Christus' werk op aarde-het uur U in de geschiedenis

Twee boeken hebben in het afgelopen |aar mijn bijzondere aandacht getrokken en mij ook buitengemeen veel te zeggen gehad. De vrucht van nadenken over deze twee boeken wil ik u vanmiddag proberen door te geven, waarbij voor mij gegolden heeft en geldt dat de twee geschriften elkaar wederzijds hebben bevrucht en versterkt.

Het eerste boek, hoewel in de chronologie van verschijnen en lezen eigenlijk het tweede, is - het zal u in het licht van de titel van mijn referaat niet bevreemden - het jongste boek van dr. Aalders: De apocalyptische Christus volgens TeNaCh, Septuagin en Evangelie Een boek waarvan je bij lezing en herlezing naar mijn mening alleen maar kunt beamen wat er van gezegd werd door de heer Aangeenbrug op de middag van de presentatie in oktober in de Westerkerk' het is als het goudgele graan, kostbare lading van de schepen van het vrouvv4je van Stavoren, door haar kapitein met enthousiasme gevonden, en dwaas op haar eigen bevel uit verachting in de Zuiderzee gestort Het tweede boek is van de emeritus-hoogleraar Franse taai-en letterkunde René Girard met als titel in de Nederlandse vertaling die in 2000 verscheen: Ik zie Satan vallen als een bliksem.

Wie alleen al de titels van de twee boeken tot zich door laat dringen kan vermoeden, en dat is dan ook terecht, dat ze eikaars pendant zi|n. de apocalytpische Chnstus die de vervulling van de tijd en de komst van het Koninkri|k der hemelen openbaart, en de als een bliksem uit de hemel vallende Satan, wiens rijk uitgespeeld en tenietgedaan is geworden. De twee boeken verhouden zich dan ook als het negatief tot een foto, en geven, gelezen als eikaars complement, een adembenemend perspectief, een buitengewone rijkdom en hoop. Wat beide boeken zeer sterk gemeen hebben, dat is hun apologetisch karakter valt het christelijk geloof nog vol te houden in een deels moderne, deels postmoderne wereld, waarin duizelingwekkende wetenschappelijke ontdekkingen en filosofische ontwikkelingen massief en gewelddadig het zaad van ongeloof hebben gezaaid, dat de wrange vruchten van nihilisme, van scepticisme, van geesteli|ke leegte en verval heeft voortgebracht? Opnieuw denk ik aan 28 oktober in de Westerkerk, toen dr. Aalders duidelijk maakte dat zijn boek de vrucht is van een gepassioneerde zoektocht naar de houdbaarheid van het geloof dat zijn moeder in oprechte vroomheid had verwoord in het gedicht dat als motto in het boek is opgenomen. Ook vandaag staan wi| temidden van alle zich opdringende geluiden van ongeloof en twijfel op betrouwbare bodem In het beeld dat dr Klink toen gebruikte: het ijs houdt! Niet vanuit een dogmatische vooringenomenheid die als resultaat heeft wat er tevoren is ingestopt aan vooronderstelling, maar historisch verifieerbaar The bare facts', de naakte feiten, weerspreken alle twijfel Maar die zoektocht naar de houdbaarheid en betrouwbaarheid van het evangelie van de gekruisigde en opgestane Heer wordt in beide boeken op wel heel verschillende manier afgelegd Het boek van dr. Aalders is geschreven in een theologisch kader, waarin de betrouwbaarheid van de canon als maatgevende regel van ons geloof aan het licht wordt gebracht De lijn van de open-baring van God wordt gevolgd, en duidelijk wordt dat wij niet leven van mythen, van fabels. Er staat geschreven - er is geschied Geen tijdloze verhalen Geen tijdloze religie en vroomheid. Maar in de historie afgedaalde werkelijkheid van het Koninkrijk der hemelen. Theologie, historie.

René Girard bedrijft niet in de eerste plaats theologie maar spreekt vanuit de antropologie Dat wil zeggen dat hij de processen en mechanismen beschrijft die onder de mensen plaatsvinden En in die beschrijving maakt hij duidelijk op welke wijze de krachten van Satan onder de mensen werken Satan als vorst van deze wereld houdt zijn rijk in stand door de onderlinge rivaliteiten van mensen, van groepen van systemen. Op onmiskenbare wijze maakt Girard duidelijk hoe het kwaad geworteld is in het verlangen van de mens, waarin de ene mens de concurrent, de rivaal is van de andere. Dit rivaliserende verlangen wordt benoemd en aan banden gelegd in het tiende gebod 'Gij zult niet begeren' moet zelfs worden vertaald met 'Gij zult niet verlangen'. En uit deze wortel van het rivaliserend verlangen komen afgunst, jaloezie, haat, komt tenslotte alle geweld, dat deze aarde sinds Kam en Abel beheerst.

