+ Meer informatie

Piraterij in de Golfstaten

Arabieren kopiëren op grote schaal westerse produkten

5 minuten leestijd

CAIRO — Kleding, boeken, videocassettes, computer software, alles wordt in de Golf nagemaakt - zonder dat de producenten zich storen aan auteursrechten, handelsmerken of copyrights. De Arabische-Golfstaten hebben ongehoorde plassen oliedollars, maar nemen niet de moeite copyrights te betalen voor de Europese, Amerikaanse en Japanse produkten die ze naar hartelust namaken, kopiëren en stelen.

Universiteiten in de Golfstaten kopen peperdure westerse studieboeken. en maken vervolgens honderden prachtig ingebonden kopieën, die tegen een lage prijs aan studenten worden verkocht. Niemand stoort zich aan de woorden „alle rechten voorbehouden" en „nadruk verboden" voorin boeken. En de woorden dat „geen deel van dit boek mag worden gereproduceerd zonder schriftelijke toestemming van de uitgever" worden niet serieus genomen.

Zwarte lijst

Issam al-Muawwad, distributeur in Saoedi-Arabië van muziekcassettes en compact discs van het Amerikaanse Stallion Records, schat dat de handel in zijn branche in de Golf voor 80 procent in handen is van 'piraten'. De handel in muziekcassettes en cd's in Saoedi-Arabië gaat jaarlijks om 200 miljoen gulden. Jaarlijks worden 18,7 miljoen cassettes en 500.000 cd's verkocht. 'Piraten' hebben 65 procent van de omzet in handen, zegt maandblad The Middle East. Saoedi-Arabië en het emiraat Doebai staan hoog op de 'zwarte lijst' van westerse bedrijven. Saoedi-Arabië is de grootste markt in de Golf, terwijl Doebai een vrijhaven is voor fabrikanten. Koeweit, de Emiraten, Oman, Qatar en Bahrein hebben geen wetten tegen de diefstal van 'intellectuele eigendom'. Wie een wandeling maakt door Manama, de hoofdstad van Bahrein, kan ongeveer 300 videowinkels en computerzaken met louter 'zwarte' video's en software tegenkomen.

Eén eigenaar van zo'n winkel in Manama verdedigt zich. „We hebben alle rechten om met onze business door te gaan. Er is hier geen wet die ons verbiedt deze software te verkopen". Dit overigens tot genoegen van de meeste westerlingen die in de Golf werken. „Ik ben heel blij een hoeveelheid software programma's te kunnen kopen voor bijna geen geld", zegt een zakenman.

Wordstar

Deze 'piraterij' van software gaat natuurlijk ten koste van het serieuze bedrijfsleven. Softwareprogramma's als Lotus 123 en Wordstar, die officieel ongeveer 800 gulden moeten kosten, gaan in de Golf over de toonbank voor de prijs van de diskette.

Volgens een winkelier heeft deze 'piraterij' het kleine, groeiende kader van software-schrijvers in de Golf verstikt. Een voorbeeld is het bedrijf Zero-One in Bahrein. Van het zelfontwikkelde Arabische programma Nafithe heeft Zero-One ongeveer 10.000 exemplaren verkocht. Waarschijnlijk zijn 200.000 zwarte kopieën in omloop. Ahmed Kaiksow, woordvoerder van Zero-One, zegt: „We hebben ongeveer 6 miljoen dollar verloren vanwege piraterij. We moesten nieuwe uitvoeringen maken met nieuwe bescherming, om de piraterij voor te blijven. En nog steeds verliezen we de strijd".

