+ Meer informatie

Verdwijnt de alcohol?

8 minuten leestijd

Een man, een man, een bier, een bier. Farao's uit Egypte wisten het ook ai en brouwden 3000 jaar geleden dat het een lieve lust was en Sumeriërs in Mesopotamië waren er ook niet vies van. Spijtig dat je er zo'n ronde bierbuik van kreeg en dat je met te veel slokjes achter de kiezen wat soezerig werd. Daar hebben ze 't volgende op gevonden. Een pilsje met weinig alcohol en een pilsje zonder alcohol. Alcoholarm of alcoholvrij. De bierplas verandert.

Verdwijnt nu ook de alcohol? Er zijn wel honderden soorten bier, maar de overeenkomst tussen elke soort is deze: ze worden allemaal gemaakt van zuiver water, geselecteerde gerst, hop en gist. Toch smaakt Heineken niet naar Grolsch, Hertog Jan niet naar Bavaria en Dommelsch lijkt nog niet op het Belgische Duvel. Toch bevatten ze alle alcohol. De laatste jaren is er ook een alcoholarme en nu vooral ook een alcoholvrije variant. De meest internationaal opererende bierbrouwer ter wereld —Heineken— betreedt dezer dagen met een nieuwe Buckler het oorlogspad. Een alcoholvrij biertje dat smaakt naar 5 procent. De nieuwe sensatie, zeggen ze.

Bekeken

Je zou het niet zeggen, maar alcoholarm en alcoholvrij bier bestaan al heel lang. Alleen, het marktaandeel stelde eigenlijk niets voor: minder dan 0,1 procent. Peanuts. Het was maatschappelijk gezien een niet-geïntegreerd produkt. In de schappen van Albert Heijn lag het niet; je moest er echt naar op zoek. En wie op een terrasje —wijselijk!— toch een alcoholvrij biertje bestelde, werd massaal bekeken: „Zeg, wat is er met jou aan de hand dat jij een alcoholvrij biertje drinkt? Ben je niet goed?"

Heineken, bierbrouwer sinds 1863, hield alleen van drankjes mèt alcohol en had de alcoholvrije markt dientengevolge links laten liggen. Tot 1988. Marktonderzoek toonde aan dat de tijd rijp was voor een alcoholvrije Heineken. Toen kwam Buckler, de gezonde van Heineken. Een gigantisch succes. De sluimerende markt van het non-alcoholische bier werd nogal lawaaierig opengebroken en binnen drie jaar neemt die produktgroep 9 procent van de totale biermarkt in beslag. Dat Buckler aan zou slaan, dat was vooraf al bekend, maar dat Buckler zó aan zou slaan, daar zijn ze bij Heineken in Zoeterwoude nog steeds een beetje ondersteboven van.

Een pietsje

Rond het alcoholvrije bier spelen ook maatschappelijke ontwikkelingen een rol. Drs. M. M. E. Horensma, Heineken-manager: „Er zijn de laatste jaren tal van ontwikkelingen in onze maatschappij die de mensen gevoelig maken voor een teveel aan alcoholverbruik.

We worden ons steeds meer bewust: te veel procentjes is niet goed. We hebben toen een alcoholarme Buckler geïntroduceerd. Dus een biertje voor de echte bierdrinker die toch nog wel een pietsje alcohol wil proeven. Alcoholvrij zat toen nog in de hoek van: „Kijk hem nou!"

Alcoholarm dus, „Als je bier maakt, is er sprake van een vergistingsproces; als er geen vergisting is, is er geen bier. 0,5 procent. Eigenlijk nog niks, want de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) heeft onderzocht wat het effect is van 0,5 procent op de verkeersveiligheid. Een groep mensen heeft achter elkaar zeventien Bucklertjes opgedronken, maar in het bloed werd nog geen spoortje aan alcohol gemeten. 0,5 procent is dus niks".