En de vorst der duisternis werkt zo, dat er steeds ongemerkt allerlei besmettingen met een leugengeest plaatsvinden Kleine schandaaltjes en rivaliteiten worden door die besmetting tot grote beroeringen, die leiden tot uitstoting, lynching en moord van een eenmalig slachtoffer Satan stookt het vuur van de hel in gemeenschappen voortdurend hoog, waarna uiteindelijk de rust terugkeert als de woede op één is gekoeld Daarmee drijft de Satan zichzelf uit, om vervolgens opnieuw dezelfde processen te kunnen spelen.

Girard beschrijft hoe zulke processen in elkaar zitten Van de kiem in het verlangen van het individu, tot de volgroeide vorm in steniging, kruisiging, uitsluiting en moord. En Girard maakt duidelijk dat hierin zich Satan manifesteert, zijn rijk hoog houdt. Hij maakt ook duideli|k dat alleen de Bijbel de wortels van al het geweld en het kwaad werkelijk blootlegt. Wordt het in de mythen versluierd, en religieus geduid in offers en stichtingsmoorden; wordt het in alle religieuze systemen in stand gehouden: de Bijbel legt de krachten van het kwaad en geweld bloot. Zulke processen zijn de Satan. Vandaar dat de Bijbel ook zoveel geweld beschrijft. Omdat hij in tegenstelling tot de mythen niet verhult, maar openbaart.

Het boek van Girard maakt duidelijk wat voor ons vaak een raadsel lijkt: hoe het in die ene week tussen de Palmzondag en Goede Vrijdag kon komen tot die ongekende omkering' Hosannah, gezegend Hij de komt in de Naam des Heren Een juichende menigte vol enthousiasme En luttele dagen later: Kruisig Hem, kruisig Hem. En ook hoe dezelfde leerlingen nog in de nacht van het verraad met de sterkste betuigingen bijna zweren met Jezus te zullen sterven, en enkele uren later vluchten, en nog erger. Hem openlijk verloochenen Beiden, de menigte en de jongerenkring worden meegesleept in een helse trechter van een satanisch proces. Een proces dat, als het blootgelegd wordt, herkenbaar wordt en verankerd ligt in de wijze waarop Satan onder de mensen werkt De antropologie, de leer van de mens in zijn functioneren, als leer van de mechanismen van Satan. En waar nu Aalders en Girard, hoezeer ze eikaars negatief lijken te zijn, elkaar juist raken, dat is in het feit dat in Christus Jezus er een apocalyptische openbaring plaatsvindt. De geschiedenis wordt doorbroken, en de contouren van het eschaton, het eind der tijden, komen openbaar. Een nieuwe werkelijkheid breekt door

Ze zeggen het allebei vanuit hun verschillende perspectief, maar ze maken het allebei even onmiskenbaar duidelijk. Bij dr. Aalders wordt duidelijk hoe de geschiedenis met alleen een begin en een einde heeft, maar ook een midden. In Christus Jezus breekt God zelf in die geschiedenis in en openbaart zijn bevrijdende heil: het Evangelie van het vleesgeworden Woord, waarin God zijn diepste en laatste antwoord op de geschiedenis geeft Bevrijding. De wereld opengebroken naar de nieuwe eeuw. Ten diepste is in Christus Jezus de wereld van de overkant, van gene zijde van de geschiedenis al aangebroken. TeNaCh en Septuagint hebben vanuit hun verschillende toonzetting hiernaar gezocht. Het Evangelie van Christus Jezus heeft het ons geopenbaard, en Mattheüs heeft van de vier evangelisten het heerlijkst duidelijk gemaakt hoe in het leven van Christus Jezus als de Zoon des Mensen een hemels reveil is doorgebroken, het licht van de overzijde is gaan stralen en Christus uiteindelijk triomferend gestorven en opgestaan is. Hij is de Heer! Nu wacht geen andere openbaring meer dan alleen de volle ontplooiing van wat in Christus gegeven is.

