+ Meer informatie

NBG presenteert boek bijbelvertalingen na 1637

Veelomvattende informatie met unieke bibliografie

4 minuten leestijd

HAARLEM - „Want voor vertalen is meer nodig dan kennis van twee talen.' Met deze zin slaat dr. H.W. Hollander de spijker op de kop in het boek 'Om een verstaanbare bijbel. Nederlandse bijbelvertalingen na de Statenbijbel', onder redactie van A.W.G.Jaakke en E.W. Tuinstra. Het nodige 'meer' komt echter in dit boek beslist niet uit de verf. Het criterium van de Statenvertalers, dat men de Bijbel alleen goed kan vertalen als men hem gelovig benadert, niet kritisch maar met eerbied, als Gods Woord, komt niet ter sprake. Het blijft in dit nieuwe boek bij min of meer objectieve - maar wel zeer veelomvattende - informatie. De uitgave van het Nederlands Bijbelgenootschap (NBG) en het Belgisch Bijbelgenootschap werd gisteren in Haarlem gepresenteerd.

Het 400 bladzijden tellende boek, waarvoor nu wijlen J. J. Kijne de grondslag heeft gelegd, bevat een overzicht van ruim 350 jaar bijbelvertalen na het gereedkomen van de Statenbijbel in 1637. Het boek bevat ook een unieke en bijna volledige bibliografie van bijbelvertalingen na 1637. In die ruim 350 jaar zijn er in het Nederlands ongeveer 400 vertalingen van de gehele Bijbel en van gedeelten ervan verschenen. De Fryske Bibel en de vertalingen in het Zuidafrikaans en de Nederlandse dialecten zijn buiten behandeling gebleven.




Met deze uitgave wil het NBG een „waardig vervolg uitgeven op de studie van prof. dr. C. C. de Bruin, "De Statenbijbel en zijn voorgangers", waarvan overigens dit jaar een gewijzigde en aangevulde druk zal verschijnen.

Uitdaging

De uitdaging voor bijbelvertalers in Nederland wordt in de nieuwe uitgave geschetst door kerkhistoricus prof. dr. O. J. de Jong (Utrecht). Hij zei gisteren dat het de vertalers altijd en overal begonnen is om een verstaanbare Bijbel. „Dat ideaal van Luther ontmoet in de Lage Landen een neiging tot precisie die hier sinds Calvijn inheems is.' Dr. De Jong gaat ook in op de missionaire overwegingen die een rol spelen bij het komen tot een vertaling. De laatst verschenen volledige Bijbel in het Nederlands, 'Het Boek" (1988), is een Nederlandse uitgave van de "Living Bible" uit 1971.



„Verstaan" wordt in dit alles overigens vrij eenzijdig opgevat als taalkundig verstaan. Het bijbelse "Verstaat gij wat gij leest" heeft toch ook een diepere dimensie? In de aanpak van prof. De Jong en die van andere auteurs neemt men wel de vertalers serieus. Zij hebben het verstaan hoog in het vaandel en dringen daarom aan op eigentijds taalgebruik. Het probleem is echter, dat men er nauwelijks aandacht aan schenkt dat recht gedaan moet worden aan Gods Woord als het geopenbaarde Woord, waarin de weg der zaligheid beschreven staat.

Geref. Bijbelstichting

'Om een verstaanbare bijbel' bevat ook een artikel over de uitgaven van de Statenvertaling na 1637. Dr. F.G.M. Broeyer is daarmee op evenwichtige wijze bezig. Ook de Gereformeerde Bijbelstichting (GBS) en haar werk komen enigszins aan bod. Het is de kwestie wat er nu eerder was, de kip of het ei, als Broeyer stelt dat de teruggelopen belangstelling voor de Statenvertaling aanleiding was om de GBS op te richten. Of was het zo dat het niet meer drukken er de oorzaak van was dat H. Kooistra in 1962 al aandrong op heruitgave van de Statenvertaling? Vele tienduizenden exemplaren zijn er sinds 1974 verkocht.


Bij de literatuuropgave komt men in een opgave bij Broeyer wel tweemaal de GBS-uitgave "Niets kan haar glans verdoven" tegen, maar ik miste "Wegwijs in bijbelvertalingen", onder redactie van prof. dr. J. van Bruggen. Het zou overigens geen kwaad gekund hebben als in de literatuuropgave ook verwezen was naar die GBSpublikaties die veelal gefundeerd kritisch op andere vertalingen ingaan.


Niet onwelwillend


Broeyer schrijft niet onwelwillend over de Statenvertaling en het gebruik daarvan. Toch krijg je al lezend bij anderen het gevoel dat een mens zichzelf en zijn gezin tekort doet als hij nog de Statenvertaling leest. Het lijkt er op alsof de moderne eigentijdse mens een streepje voor heeft op de rechterflank van de gereformeerde gezindte. Terwijl het juist zo is dat zij die de Statenvertaling lezen, over een grotere woordenschat beschikken en vaak meer zicht hebben op de wortels van onze cultuur. Als je dan leest dat de Nieuwe Vertaling inmiddels ook al achterhaald is en dat de tijd rijp is voor een waardige opvolger' kun je juist daarom een lichte glimlach niet onderdrukken.

In het boek komen verder de Lutherbijbel van Adolf Visschering, drie laat-zeventiende-eeuwse vertalingen van het Nieuwe Testament en 350 jaar rooms-katholieke bijbelvertaling in Nederland en Vlaanderen in aparte artikelen aan bod. De oud-katholieke vertalingen worden apart beschreven, evenals de periode 1789-1830. De joodse bijbelvertalingen worden in kaart gebracht door mevr. R. C. Musaph-Andriese, die tot haar verdriet, zo vertelde ze gisteren wat geïrriteerd, bemerkte dat juist zij -als enige vrouw die een artikel schreef- in de inhoudsopgave zonder titel vermeld is.




De zogenaamde Leidse en Utrechtse vertaling krijgen, evenals de NBGvertaling van 1951, afzonderlijk aandacht. Ten slotte wordt over ontwikkelingen in het vertalen van de Bijbel na 1951 geschreven.




Voor geïnteresseerden is de bibliografie van bijbelvertalingen na de Statenbijbel van A. W. G. Jaakke en T. Medema-Wijnia al voldoende reden om dit boek aan te schaffen. Het gaat te ver om het een standaardwerk te noemen. Maar het is wel een uitermate informatief handboek.

N.a.v. "Om een verstaanbare bijbel. Nederlandse bijbelvertalingen na de Statenbijbel"; onder redactie van A. W. G. Jaakke en E. W. Tuinstra; uitg. Nederlands Bijbelgenootschap, Haarlem, 1990; 403 blz.; prijs 59,50 gulden.




Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.