schennis van het Frans-Guyaanse natuurschoon al driemaal met de dood is bedreigd.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.