Het eind der tijden is doorgebroken. Is al werkelijkheid geworden. Het uur U is gekomen De strijd is gestreden Bij René Girard is de apocalyptiek, de onthulling van doel, zin en einde van de geschiedenis, beschreven in de vorm van de onttroning van de Satan. De machten van het kwaad, die de geschiedenis tot zo'n verschrikking maken (een thema dat bij Aalders in zijn laatste boeken zo diepgaand speelt) worden op ingrijpende en verbluffende wijze blootgelegd door wat er in het kruis is gebeurd. Centraal in de manier waarop Girard het kruis beschrijft, is de tekst van Paulus, waarin hij schrijft dat Satan zelf aan het kruis gedupeerd is. Niet zozeer de aangeklaagde hangt aan het kruis, maar de aanklacht tegen ons. Heel het proces van leugen en geweld is bloot komen liggen. De overheden en machten zijn ontwapend, onttroond en openbaar tentoongesteld. In welke zin? Omdat heel hun satanische oorsprong duidelijk is geworden Ze zijn geworteld in geweld De kruisiging van de volmaakt Rechtvaardige, die niet anders dan de liefde van de Vader wilde leven heeft eens en voor altijd de Satan aan zijn eigen krachten doen ten onder gaan. In het Kruis is eens en voor altijd de Satan als een bliksem uit de hemel gevallen En ook bij Girard wordt duidelijk dat daardoor een nieuwe werkelijkheid is ontstaan De vorst der wereld is onttroond Opnieuw het uur U Bij beiden, Aalders en Girord, gaat het om die ene machtige boodschap' de verschrikking van de geschiedenis, het geweld, is doorbroken Niet het kwaad met cl zijn machten heeft het laatste woord. Maar het Koninkrijk van Gods liefde. Kort samengevat: Aalders beschrijft dat door het accent te leggen op Jezus Christus als Kyrios, die de heilstijd brengt ("Mi| is gegeven alle macht in hemel en op aarde"). Girard door te beschrijven hoe de overste van de wereld door Christus onttroond is

Nu zullen er weinig luisteraars zijn vanmiddag, die beide boeken hebben gelezen Met Aalders' boek zal dat voor een deel wel het geval zijn. Voor Girard zal dat minder gelden. (Enkele malen heb ik tegenover sommigen van u het boek genoemd in het geval van een van de predikanten uit onze kring, die slachtoffer werd van satanische processen in zijn gemeente. Het past niet om dat hier duidelijk te maken, maar het boek van Girard is een feilloze gids voor de ontrafeling van wat daar is gebeurd.) Maar wat ik gezegd heb kan voor wie de boeken niet heeft gelezen erg in de verte blijven. Abstract. Droogzwemmen. Ik wil graag een poging doen om de Schriften zelf te laten spreken om het helderder te maken Ze doen het zelf ook, Aalders en Girard, de Schriften uitleggen. Ik doe dat vanuit de eerste hoofdstukken van het boek Handelingen.

In de gebeurtenissen rond Pinksteren, in de serie toespraken van Petrus en in het leven van de eerste christengemeente wordt zeer veel duideli|k van de doorbraak van het eind der tijden, de opocalyptiek.

Misschien dat overigens al wel direct bij u het gevoel zou kunnen boven komen dat ik dan buiten het kader van mijn thema en titel treed. Het zou immers gaan over Christus' werk op aarde, het uur U in de geschiedenis En onze eerste associatie is die met de historische gebeurtenissen tussen de maagdelijke geboorte en de Hemelvaart.

Loten we er geen tegenstelling van maken. Evenzeer als de beschrijving van de apocalyptische Christus in het boek van Aalders begint bij de voorbereiding in TeNaCh en Septuagint, zo heeft zij hoor vervolg in de geboorte en uitgroei van de kerk vanuit Pinksteren Terecht wijst Aalders er ook op dat zijn wijze van theologiseren trinitarisch is En juist daarom is inzicht in de gebeurtenissen die met Pinksteren inzetten van groot belang om te zien hoe het werk van de apocalyptische Christus in de historie zijn beslag heeft gekregen Het oplichten van de geschiedenis, de doorbraak van de eindtijd in het optreden van Christus in Galileo en Jeruzalem, dat door Aalders zo voortreffelijk is geduid, is niet een geïsoleerde gebeurtenis geweest, die in die paar jaren van dat optreden is blijven hangen. Een feit in een nu reeds lang voorbije geschiedenis. Dan zou het spreken over het openbaar worden van de eindtijd in dat optreden van Christus weinig zinvol zijn. Als Christus werkelijk de apocalyptische Christus is, in wie de geschiedenis haar doorbraak kent naar de eindtijd, dan moet dat ook in de geschiedenis haar beslag hebben gekregen. Aalders spreekt in dot opzicht met de terminologie van de engelse nieuwtestomenticus C H Dodd over 'realized eschatology'. De nieuwe werkelijkheid van het Koninkrijk der hemelen wordt niet pos openbaar op de jongste dag, maar in Christus Jezus is zij reeds doorgebroken. De eindtijd heeft reeds gestalte gekregen En daarom mag deze doorbraak in de geschiedenis in Christus' werk op aarde niet als een geïsoleerde tijdsperiode bestaan, die eindigde met de Hemelvaart, en waarvan de draad straks opgepakt wordt op de jongste dag, moor we zullen oog moeten hebben voor het feit dat die doorbraak in de geschiedenis ook echt is. In de geschiedenis zi|n beslag heeft gekregen Al te veel is de historische realiteit in de prediking en de theologie in bepaalde kringen opgelost doordat men het werk van Christus bijna uitsluitend liet opgaan in de innerlijkheid. God en de ziel Christus en de ziel. En zonder het te beseffen heeft men het evangelie toch weer gnostisch gemaakt. Dat wil zeggen: enkel in een innerlijk kennen zonder dof het beslag heeft in de tijd en de geschiedenis. Tijdloze, a-historische stichteli|kheid, waarin heel de geschiedenis van God met zijn wereld gereduceerd wordt tot de vraag van de enkeling in zijn verhouding tot zonde en genade, en het deelhebben daaraan.