Bavaria Malt

Hoe verging het Buckler? Al veel eerder was er ook Bavaria Malt van de brouwers uit het Brabantse Lieshout. Er werd wel Malt verkocht, maar niet zoveel. In 1989 kwam Grolsch met Stender. Malt was alcoholvrij. Stender ging enkele maanden gelederi geruisloos over op alcoholvrij. Bier met minder dan 0,1 procent alcohol heet daarmee "alcoholvrij". Drs. Horensma: „Appelsap bevat ook minder dan 0,1 procent alcohol en wordt ook aangemerkt als een alcoholvrij sapje".

En in januari 1991 gebeurde er iets wat in Zoeterwoude helemaal niet de bedoeling was: Bavaria (Malt) werd marktleider, op de voet gevolgd door Stender van Grolsch. Heineken (Buckler) werd nummero drie. Die maand ontbrandde pas echt de strijd. Heineken reageerde op het verloren marktaandeel met een vernieuwde Buckler. Horensma: „Maar al voordat Bavaria en Grolsch ons voorbij streefden, hebben wij bij Heineken gezegd: We moeten verder met Buckler. Buckler is goed, maar elk produkt moet je steeds weer verfijnen, steeds beter, steeds beter, steeds beter. Pils is een vrijwel perfect produkt, maar alcoholarm bier is een jong produkt, daar moet je aan werken. Er zijn in het verbeteringsproces nog echt grote stappen voorwaarts te maken. We hebben ook gezien dat het goed ging met onze concurrenten. Buckler is nu zo verfijnd, zo spectaculair verbeterd, dat ze nu echt de borst wel nat kunnen maken".

Het knappe

Vernieuwde Buckler wordt gebrouwen net als traditioneel bier: uit brouwwater, zorgvuldig geselecteerde mouten, hop en daarna gist voor het vergistingsproces. Het geheim van de kok zit 'm in de vergisting. Want waarom is Buckler-nieuwe-stijl nu alcoholvrij? Drs. Horensma: „Omdat we een speciaal vergistingsproces hebben. Er ontstaat wel alcohol, maar dat wordt naderhand weer verwijderd. En dan houd je alcoholvrij bier over: een Bucklertje. Geen alcohol meer, maar wel de smaak van bier. Heel dicht erbij. En dat is natuurlijk het knappe van de brouwers van Buckler".

Dan zijn er ook nog zware bieren. Deze komen meestal uit België, zijn geheel anders van karakter en hebben soms meer alcohol: variërend van 5 tot 9 procent. Zware bieren worden overigens meer besproken dan gedronken. Slechts 3 procent van de totale markt bestaat uit zwaar bier. Vierhonderdvijftig merken maken zwaar bier. Heineken produceert ook een zwaar biertje: Amstel Gold.

In Tsjechoslowakije maken ze nu ook geneeskrachtig "Dokterbier". Wat is dat? Drs. Horensma: „Geen schok in de markt. Een geintje, denk ik".

Verbruik

De laatste tien jaar is het totale bierverbruik per hoofd van de bevolking stabiel met een lichte stijging in de laatste twee jaar. Het was 83, 84 liter, het werd 87. De stijging wordt veroorzaakt door het alcoholvrije segment. Het heeft een impuls gegeven aan de gehele markt.

Wie drinkt alcoholvrij? Een nieuwe groep die voorheen geen bier dronk, jongeren bij voorbeeld? Of zijn het vooral de traditionele bierdrinkers die een overstapje nemen op alcoholvrij?

Drs. Horensma: „Het zijn de echte bierdrinkers die nu alcoholvrij drinken. Tenminste, op momenten waarvan ze zeggen: eigenlijk zou ik nog wel een pilsje lusten, maar ik moet nog werken, of ik moet nog rijden. Dan is het een heel rationele keuze om alcoholvrij te nemen. Ik wil nu wel bier, maar geen alcohol".

Is alcoholvrij bier een opstapje geworden: van een niet-bierdrinker naar een bierdrinker?

„Nee. Je moet van de biersmaak houden om alcoholvrij bier lekker te vinden. Houd je van appelsap, dan is alcoholvrij bier niet lekker. Dan is het net als je eerste, echte biertje. Dat is niet zo'n feest. Dan drink je alleen maar om mee te doen, groot te doen misschien. Bier drinken moet je leren waarderen".

