+ Meer informatie

Zuid-Afrika kruipt uit diep dal

Minister Van den Broek geeft het sein tot opheffen van EG-sancties

5 minuten leestijd

JOHANNESBURG - Zuid-Afrika's economie is door een diep dal gegaan. Het ziet er echter naar uit dat het land het ergste achter de rug heeft. Er is zicht op een betere toekomst en optimisten zeggen zelfs dat Zuid-Afrika op de drempel staat van de meest welvarende periode in zijn geschiedenis. Misschien is dit een ietwat te rooskleurige voorstelling van zaken. Maar het is vrijwel zeker dat de economie in de komende jaren zeer sterk zal groeien.

DEFAM Financ GAK Pensioenfonds wetke- opqe- opqeiijke geven geven 9,3 GeldTmstrekke r Spoorweg Pensf Vet Spaarbank Woonfonds Holl WUH Annniteiten Lineair Geldvervtrekkei

Dat is wel hard nodig, want Zuid-Afrika bevindt zich nog steeds in een tijdvak van stagnatie en inflatie, werkloosheid en armoede, geen werkelijke economische groei en snelle bevolkingsgroei Met de komst van president F. W. de Klerk en diens beleid om de Zuidafrikaanse samenleving te normaliseren, is Zuid-Afrika's aanzien in de wereld ineens aanzienlijk verbeterd. En dat heeft gevolgen.

De Klerks recente bezoek aan de Verenigde Staten heeft volgens deskundigen in Pretoria de aanzet gegeven tot opheffing van de Amerikaanse sancties tegen Zuid-Afrika. Misschien niet dit jaar. maar in ieder geval in het eerste halfjaar van 1991. President Bush sprak het magische woord toen hij liet weten dat de veranderingen in ZuidAfrika volgens hem onafwendbaar zijn, het wachtwoord voor het Amerikaanse Congres om de sancties via wetgeving op te heffen.

Overtuiging

Ook de Europese Gemeenschap begint in toenemende mate de overtuiging te krijgen dat er in Zuid-Afrika dingen gebeuren die wel moeten uitmonden in afschaffing van de apartheid en de totstandkoming van een democratisch, met-racistisch nieuw Zuid-Afrika. De Nederlandse minister van buitenlandse zaken. Van den Broek, nam vorige week eveneens het woord onafwendbaar in de mond. En daarmee gaf hij ook aan de EG het startsein om zich te buigen over de sancties, met het oogmerk deze af te schaffen. Na de recente conferentie van het Internationale Monetaire Fonds in Washington kwamen de Zuidafrikaanse gedelegeerden thuis met de verheugende boodschap dat het ÏMF en de Wereldbank gewoon zitten te wachten op het moment dat de sancties verdwenen zijn. Dan heeft Zuid-Afrika onmiddellijk en vrijelijk toegang tot leningen.

Op het ogenblik kan Zuid-Afrika officieel nergens geld lenen, aleen via de achterdeur', met de daaruit voortvloeiende hoge premie in de vorm van rente met een hoge toeslag. Om die reden probeert Zuid-Afrika zijn betalingsbalans zo hoog mogelijk op te voeren, om zodoende eigen middelen te scheppen voor de financiering van allerlei projecten- Dat lukt. maar gaat wel ten koste van andere dingen. De inflatie blijft bij voorbeeld hoog, officieel 15 procent, maar onofficieel (het hangt er maar van af welke factoren je bij de indexering betrekt) rond de 25 tot 30 procent. Trouwens, automatische prijscompensatie is er in ZuidAfrika niet bij, dus iedereen wordt telkens een beetje armer, vooral diegenen die leven van hun spaargeld.

Gaarkeukens

Door de stringente valutabepalingen kan kapitaal het land niet uit, dus belegt men in eigen land. Onroerend goed wordt daardoor onbetaalbaar, omdat de vraag veel hoger is dan het aanbod. En dat in een tijd waarin met name de zwarte bevolking schreeuwt om nieuwe huizen. De achterstand beloopt een half miljoen woningen en elk jaar moeten er minstens 200.(XHI huizen worden bijgebouwd, een cijfer dat bij lange na niet wordt gehaald. Een remmende factor op het in eigendom nemen van een woning is de uitzonderlijk hoge hypotheekrente; bijna 21 procent, die niet van de belastingen aftrekbaar is.

Als gevolg van sancties en desinvesteringen is de werkloosheid vooral onder zwarte Zuidafrikanen angstaanjagend hoog: in sommige bedrijfstakken zelfs 4() procent. Er is vooral behoefte aan ongeschoolde arbeid, maar de vakbonden hebben de laatste jaren zulke hoge inkomenseisen gesteld, dat veel bedrijven op automatisering zijn overgegaan. Want arbeid wordt onbetaalbaar, vooral ais men weet dal de produktiviteit van een zwarte Zuidafrikaan aanzienlijk lager ligt dan die van een werknemer in West-Europa.

Sociale voorzieningen zoals wij die in Nederland kennen, bestaan in Zuid-Afrika nauwelijks. Werkloosheidsuitkeringen en wao's zijn geen automatisme. Als je (vrijwillig) premies hebt betaald, komt er wel een uitkerinkje. maar veel is het met. Met staatspensioen, dat geldt voor iedereen van 65 jaar en ouder, is absoluut ontoereikend voor een enigszins menselijk bestaan.

Een graadmeter voor de economische ellende in Zuid-Afrika is altijd de armoede onder blanken geweest. In deze aparte samenleving hebben de blanken in gewone tijden weinig of niet te lijden van geldgebrek of armoede. Maar in deze tijd van laagconjunctuur heeft zich een leger van arme blanken gevormd. In Johannesburg zijn in bepaalde wijken gaarkeukens ingericht voor de voeding van hongerige blanke schoolkmderen, een fenomeen dat het laatst in de vooroorlogse crisisjaren voorkwam.

Schrijnend

De contrasten tussen arm en rijk zijn in ZuidAfrika scherp en schrijnend. De duurste but-*-! van heel Afrika heet Sandton en is gelegen aan de noordkant van Johannesburg. Pal daarnaast ligt het meest mensonterende en tragische zw'arte dorp van Johannesburg, Alexandra. In Sandton wonen de super-rijken, in Alexandra de allerarmsten. Men hoeft geen socialist te zijn om te constateren dat een herverdeling van het bruto nationaal produkt noodzakelijk is. Het ANC wil dit bereiken door grootscheepse nationalisering, de regering door werkverschaffing.

Plannen om de mijnbouwindustrie en dergelijke te nationaliseren, jagen buitenlandse beleggers weg. Het idee om door middel van het oprichten van nieuwe bedrijven werkgelegenheid te scheppen, trekt beleggers juist aan. Dus dit laatste, gevoegd bij opheffing van sancties... daarin schuilt Zuid-Afrika"s toekomstmogelijkheid en dit is dan' ook de voornaamste reden waarom De Klerk aan zijn hervormingsbeleid is begonnen. Als hij het vertrouwen van de wereld weet te winnen -en alles wijst erop dat hij daarin slaagt-, dan is het land uit de brand. Want Zuid-Afrika is met z'n grondstoffen, niet alleen goud. maar vooral steenkool en chroom, en zijn menselijke hulpbronnen een heel rijk land.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.