Veel te traag

Westerse diplomaten veroordelen de 'piraterij'. „Het is niets minder dan een vorm van diefstal", zegt John Burgess, medewerker van de United States Information Service van de Amerikaanse ambassade in Bahrein. Amerikaanse, Japanse en Europese bedrijven hebben nu massaal besloten dat ze geen geavanceerde technologie meer aan de Arabische Golf verkopen als daar geen goede wetten tegen de diefstal van 'intellectuele eigendom' komen. Dat schrijft Mushtak Parker, economisch journalist voor The Middle East. „In de farmaceutische industrie zijn Europese bedrijven zelfs huiverig om vennootschappen met Arabische partners te beginnen om zelfs maar grondstoffen voor belangrijke medicijnen in het Midden-Oosten te produceren".

Maar er zit vooruitgang in de zaak. Saoedi-Arabië's Klachtenraad besloot onlangs dat een plaatselijk bedrijf inging tegen de rechten van het Britse bedrijf Reckitt and Coleman. Dat bedrijf produceert het desinfectant Dettol. Het Saoedische bedrijf had een zelfde produkt op de markt gebracht onder de naam Bettol. Deze uitspraak tegen een plaatselijk bedrijf is een eenzame uitzondering. Buitenlandse bedrijven klagen dat SaoediArabië veel te traag is in het uitvoeren van zijn regels.

Van de zes Golfstaten heeft alleen Saoedi-Arabië wetten tegen de diefstal van 'intellectuele eigendom'. Sinds 1984 verbiedt Riaad het misbruik van handelsmerken. In 1989 werd een patentwet aangenomen, en in 1990 een wet op het copyright. Die laatste wordt overigens nog niet uitgevoerd.

In maart 1990 liet Saoedi-Arabië alle winkeliers met muziekcassettes weten dat ze binnen zestig dagen alle 'zwarte' cassettes moesten verwijderen. Wie dat niet deed, kon rekenen op boetes, tijdelijke winkelsluiting en de confiscatie van de handelswaar. Niemand lijkt zich wat van deze wet aan te trekken. „Het idee van de bescherming van 'intellectuele eigendom' is nog heel nieuw in SaoediArabië", verdedigt de regering in Riaad zich. Die wil naar eigen zeggen meer tijd om een goede, werkbare wetgeving te scheppen.

Lustoord
De Verenigde Staten zetten vooral grote druk op de Verenigde Arabische Emiraten. De bestaande wetgeving in de Emiraten werkt niet. Daarom ging het Amerikaanse Trade Representative Office dit najaar met een topdelegatie naar de Emiraten. Dit om te adviseren bij het opstellen van een nieuwe wet, de Federale Wet Intellectuele Eigendomsrechten. Die zal uit een raamwerk, een wet op het copyright en een wet op de handelsmerken bestaan.

De Emiraten hopen op deze manier de produktie en het gebruik van 'zwarte' produkten aan banden te leggen. Amerikaanse firma's alleen verliezen door 'piraterij' in de Emiraten iaarlijks ongeveer 156 miljoen dollar. Maar voorlopig is Doebai is een lustoord voor piraten, door de bijna absolute vrijheid van ondernemen.

Doebai is de belangrijkste producent van 'zwarte' cassettes en cd's in de Golf. Bedrijven als Unilever en Brooke Bond hebben grote problemen in de Emiraten. Ramesh Lal van Brooke Bond zegt tegen The Middle East dat meer dan tien producenten hun thee proberen te verkopen als de echte "Red Label Brooke Bond India-thee". Door bijna gelijke verpakkingen en lettertypes denken de consumenten de echte Red Label-thee uit India te kopen. Unilever klaagt dat de verpakking van zijn Sunsilkshampoo links en rechts wordt nagemaakt.

Ethiek

Westerse analisten verwachten dat binnen twee jaar in alle Golfstaten goede wetten zullen bestaan tegen 'piraterij'. Maar de naleving van de wetten blijft een probleem. Opvoeding en een verandering in ethiek zijn nodig in de strijd tegen 'intellectuele diefstal". Maar die houding is moeilijk om te buigen, zeker onder de studenten, die nu met armen vol gekopieerde boeken en dozen vol 'zwarte' software aan hun universiteiten afstuderen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.