+ Meer informatie

, Of Moboetoe nu hoog of laag springt - ik blijf in Brussel"

7 minuten leestijd

boetoe schat- en schatrijk. In zijn geboorteplaats Gbadolik, een voormalig oerwouddorpje, heeft hij behalve een marmeren paleis nog niet zo lang geleden een enorme kathedraal, diverse musea en een mausoleum voor zijn overleden echtgenote laten bouwen. Vlak bij zijn residentie heeft Moboetoe een modern vliegveld laten aanleggen,'waar hij buitenlandse eregasten kan ontvangen. Het dagblad De Morgen noemt Moboetoe „de Afrikaanse Marcos". Volgens de krant bestaat zijn gigantische fortuin onder meer uit elf kastelen in België en Frankrijk. Ook zou hij over vorstelijke optrekjes in Spanje, Italië, Zwitserland en alle acht Zaïrese provincies beschikken.

De maarschalk steekt alle financiële hulp in eigen zak, aldus de Belgische media. Hij vermengt 'volgens hen de staatkas met zijn privéboekhouding en verwerft daardoor een enorm kapitaal. Ook wijzen critici erop dat Moboetoe bij zijn aantreden in 1965 (via een staatsgreep) heeft gezegd dat hij voor slechts vijfjaar aan de macht zou blijven. Maar hij werd een dictator, een wreed onderdrukker, menen de Belgen. Daarbij wijzen ze vooral op de zogenaamde zaïrisatie, die door Moboetoe van meet af aan is ingevoerd.

Door de zaïrisatie werden alle plaatsnamen gewijzigd. Zo veranderde de hoofdstad Leopoldstad in Kinsjasa. Ook oude gebruiken werden door Moboetoe in ere hersteld. De voeten van de president moesten voortaan rusten op luipaardvel, als teken van macht en gezag. In het vervolg zou de maarschalk zich tooien met een muts van luipaardvel. Hemdsboorden en dassen werden verboden en kostuums en jurken mochten er opeens niet meer westers uitzien. Verder moest iedereen een Zaïrese naam krijgen. Moboetoe stelde zichzelf als voorbeeld: in plaats van Joseph Desire Moboetoe zou hij voortaan Moboetoe Sese Seko Koekoc Ngbendoe Wa Za Banga heten.

De kritiek en de spotternij in de Belgische media was voor Moboetoe de druppel die de emmer deed overlopen. „Zo schrijven ze ook niet over koning Boudewijn, aan wie ik mij gelijk acht", reageerde hij furieus. Moboetoe wil nu dat Martens een spreekverbod oplegt „aan kringen buiten de regering die mij voor gek zetten en door de modder halen". „De Zaïrese president is een gevoelig persoon en hij is diep beledigd", zo zei minister Tindemans deze week. „Zijn kinderen in België bellen hem bijna dagelijks huilend op, omdat de pers hierzonegatief over hun vader schrijft".

Dupe
Van de ruzie dreigt de Zaïrese gemeenschap in België de dupe te worden. Sommigen zijn verslagen en verward door de maatregel van Moboetoe, anderen verbitterd. De meeste van de 13.000 Zaïrezen wonen, werken of studeren in de Brusselse wijk Matonge. Veel handelaars onder hen hebben een winkeltje in de rustige passage Galerie XL. Een vrouw die in Galerie XL een koffiehuis runt, zegt: „Waarom moeten deze mensen opdraaien voor een ruzie tussen de Belgische en Zaïrese regeringen? We hebben hier al die jaren als broers en zusters geleefd. Dat ze ieder hun zaken op politiek niveau oplossen en ons alsjeblieft met rust laten".

Als de fotograaf zijn camera te voorschijn haalt in het piepkleine restaurantje, ontstaat er even commotie. Zo'n vijftien Zaïrezen staken abrupt hun verhitte discussies over het besluit van hun president. Alle ogen zijn gericht op de lens. „Geen foto's hier", schelt de stem van de uitbaatster, die als een kat vanachter de toonbank springt en zich pal voor de fotograaf opstelt.

Met veel misbaar legt ze uit hoe gevoelig de publiciteit over de Zaïrese gemeenschap in Brussel op dit moment ligt. Heftig roept ze: „De mensen zijn anders dan anders. Ze weten niet wat er met hen staat te gebeuren. Ze zijn bang. U moet dat begrijpen. Ik ken de Zaïrezen en ik gevoel dat ze bang zijn. Ze zijn bang, ja". De camera verdwijnt in de tas en langzaam komen de gesprekken weer op gang. Serveerster Laure tapt voor vier zwarte Zaïrezen het zoveelste 'pilske'. Laure komt uit Zaïre, is studente en wil handelsingenieur worden. Over de beslissing van president Moboetoe rept ze met geen woord.

