+ Meer informatie

DDR-dagen geteld

4 minuten leestijd

„Waarom zou ik me generen? Ik heb gehuild". Dieter Dorn —in Leipzig geboren, sinds 1956 woonachtig in het westen van Duitsland— kon zijn emoties op die gedenkwaardige avond van de 9e november 1989 niet meer de baas. De Muur der Schande ging open, werd zelfs al pijlsnel geslecht, „Nooit zal ik meer vergeten hoe sommige mensen wel tien keer achtereen over de Muur klommen. De grootsheid van een historisch moment blijkt vaak uit kleine details".

Precies een jaar geleden waren de officiële dagen van de DDR, die gehate Stasi-Staat (politiestaat), geteld. En juist de steunpilaren van Honeckers dwangstaat, Mielkes manschappen ofwel geheime agenten, eisen uitgerekend tijdens deze dagen van herdenken de eer van de vreedzame Muuropening op... Niet Honeckers opvolger, Egon Krenz, nee, de Staatssicherheitsdienst zou Oosten Westduitsers hebben verenigd!

Ondertussen lijkt een rehabilitatie van de Stasi —nog afgezien van de rechtmatigheid van haar Muurclaim— in navolging van kosmetische operaties bij de vakbroeders in de Sowjet-Unie (KGB) en Roemenië (Securitate) bitter weinig kans van slagen te hebben bij haar voormalige (?) slachtoffers.

Waarom maken die ex-DDR-burgers zich trouwens vandaag de dag nog zo buitengewoon druk over de naargeestige spionagestreken van de Stasi? Met de Duitse vereniging is het leed toch geleden! Die Oostduitsers mogen nog blij zijn. In tegenstelling tot Polen, Tsjechen, Slowaken, Hongaren, Bulgaren, Roemenen trekt de rijke westerse broer hen uit het diepe sociaal-economische moeras van 40 jaar „socialistische successen".

Zo simpel liggen de zaken evenwel niet. Zoals doorgaans in het leven, geldt ook hier: je moet het zelf eerst maar eens meemaken, adem te halen in een verstikkende Stasi-sfeer. Pijnlijker nog was de confrontatie met de 'fouten' als de 'nieuwe' gezagsdragers.

Een paar voorbeelden uit de alledaagse ex-DDR-praktijk. Die meubelmaker uit het Thüringse stadje DietharzTambach kan het gewoonweg niet vatten dat de oude lokale communistische bonzen, die „SED-maffia", nog steeds achter hun imponerende bureaus zitten.

Of neem het plaatsje Roitzsch, gelegen tussen Halle en Leipzig. Van de ongeveer 6000 inwoners, zo vertellen ingewijden, werkten er minstens 150 voor de Stasi. Slechts 40 van deze verklikkers —in Stasi-vaktaal IM'ers ofwel "Inoffizielle Mitarbeiter"— zijn tot op heden in Roitzsch ontmaskerd. Wie zijn èn welke functies bekleden die meer dan 100 andere Stasi-spionnen? Het zou makkelijk je aardige buurman wel eens kunnen zijn! Dat was immers de enorme ontgoocheling van onze zegslieden, die familie uit Roitzsch...

De moeizame verwerking van een dictatuur (voor de oudere generaties Oostduitsers zelfs twee terreurregimes. Hitlers Derde Rijk èn de DDR) zal en passant onontkoombaar moeten concurreren met de snelle renovatie van de oostelijke vleugel van het gemeenschappelijke Duitse huis. Ook van exDDR-burgers zal "Leistungsfahigkeit" —die hooggeroemde Duitse karaktertrek—, zullen prestaties worden gevergd. De verboden in de DDR golden voor Michael Modal, niet Voor Oostduitsers is de Trabant 'uit' en zijn westerse wavoor Erich der Erste en zijn handlangers in Volvograd, pardon gens 'in'. Oost-Berlijn. Een vroegere grensovergang tussen de Bondsrepubliek en de DDR. Rijp voor de sloop. Een verlate DDR-cursus "VCehrunterricht? Gelukkig niet. Gewoon fijn soldaatje spelen.

Duitslands buren hoeven daarbij, verzekerde onlangs een commentator van de Frankfurter Allgemeine, beslist geen angst te hebben voor het grote staatsgebouw dat nog geen jaar na de val van de Muur in hun midden is verrezen. „Wij hebben onze historische les geleerd..." Bovendien mag je economische macht niet simpelweg vertalen in expansieve, nationalistische ambities.

Wat moeten we van deze Duitse bezweringen denken? Laten we vooral hopen op èn bijdragen aan de voortzetting van het democratische beleid van Bonn van de afgelopen 40 jaar binnen „Deutschland, einig Vaterland". Binnen dat klimaat zal de bewonderenswaardige Westduitse geschiedwetenschap blijven herinneren aan het eigen, donkere verleden, waarschuwen voor „geleerde historische lessen".

Duitsers zouden geen gevoel voor humor hebben, somde dezelfde commentaarschrijver op van zijn klachtenlijstje van vooroordelen die buren over Germania koesteren. Welnu, op dat punt kunnen we hem zonder gewetensproblemen geruststellen. Een verfrissend staaltje van humoristische zelfkritiek leverde recent de politieke spotprent op waarin bondskanselier Kohl als oogarts optreedt. Voor de 'specialist' zit een bibberende Duitse burger. Kohl wijst met zijn stok op de bekende witte plaat het bovenste woord aan: "DEUTSCHE EINHEIT". Zijn landgenoot reageert meteen. Hij zou ook wel bar slechte ogen gehad moeten hebben. De aanwijsstok zwenkt direct helemaal naar beneden. Het zweet breekt de patiënt uit. De arme man schuift zijn Kruk naar voren. Het helpt niet. Nog een stukje dichterbij. Het woord blijft onleesbaar. Uiteindelijk met de neus erletterlijk bovenop ontrafelt de Westduitser het grote geheim van de vereniging: "Steuererhöhung", belastingverhoging. Inderdaad, hoeveel zal de opening, de verdwijning van die hatelijke Muur gaan kosten? Materieel èn moreel. Tekst: drs. B. Belder Foto's: H. J. Visscher

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.