+ Meer informatie

Oorlog risico voor NAVO- eenheid^™

Niet alle lidstaten willen in actie komen bij Iraakse aanval op Turkije

5 minuten leestijd

BRUSSEL — Dagelijks stijgen Amerikaanse gevechtsvliegtuigen op van de luchtmachtbasis bij het Turkse In^irlik om van daaruit Iraakse doelen te gaan bestoken. Bagdad heeft hierop al scherp gereageerd en heeft Turkije gedreigd met vergeldingsmaatregelen. Nu is Turkije lidstaat van de Noordatlantische Verdragsorganisatie (NAVO) en als een van de lidstaten van deze organisatie zou worden aangevallen, wordt dat beschouwd ais een aanval op het hele bondgenootschap.

Moet de NAVO in actie komen als Irak raketten gaat afvuren op doelen in Turkije? „Wij zullen niet meer doen dan Turkije tegen dergelijke acties beschermen", aldus een Nederlandse woordvoerder bij de NAVOvertegenwoordiging in Evere bij Brussel. En in Den Haag heeft men al verklaard dat Nederland „haar NAVO-verplichtingen zal nakomen" als dat nodig mocht zijn.

Maar lang niet alle NAVO-lidstaten zijn er zo happig op om in actie te komen als Turkse doelen vanuit Irak bestookt zouden worden als vergelding voor de Amerikaanse bombardementen vanuit Ingirlik. Volgens de Amerikanen gaat het bij deze bombardementen ook niet om een NAVO-zaak, maar mogen de Verenigde Staten die basis gebruiken op basis van een bilaterale overeenkomt tussen Ankara en Washington.

Artikels

De Amerikanen hebben hun NAVO-bondgenoten ook pas ingelicht over de raids vanaf de Turkse basis nadat die al begonnen waren. Maar er valt moeilijk te ontkennen dat er geopereerd wordt vanaf NAVO-grondgebied en dat dit politiek tot gecompliceerde consequenties kan leiden. Dat was al eens eerder het geval, toen Amerikaanse vliegtuigen Libië bombardeerden als vergelding voor de terroristische activiteiten van de Libische kolonel Gaddafi.

Die vliegtuigen waren opgestegen vanaf Britse bases en daarover ontstond toen, overigens niet alleen in Engeland, een levendige en controversiële discussie. Ging het toen om een eenmalige actie, nu gaat het om een regelrechte oorlog en het is voor het eerst dat daarvoor het grondgebied van een NAVO-lidstaat wordt gebruikt.

Als Irak terugslaat, komt dan automatisch het bondgenootschap in het geweer volgens artikel 5 van het NAVO-verdrag? Daarover doet men op het NAVO-hoofdkwartier nogal ontwijkend, omdat men beseft dat dit een vraagstuk is waarvan de beantwoording tot grote controverses binnen het bondgenootschap kan leiden. Niet alleen binnen verschillende regeringen en de hoofdsteden onderling en binnen vele politieke partijen, maar ook onder grote groepen van de bevolking, en men vreest dat het koren op de molen zou zijn van vele groepen die nu al roepen om het beëindigen van de militaire activiteit.

Vervanging

België heeft achttien Mirages naar Turkije gestuurd op Turks verzoek. Deze toestellen zijn vooral bedoeld voor het leveren van steun aan landstrijdkrachten. Toen ev.kele dagen geleden minister van buitenlandse zaken Eyskens meedeelde dat er vanuit de NAVO werd aangedrongen om deze toestellen te vervangen voor "interceptie-vliegtuigen", werd daarop binnen het kabinet fel gereageerd.

Interceptie-vliegtuigen zijn namelijk vooral bedoeld voor het afslaan van vijandelijke luchtaanvallen. Als België zulke toestellen zou leveren, dan zou de Amerikaanse luchtmacht meer toestellen kunnen vrijmaken die nu nog beschikbaar zijn voor verdediging van verschillende luchtmachtbases.

Dat zou de Amerikaanse slagkracht verhogen en Brussel wilde daaraan niet meewerken. De Duitsers, die ook toestellen naar Turkije hebben gestuurd op verzoek van de NAVO, zijn al helemaal niet bereid die actiefin te zetten.

Voorlopig houdt men het er in Evere dus maar op dat de Amerikaanse vluchten vanaf Ingirlik toegestaan zijn op basis van het Amerikaans-Turkse akkoord. Maar een NAVO-diplomaat geeft toe dat deze redenering „misschien niet meer is dan een juridisch vijgeblad".

Warschaupact

Overigens vormt de Golfoorlog zelf niet het enige onderwerp van gesprek voor de zestien NAVO-ambassadeurs, die sinds twee weken permanent oproepbaar zijn en die elkaar bijna dagelijks zien. Ook de ontwikkelingen in de Baltische staten baart hun zorgen. „Het zal niet de eerste keer zijn dat Moskou dramatische ontwikkelingen elders misbruikt als rookgordijn om de internationale aandacht af te leiden van het eigen optreden", aldus een woordvoerder in Evere.

Niet dat men als gevolg van de spanningen in de Baltische staten vreest voor een Warschaupact-overval oude stijl. Het Warschaupact bestaat nauwelijks meer. Maar als de situatie in de Baltische staten uit de hand zou lopen, zou dat tot een destabilisering van de politieke situatie leiden die men als NAVO-bondgenootschap niet kan negeren. Bovendien roept dit de vraag op wat er moet gebeuren met alle filosofieën en besprekingen over een nieuwe NAVO-strategie, waartoe vorig jaar tijdens de NAVOconferentie in Londen werd besloten omdat het tijdperk van de grote ontspanning was aangebroken. Is dat tijdperk werkelijk wel aangebroken en moeten wij ons militaire potentieel wel zo drastisch reduceren als is besloten? En trouwens niet alleen is besloten, maar ook in praktijk wordt gebracht. Door de Golfoorlog...

Troepensterkte

De Amerikaanse en Britse troepensterkte in Duitsland is door de verplaatsingen naar het Golfgebied die hebben plaatsgevonden, maar liefst met 100.000 man teruggebracht.

Voor zo'n vermindering waren in vroegere tijden jarenlange onderhandelingen nodig geweest. En niet alleen de troepen zijn weg. Ook hele arsenalen aan vliegtuigen, helikopters, tanks, gepantserde voertuigen, raketten en munitie in alle soorten en maten. En het is nog lang niet zeker of dat na beëindiging van de Golfoorlog allemaal weer in de oude toestand wordt hersteld.

Men verwacht dat een deel van al dat militaire potentieel nog voor lange tijd in het Golfgebied zal blijven en dat bepaalde soorten wapentuigen en troepeneenheden daarna niet meer zullen passen in de 'nieuwe' opvattingen die voor de NAVO ontwikkeld worden. Opvattingen waarin de begrippen „grotere mobiliteit" en „multinationale eenheden" hoekstenen vormen.

Al doet de NAVO dus niet mee aan de Golfoorlog die plaatsvindt buiten haar bondgenootschappelijk territorium, toch heeft het conflict grote gevolgen voor de organisatie. Militair nog onoverzichtelijk en politiek potentieel zeer controversieel.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.