Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

De Banier het eerste decennium

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

De Banier het eerste decennium

15 minuten leestijd

De oprichting van de SGP in april 1918 was een belangrijke gebeurtenis voor de kring van de ‘stille luyden’. De kleine luyden van Abraham Kuyper hadden al jaren hun politieke partij, de Anti-Revolutionaire (AR). Deze bevolkingsgroep had zich geëmancipeerd. Kuyper was doordrongen van het belang van informatie. Hij was niet voor niets journalist. In het vorig jaar verschenen boek De zeven levens van Abraham Kuyper worden ook zijn journalistieke werkzaamheden aan de orde gesteld.

Hoe slaagde een nieuwe partij er aan het begin van de 20 e eeuw in om met de achterban contact te houden? Er waren immers nog geen internet, laat staan sociale media. Naast vergaderingen met toespraken was er geen andere mogelijkheid dan papier. Maar hoe pakte je de opstart van een periodiek aan? Op kerkelijk gebied was er al wat ervaring. De Christelijke Gereformeerde Kerken gaven sinds 1892 De Wekker uit, het Gereformeerd Weekblad verscheen in 1899 voor het eerst, het blad van de Gereformeerde Bond, De Waarheidsvriend, viel sinds 1909 op de deurmat en de Gereformeerde Gemeenten lieten sinds 1919 De Saambinder het licht zien.

BINDING TUSSEN BESTUUR EN LEDEN

Al kort na de oprichting van de SGP werd het plan geopperd om een eigen blad uit te geven. Dat zou een belangrijke rol kunnen spelen in de binding tussen het hoofdbestuur en de leden. Drie jaar nadat de partij was opgericht, verscheen De Banier tweede nummer ging als maandblad. In het partijvoorzitter ds. Kersten op de naam van het blad in: “Eene banier toch is een vaandel, een standaard, een veldteeken; en behoort bij een leger; en dient den krijgsknechten in den strijd.” Kersten besloot zijn uitleg met een indringende oproep: “Komt, schaart U om haar henen en sluit U aan bij de Partij, die haar omhoog heft, opdat allen, die het welzijn des lands zoeken, in de heiliging van Gods Woord, saamroepen met verheffing DE BANIER.”

Twee doelen stonden de oprichters voor ogen: mobilisatie en uitleg van de beginselen. Uit de ontwikkelingen van andere partijen bleek wel dat er verwatering ontstond als gevolg van te weinig aandacht voor de beginselen.

Een derde doel was communicatie. Bij de overwegingen om van De Banier een weekblad te maken, kwam dat doel duidelijk naar voren. Het maandblad was een mooi begin, maar “het voldoet niet op den duur. Het contact tusschen Hoofdbestuur en leden der Partij is niet krachtig genoeg. Van een maandblad gaat zoo weinig leiding uit.” Daarom had het hoofdbestuur besloten om het blad om te zetten in een weekblad. Dat zou financiële lasten met zich meebrengen.

Het was dus nodig om het aantal abonnees te laten stijgen. Advertenties waren ook welkom. Ter stimulans schreef hoofdbestuurslid P. van der Meulen uit Kampen: “Men bereikt er dikwijls succes mee. De bewijzen zijn voorhanden.” Bij die communicatie hoort ook informatie over de partijorganisatie, zoals het regelmatig organiseren van vergaderingen van kiesverenigingen, concrete aanwijzingen wat men moest doen in het stemhokje enzovoort.

Vaccinatie

Een van de thema’s die rond de oprichting van De Banier speelden, was de vaccinatiedwang. Officieel was er geen dwang, wel een indirecte. Kinderen die niet gevaccineerd waren, mochten immers niet naar school. Met niet-aflatende inspanningen verzette ds. Kersten zich tegen dit beleid. Religieuze, medische en politieke bezwaren voerde hij aan. In De Banier schreef hij er uitvoerig over. De gevaarlijke, in enkele gevallen dodelijke gevolgen van de vaccinatie, stelde hij soms op een emotionele wijze aan de orde: “Wellicht kent gij zelf die hartverscheurende klacht van ouders, die over de stem van hun geweten heengingen en lieten vaccineeren, om straks bij ‘t lijk van hun na smartelijk lijden gestorven lieveling bitterlijk te klagen, onder ’t droevig zelfverwijt: Mijn schuld! Mijn eigen schuld! O, had ik, had ik!” Het zag er niet naar uit dat het beleid bijgesteld zou worden. Daarom organiseerde de SGP een handtekeningenactie die binnen korte tijd meer dan 20.000 keer ondertekend werd. De predikant-bestuursleden Kersten en Kieviet boden dit ‘smeekschrift om afschaffing van den onrechtvaardigen, geweldigen dwang’ op donderdag 9 februari 1922 Koningin Wilhelmina aan. Het resultaat viel tegen. Ruim vijf jaar later merkte ds. Kersten tijdens een debat in de Tweede Kamer op dat hij er niets meer van had gehoord.

De indirecte vaccinatiedwang stond niet op zichzelf. De SGP had ook fundamentele bezwaren tegen de sociale wetgeving, die niet meer vrijblijvend was. In De Banieren werd daar regelmatig aandacht aan besteed.

