+ Meer informatie

Barneveldse oeverzwaluwen kunnen van de zomer broeden in kunstwand

IVN wil broedplaatsen bij recreatiepias Zeumeren veilig stellen

4 minuten leestijd

BARNEVELD - Vanaf het prille begin hebben er oeverzwaluwen hun broedplaatsen gehad bij de afgraving Zeumeren. Dat was voor de IVN Natuurwacht Barneveld-Lunteren reden om ai bij de start van de invulling van het bestemmingsplan voor dit gebied mee te denken. Met name bij de beslissing over de bestemming van een gedeelte van het gebied voor extensieve recreatie is het IVN nauw betrokken geweest. Een van de resultaten van het overleg is dat er nu een kunstwand met broedplaatsen voor de oeverzwaluwen wordt gebouwd.

De oeverzwaluw is een plaatselijk algemene broedvogel in ons land. Waar water of vochtig land en een steile, zandige kant is, wil deze vogel broeden. Er zijn maar weinig vasfe broedplaatsen van oeverzwaluwen in ons land. "De meeste ontstaan bij graafwerkzaamheden en verdwijnen na enige tijd weer geheel.

De oeverzwaluw is de kleinste van de bij ons broedende zwaluwsoorten. Hij heeft zijn naam te danken aan het broeden in oevers en steile zandwanden. Daarin graven de vogels zelf holen van 40 tot 150 centimeter diep. Het broeden gebeurt meestal in kolonies van enkele tientallen tot honderden paren.

Het broedseizoen loopt van begin mei tot eind augustus. In die periode worden soms twee broedsels grootgebracht. De vogels leggen de eieren in de met stro. gras en veren beklede nestholte.

In het najaar trekken de oeverzwaluwen weg naar hun overwinteringsgebied in Afrika. Deze broedvogels keren doorgaans terug naar hun broedplaats of geboorteplaats van het vorig jaar.

Vernield

Al sinds 1971 broeden er oeverzwaluwen in de zandafgraving bij Zeumeren, een gebied tussen Bar^ neveld en Voorthuizen. Door het regelmatig afgraven van zand voor de nieuwe wegen en viaducten in de omgeving kwam er echter van de nesten weinig terecht.

Om de nesten op Zeumeren veilig te stellen nam het IVN contact op met de Recreatiegemeenschap Veluwe en in overleg en in samenwerking met Provinciale Waterstaat en Staatsbosbeheer werd naar een geschikte plaats gezocht waar de oevcrzwaluwen zouden kunnen nestelen. Een stuk van 40 meter lengte moest worden afgestoken, want de vogels houden van een rechte kant. Fr werd voor een afrastering gezorgd en zo kwam een prachtige broedplaats tot stand. Door een misverstand werd in juli 1981 de hele zand wal -met een groot aantal nesten en jonge vogels— omver geschoten .

Bij het begin van de werkzaam-' heden van liet Recreatie Project Zeumeren nam het IVN opnieuw contact op met de Recreatiegemeenschap Veluwe, die eigenaar en beheerder is van dit gebied. Samen met deze instantie en de gemeente wilde het IVN naar een manier zoeken om de oeverzwaluw, die inmiddels op de lijst van bedreigde vogelsoorten staat, toch weer gelegenheid te geven om in dit gebied te broeden. Kunstwand

Het bleek spoedig dat deze instanties niét afwijzend stonden tegenover het initiatief van het IVN. Al snel werd het idee om een natuurlijke wal voor de oeverzwaluwen te plaatsen afgewezen, aangezien dit zowel financiële als natuurlijke problemen zou geven. Een dergelijke wal staat bloot aan regelmatige afkalving door wind en water en het onderhoud ervan kost erg veel geld. Om zelfs maar aantrekkelijk te blijven voor deze vogels, zou een natuurlijke wand elk jaar opnieuw moeten worden afgestoken, daar de oeverzwaluw zeer gesteld is op een steile wand met vers zand.

Al snel kwam het idee naar voren om een kunstwand op Zeumeren te realiseren. Er zijn meer van dergelijke kunstwanden aangelegd, onder meer in Zeeland pn in • Uden, Noord-Brabant.

In het voorjaar van 1989 heeft een tweetal leden van het IVN Lunteren-Barneveld een bezoek gebracht aan Uden. Ze waren enthousiast over wat zij zagen. De Brabantse oeverzwaluwenwand is aangelegd door de leden van de Vogelwacht Uden. De wand staat in "het gebied "Het Hemelrijk" bij Volkei. Deze recreatieplaats is ontstaan uit zand- en grindwinning, een soortgelijke situatie als in Zeumeren.

Een oeverzwaluwenwand wordt gebouwd van betonblokken gewapend met betonijzer, waarin op regelmatige afstanden ronde gaten zijn uitgespaard. De blokken worden aan de voorzijde ruw afgewerkt met cement, zodat een vrij egale wand ontstaat. Deze wand wordt opgeschilderd met een gele latex, waardoor er een in zwaluwenoog aantrekkelijke 'zandwand' ontstaat. Aan de achterzijde wordt zand aangevuld, zodat het lijkt of er een afgegraven wand staat. Ook de uitgespaarde openingen worden met zand opgevuld. De zwaluwen kunnen in de zandholtes hun nest uitgraven.

Voor het realiseren van dit project is een plan ontwikkeld door de gemeente, de Recreatiegemeenschap Veluwe en het IVN Lunteren-Barneveld. Een aantal vrijwilligers zal samen met de aannemer die in Zeumeren al diverse werkzaamheden uitvoert, de kunstwand bouwen. Een tiental zaterdagen zal er werk zijn voor deze vrijwilligers. Het IVN Lunteren-Barneveld wil de wand aan het begin van het broedseizoen 1990, dus zo ongeveer april, klaar hebben.

Diegenen die belangstelling hebben om bij het bouwen behulpzaam te zijn, kunnen contact opnemen met Theo Flohil, tel. 03426-1483. of Marten Westra, tel. 03420-90801.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.