Ongerust

„Het is hier inderdaad niet gemakkelijk om foto's te nemen", zegt de Zaïrees Robert Ekofo (27), journalist van het maandblad Tam Tam, dat zich vooral richt op de zwarte bevolking in Brussel en ook abonnees heeft in Zaïre. Met zijn donker brilletje oogt de tengere Ekofo, gestoken in een veel te groot, rood jack, ietwat crimineel. Al wandelend door de winkelpassage vertelt hij: „De Zaïrezen zijn ongerust. Zij durven nauwelijks te spreken over het beleid van Moboetoe, omdat ze bang zijn dat hun uitspraken nadelige gevolgen zullen hebben voor hun familie in Zaïre. Represailles, begrijpt u?" Zelf praat hij wel. Ook is hij de enige die op de foto wil. „Waarom zou ik bang zijn? Ik ben hier opgegroeid, heb werk en ben onafhankelijk. Ik voel me vrij. Daarom ga ik ook niet weg uit België".

„Bonjour Ekofo", roept plotseling een student vanuit een groepje jongemannen, dat zich heeft opgesteld voor een Zaïrese kapperszaak en een groentewinkeltje waaruit een geur van specerijen komt. De studenten aarzelen met het geven van een reactie op Moboetoes besluit. Bijna elke Zaïrese student heeft een vader die in het ambtenarenapparaat van Moboetoe een hoge(re) functie * bekleedt en daardoor de studiekosten,; van zoonlief kan betalen. De jongens 3 willen liever zwijgen, omdat van Mo boetoe bekend is dat hij bij het minste of r: geringste zijn personeel degradeert, de

Ondoordacht

Een student, die anoniem wil blijven, zegt uiteindelijk: „Je denkt toch niet dat wij na dit academiejaar ergens in Zaïre een geschikte aansluiting zullen vinden? Waarmee in Zaïre gedreigd wordt, is ondoordacht, emotioneel". Daarop doorbreekt een handelaar eveneens het stilzwijgen en voegt eraan toe: „Het is niet uitvoerbaar om in drie weken tijd je boeltje te pakken. Zelfs al zouden we willen, dan nog is het onmogelijk om in zo'n korte tijd alles te verkopen, huur op te zeggen of het handeltje van de hand te doen. Wat moeten wij trouwens in Zaïre doen? Wie geeft ons garanties? Moboetoe? Dat geloof je toch zeker zelf niet".

Als in de passage een boom van een kerel opduikt, veranderen de studenten het gespreksonderwerp. De man draagt een lange, witte jas en heeft een eveneens witte, flanellen hoed op. „Een veiligheidsagent van de Zaïrese ambassade", weet Ekofo. De reus vervoegt zich voor een paar tellen bij het groepje. Op de revers van zijn jas heeft hij een kleurig speldje gestoken met daarop —heel klein- een portret van Moboetoe. Het van luipaardvel vervaardigde kalotje is duidelijk waarneembaar. Na een rappe, onverstaanbare woordenwisseling met Ekofo, vervolgt de man zijn weg.

Een student medicijnen hervat: „Moboetoe noemt de Belgen uitbuiters. Misschien heeft hij voor een deel gelijk. Moeten wij ons nog steeds gekolonialiseerd voelen na dertig jaar onafhankelijkheid?" „Ach", zegt een ander, „de soep zal wel niet zo heet worden gegeten als ze wordt opgediend. Tien jaar geleden speelde precies hetzelfde. Toen liep het ook met een sisser af".

Afgeluisterd

„Ik ben bang om door het ambassadepersoneel afgeluisterd te worden", zegt een Zaïrese vrouw, die bij de Belgische omroep BRT uitzending voor Afrikanen verzorgt. Ze is westers gekleed, in tegenstelling tot de meeste Zaïrese vrouwen in Brussel, die overwegend lange, felgekleurde jurken dragen. „Ik kan weinig zeggen. Ik heb een gezin, ziet u. Teruggaan naar Zaïre doe ik niet - of Moboetoe nu hoog of laag springt. Ik heb hier mijn werk en ben van hem dus onafhankelijk".

De vrouw heeft zojuist een communiqué ontvangen van drie Zaïrese oppositie-partijen, die niet erkend zijn door Moboetoe. Alleen zijn eigen partij, de MPR, is gelegaliseerd. In het communiqué zeggen de partijen dat niet de Brusselse Zaïrezen moeten vertrekken, maar Moboetoe. „Wij eisen het onmiddellijke en onvoorwaardelijke vertrek van de Zaïrese dictator die ons mooie land to-, taal heeft geruirieerd ".

Toch zou Ekofo Maboetoe niet in het rijtje van Amin, Bokassa en Macias wil-; len plaatsen. „Door Moboetoe heerst er een betrekkelijke rust in Zaïre. Er zijn daar erg veel stammen en meningsverschillen. Ik ben erg bezorgd over wat er gebeurt als Moboetoe vandaag nog zou sterven. Dan wordt het land volgens mij één grote puinhoop".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.