+ Meer informatie

Dubbeldenken

2 minuten leestijd

Benedictus Zarnov prikt door deze euforie heen en ontwerpt zo een indringend beeld van het schrijverschap binnen het Sowjetsysteem. „Kunnen wij met stelligheid beweren, dat het dagboek, hetwelk de auteur opzettelijk „voor hen" heeft bijgehouden, slechts een vervalsing was? Ik vrees van niet. Dit dagboek bevatte geenszins alleen trouwbetuigingen aan het regime. Je treft er ook zeer persoonlijke notities aan over de eigen kinderjaren, het ouderlijk huis, schuldgevoelens tegenover kennissen en over de meest uiteenlopende gekwetste gevoelens. Deze dagboekbladzijden, die geen twijfel wekten aan de onvoorwaardelijke oprechtheid van de schrijver, verleenden de andere 'vervalste' pagina's de aroma van authenticiteit. En waren die speciaal voor de KGB geschreven passages trouwens werkelijk onoprecht? De grens trekken tussen de echte en geveinsde ontboezemingen is in dit geval onmogelijk".

Zarnovs opmerkelijke conclusie luidt dat de schrijver waarschijnlijk zelf ook niet precies deze grens tussen echt en onecht had kunnen aangeven in zijn dagboek. De literatuurcriticus moet in dit specifieke geval sterk denken aan het psychologische verschijnsel dat George Orwell eens als dubbeldenken heeft gedefinieerd: „Dubbeldenken is het vermogen aan twee elkaar volstrekt uitsluitende meningen vast te houden en aan beide tegeloven".

Ter illustratie citeert Zarnov de vrouw van de beroemde schrijver Boris Pasternak: „Onze kinderen hielden het meest van Stalin, daarna pas van mij en Boris". Zijn commentaar: „Ik twijfel geen moment dat deze uitlating oprecht gemeend was. Echter deze ware liefde voor de Grote Broer was niets anders dan gesublimeerde angst. De vrees, de allesoverheersende, mystieke angst voor de almachtige KGB, die alles met je kan doen wat hij wil, was die geheimzinnige straal waaronder Pasternaks vrouw, de schrijver met zijn „nep-dagboek" en miljoenen van mijn medeburgers verstijfden".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.