Duiding

Met het omzetten van een maandblad naar een weekblad, veranderde het karakter van De Banier enigszins. Naast de politieke informatie en de bijdragen van de Tweede Kamerleden kwam er meer aandacht voor provinciale en plaatselijke activiteiten. Zo werd uitvoerig verslag gedaan van het debat in de Provinciale Staten in Zeeland over de openstelling van een tuinbouwtentoonstelling op zondag. De SGP’er D. Kodde tekende principiële bezwaren aan. Hij stond daarin niet alleen. Ook Antirevolutionairen (AR) en Christelijk-Historischen (CHU) verzetten zich ertegen. Door de steun van de rooms-katholieke afgevaardigden kregen de niet-confessionele partijen een krappe meerderheid: 21 tegen 19.

Ook kerkelijk beroepingswerk kreeg een plaats in de kolommen. Daarmee beperkte men zich niet tot de kerken uit de achterban. Er werd informatie gegeven uit Nederlandse Hervormde Kerken tot de Evangelisch-Lutherse Kerk en Vrije Evangelische gemeenten. Bij actuele gebeurtenissen werden niet alleen de nieuwsfeiten vermeld. Kersten schreef over de cycloon die in augustus 1925 over Nederland trok en vooral in Borculo veel schade aanrichtte. Er waren vier dodelijke slachtoffers te betreuren en 80 gewonden.

“Wat toch bleef van Borculo over meer dan een ruïne? Een plaats van 5000 inwoners omgekeerd!” Het was geen toevallig gebeuren: “Dat is de vinger Gods, die ons wel allereerst onze nietigheid, onze onmacht predikt tegen Gods slagen.” Zal het volk luisteren en zich bekeren? Een zwaarder oordeel is dat van de verharding, dat is nog erger dan de ramp. Zullen feesten, zoals de Olympische Spelen in Amsterdam in 1928, gewoon ongehinderd doorgaan? “O, verhardend Nederland! Nog is ’t niet 1928. Zult ge Gods hand bemerken? (…) Val met ware belijdenis uwer zonden God te voet, opdat Hij niet twiste naar Zijn macht.”

Ook over de vele uitvindingen die in deze tijd werden gedaan, zoals luchtvaartuigen, nauwe verbinding van draden die de hele wereld omspant, dorpen die steden werden enz. werd bericht. Hoe moeten we die ontwikkelingen duiden? De belangrijke vraag is: “Hebben stoom en electriciteit, vordering van kunst van wetenschap, opeenstapeling van goud, zilver en allerlei schatten de menschheid ook dichter tot God en tot het ware christelijke leven gebracht? Ons antwoord daarop kan niet anders dan: neen, een zoo stellig mogelijk neen, zijn.”

Conclusies

1. Het initiatief voor De Banier was niet afkomstig van het hoofdbestuur. Op de vergadering van dat orgaan in juli 1919 kwam het verzoek van de kiesverenigingen ’s Gravenpolder, Borssele en Kampen ter sprake. Een maand later werd er op de Algemene Vergadering opnieuw over gesproken. Een jaar later nam het hoofdbestuur het besluit om tot de uitgave van een eigen orgaan over te gaan.

2. De Banier was een belangrijke spreekbuis voor de partij. Met name de partijvoorzitter ds. Kersten schreef met grote regelmaat over allerlei onderwerpen. Daarmee was hij de belangrijkste opiniemaker van de SGP-achterban.

3. Het blad gaf informatie over de partijorganisatie. Secretaris P. van der Meulen herinnerde secretarissen van kiesverenigingen er bijvoorbeeld aan dat ze hun periodieke vergaderingen echt wel moesten houden. Voor de verkiezingen werd praktische informatie gegeven over stembiljetten enz.

4. Het partijorgaan vervulde ook de functie van nieuwsblad. Gebeurtenissen, nationaal en internationaal, werden beschreven en geduid met de Bijbel als leidraad. 


1 De Banier, jaargang 1 juni 1921. Ook in het eerste nummer dat op 5 mei 1921 verscheen, zette ds. Kersten de redenen voor de oprichting van het blad uiteen.

2 De Banier, 2 e jaargang september 1922

3 De Banier, 1 e jaargang juli 1921

4 De Banier, 1 e jaargang maart 1922

5 Handelingen Tweede Kamer 1927/1928, 1282 (23.12.1927)

6 De Banier, 5 e jaargang 27 Augustus 1925

7 De Banier, 5 e jaargang 27 Augustus 1925

8 De Banier, 7 e jaargang 3 November 1927


Vier doelen

De oprichters hadden met De Banier vier doelen voor ogen:

▸ Binding met de leden

▸ Mobilisatie van de leden

▸ Uitleg van de beginselen

▸ Communicatie

Dit artikel werd u aangeboden door: Staatkundig Gereformeerde Partij

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 1 september 2021

De Banier | 32 Pagina's

De Banier het eerste decennium

Bekijk de hele uitgave van woensdag 1 september 2021

De Banier | 32 Pagina's

PDF Bekijken