+ Meer informatie

Moldavië niet haastig met hereniging

Staatshoofd laveert voorzichtig tussen buurlanden en eigen minderheden

4 minuten leestijd

DEN HAAG (ANP) - Het staat al vast wie zondag de presidentsverkiezingen in de republiek Moldavië zal winnen: de huidige president, Mircea Snegur, een gematigde ex-communist.

Snegur heeft geen tegenkandidaten, maar wel twee tegenpresidenten: de Russische en Gagaoezische minderheden hebben afgelopen zondag al hun eigen staatshoofd gekozen. Hun verzet tegen een mogelijke hereniging met Roemenië zal de nieuwe president er toe nopen voorzichtig te laveren tussen de buurlanden en tussen de bevolkingsgroepen in eigen land.

Moldavië maakte deel uit van Roemenië totdat het onder het Molotov-Ribbentroppact van 1939 aan de Sowjet-Unie toeviel. Sinds enkele jaren is aan beide oevers van de rivier de Prut, die Roemenië van Moldavië scheidt, de roep om hereniging sterker geworden.

De kans daarop werd vergroot na de mislukte Sowjetcoup in augustus. Moldavië verklaarde zich onafhankelijk, en na de onafhankelijkheid van de Oekraïne is de republiek zelfs geografisch niet meer verbonden aan wat er van de unie rest.

Maar Snegur maakt geen haast met de hereniging. Moldavië is nu een staat die onafhankelijke is, zowel van Roemenië als van de Sowjet-Unie, zo luidt het officiële beleid. „Hereniging staat zelfs op de lange termijn niet op het programma", zei staatssecretaris voor buitenlandse zaken Nicolae Osmochescu onlangs in Bonn.

Roemenië

De belangrijkste obstakels liggen volgens hem in Roemenië: „Het gebrek aan democratie en aan de wil economische hervormingen door te voeren, en het voortbestaan van communistische structuren. Moldavië wil een internationaal erkend lid van het Europese huis worden, in zijn eigen recht".

Maar paradoxaal genoeg is Roemenië tot dusver het enige land dat de Moldavische staat heeft erkend. Ook heeft Boekarest al de grenzen met de inmiddels onafhankelijke Oekraïne ter discussie gesteld door teruggave te eisen van Zuid-Boekovina en Zuid-Bessarabië, twee gebieden die het tegelijk met Moldavië aan de Sowjet-Unie verloor. De pragmatische Snegur had deze kwestie juist laten rusten om conflicten met Kiev te vermijden.

Ook moet Snegur de niet-Moldaviërs (een derde van de in totaal 4,3 miljoen inwoners) geruststellen, die niets voelen voor hereniging. Het verzet daartegen komt vooral van twee bevolkingsgroepen: de half miljoen Russen die op de linkeroever van de rivier de Dnjestr wonen, en de 150.000 Gagaoezen, een etnisch Turks, christelijkorthodox, Russischtalig volk. Beide groepen hebben vorig jaar hun eigen staat uitgeroepen, de socialistische Sowjetrepublieken Transdnjestrië en Gagaoezië.

Afgelopen week kozen de Transdnjestriërs Iwan Smirnov tot hun leider, en de Gagaoezen Stepan Topal. Helemaal onafhankeljk willen de Russen en Gagaoezen toch niet worden, ze willen wel binnen de Sowjet-Unie blijven. De Moldavische leiders in Kisjinjov vermoeden dan ook de hand van Moskou achter de afscheidingen.

Het gevaar blijft bestaan van een gewelddadige escalatie in deze republieken. Vorig jaar oktober vielen drie doden toen Moldavische nationalisten naar de linkeroever van de Dnjestr optrokken om daar de verkiezingen tegen te houden. Toen na de mislukte coup van augustus de Russische 'president' Smirnov en zijn Gagaoezische collega Topal gearresteerd werden wegens steun aan de putschisten, sloegen de Russen terug met een wekenlange blokkade van de spoorlijn naar Kisjinjov.

Op 'n lager pitje

Een jaar eerder had het Moldavische parlement al de Gagaoezen tegen zich ingenomen door hun niet alleen autonomie te weigeren, maar hen zelfs niet als volk te erkennen. „Als Kisjinjov ons autonomie had toegekend, was er geen conflict geweest", aldus Leonid Dobrov, oppositielid binnen de stadsraad van Komrat, de Gagaoezische hoofdstad.

„In Gagaoezië heerst nu het stalinistische communisme, maar dat is dank zij de Moldaviërs aan de macht gekomen". Ook in Transdnjestrië zijn de tijden van weleer teruggekeerd: de Communistische Partij is heropgericht en de Oekraïners in het gebied klagen over de gedwongen russificatie.

Snegur is al begonnen het nationalistische vuur van de Moldaviërs op een lager pitje te zetten, in de hoop het vertrouwen van de Russen en Gagaoezen te herwinnen. Het parlement kende het staatsburgerschap toe aan alle ingezetenen van Moldavië. Maar van onafhankelijke republieken wil Kisjinjov niets weten. „Er bestaan geen republieken, dat zijn allemaal verzinsels van het centrum!", stelt de Moldavische afgevaardigde en schrijver Wladimir Besleaga.

Vooralsnog lijken de minderheden nog niet van zins terug te keren naar de Moldavische moederschoot. De Gagaoezen, die zich hebben afgescheiden om zich te beschermen tegen het Moldavische nationalisme, beleven nu zelf een nationaal reveil en halen de banden aan met Turkije en de Turkse volkeren in Centraal-Azië.

Een lid van een Gagaoezische delegatie die Ankara bezocht, is nog steeds onder de indruk: „Toen ik voor het eerst onze Turkse broeders ontmoette, begreep ik waarom de Moldaviërs zich willen verenigen met de Roemenen!"

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.