Stiva

De Stichting Verantwoord Alcoholgebruik (Stiva) in Amsterdam is wars van alcoholmisbruik en ziet het alcoholvrije bier dan ook als een positief produkt. Directeur K. L. Bhoa: „Alcoholvrij bier is geen opstapje voor een niet-drinker die dan plotseling een drinker gaat worden. Ik zie het eerder als afctapje: iemand die anders bier gedronken zou hebben, drinkt nu een alcoholvrij biertje. Het is een.drankje dat je kunt nemen als alternatief. Je kunt kiezen: Drinken we pils of drinken we alcoholvrij? Smaak en karakter stemmen grotendeels overeen. Ja, dat wil ik wel positief waarderen.

Wij van de Stiva zeggen ook helemaal niet dat alcohol altijd vervangen zou moeten worden door iets wat alcoholvrij is. Want alcohol is nog steeds een heel genietbaar, een "enjoyable" produkt. In de Bijbel staat dat ook. Moet u toch weten".

Geheelonthouders

Het verschijnsel van het non-alcoholische bier werd onlangs uitgebreid besproken op de laatste jaarvergadering van de Algemene Nederlandse Geheelonthoudersbond. Bestuurslid W. R. Peereboom: „Als bier volgens wettelijke voorschriften alcoholvrij mag heten, dus als bier minder dan 0,1 procent alcohol bevat, dan kunnen we nauwelijks bezwaar maken tegen zo'n produkt. 0,1 procent alcohol zit ook in een banaan die wat verrot is en ook in fruit dat wat te lang heeft gelegen. Een alcoholvrij biertje is eigenlijk een frisdrank dat eruitziet als bier. Misschien zijn er wat gevoelsargumenten, zo van: Maar het ziet er uit als bier! Maar met zulke argumenten kom je er niet".

Meer problemen heeft de Geheelonthoudersbond met alcoholarm bier. Hij vindt dit een onduidelijk produkt, „dat wel mag verdwijnen. We hebben nu alcoholvrij bier en bier van 5 procent alcohol. Die variatie moet toch genoeg zijn. Ook zo'n alcoholarm pilsje wordt gepresenteerd als frisdrank, maar dat lijkt me link. En is het een opstapje naar het drinken van gewoon bier? Dat is heel moeilijk aan te geven. Wanneer wordt iets een gewenning en wanneer wordt iets een verslaving?"

Alcoholarm bier heeft voor de bond slechts levensvatbaarheid als het uitsluitend als vervangingsmiddel wordt gezien voor gewoon bier. „Dan werkt het misschien positief op de verkeersveiligheid, want van alcoholarm bier raak je nauwelijks enigermate onder invloed".

Sapje

De voorzitter van de Christelijke Beweging voor Drankbestrijding, drs. Niek Scheps, zegt op persoonlijke titel: „Je zou natuurlijk kunnen zeggen dat alles wat alcoholgebruik tegengaat, meegenomen is, maar ik ben desondanks niet zo gelukkig met deze ontwikkeling. Met alcoholvrij bier houd je de gedachte dat alcohol erbij hoort in stand. Alcohol verhoogt de vreugde, zeggen ze en dus moet alcoholvrij bier de geur, de kleur en smaak hebben van alcohol. Een lid van de Anonieme Alcoholisten (AA) kan absoluut niet tegen alcoholvrij bier. Het associeert veel te sterk met echt bier, dat is verwarrend en gevaarlijk. Alcoholvrij bier houdt de biercultuur in stand, en dat vind ik onjuist.

Een alcoholvrij pilsje kan een gemakkelijke invalspoort zijn voor een echt pilsje. Je hebt altijd vruchtensap gedronken, en nu een alcoholvrij biertje. Van het een komt misschien dan al gauw het ander: Hé, 't is toch wel lekker. De volgende keer neem ik een echte".




Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.