En liefkozend wordt dan gesproken over de pneumotologie, de leer van de heilige Geest, als het theologisch kader waarin die gnostische vervluchtiging geëxploiteerd wordt.

Wanneer wij nu het relaas, het getuigenis van de historicus Lucas over Pinksteren lezen in het overbekende moor schier onuitputtelijke hoofdstuk Hand. 2, dan valt het bij nauwkeurig lezen op dot Petrus dit gebeuren van de uitstorting van de Geest met de daarmee gepaard gaande tekenen duidt als eindtijd-gebeuren. Deze mensen zijn niet dronken, maar dit is wat Joel reeds heeft gezegd: En het zal zijn in de laatste dagen, zegt God, dat Ik zal uitstorten van mijn Geest op alle vlees.

Dit is het gebeuren van de eindti|d, de laatste dagen, zegt Petrus dus. Het woord dat in het Grieks gebruikt wordt voor 'laatste' is 'eschatai' van 'eschaton', het woord waaraan we in theologisch vaktaal "eschatologie", leer van de laatste dingen, hebben ontleend.

De Heilige Geest onthult hier de eindtijd. En de tekenen die op de Pinksterdag gezien worden, krijgen hun betekenis vanuit de grote dag des Heren.

Die grote dog des Heren is de dag van de doorbraak van zijn rijk. De doorluchtige dag, moor tegeli|k de genchtsdog Voorafgaand zal de zon veranderen in duisternis en de maan in bloed Bloed en vuur en rookwalm. Het IS zeer duideli|k dot in deze apostolische prediking de thematiek van de apocalyptiek, de onthulling van de eindtijd, die in de profeten en vooral in het latere jodendom zulke felle, angstaanjagende kleuren had gekregen, hier op veel realistischer en milder wi|ze betrokken wordt op het gebeuren van de uitstorting van de heilige Geest. Realized eschatology, reeds gerealiseerde eindtijd. Dat betekent dus dat de apostelen gezien hebben dat de verhoogde Heer nu op onmiskenbare wijze laat zien dat de eindtijd IS doorgebroken De wereld is veranderd. Is in apocalyptisch licht komen staan.

Maar deze onthulling van het laatste der dagen, is tevens een ontmaskering van het rijk van de Satan Want als aan het eind van de weergave van de apostolische prediking op die dag Lucas die hele prediking samenvat, dan doet hij dat onder de noemer: "En met nog meer andere woorden getuigde hij, en vermaande hen, zeggende. Laat u behouden uit dit verkeerde geslacht' En als je dan terugleest in wat er daarvoor gezegd is, dan merk je dat de kruisiging centraal wordt gesteld De menigte wordt aangesproken op haar deelname aan de kruisiging Gi| hebt deze Jezus, die zoveel wonderen en tekenen onder u verrichtte door de handen van wetteloze mensen aan het kruis genageld en gedood Vergeten wi| met dat dot allemaal nog heel actueel was Slechts 53 dagen eerder was dit in Jeruzalem gebeurd. Heel het gebeuren van de kruisiging was gepaard gegaan met massahysterie die iedereen zich op dat moment herinnerde En Petrus stelt de menigte verantwoordelijk voor dit gebeuren, waarbij hij tegelijk contrasterend de wereldomvattende grootheid van de opgestane Christus, die als Kyrios troont aan de rechterhand van de Vader en heerst over de machten die Hem tegenstreven, met vuur verkondigt Deze prediking raakt de menigte met een adembenemende kracht. Zij worden diep in hun hart getroffen. Kennelijk is hier gerichtsprediking in haar meest onthullende vorm Over ontdekkende prediking gesproken De menigte wordt hier niet opnieuw in een aanzuigende massahysterie getrokken die haar bedwelmt, zoals 8 weken tevoren Maar de processen van het kwaad komen bloot te liggen en er komt opening voor bekering, die bestaat in het verlost worden uit de machten van het verkeerde geslacht En juist in het helder maken wat daarmee bedoeld wordt, is de antropologische uitleg van René Girard zo belangrijk.

Hij maakt daarin duidelijk dat alle samenlevingen, groepen, gemeenschappen, kringen, families, vanwege alle onderlinge rivaliteiten schatplichtig zijn aan Satan, die schandalen creëert, en die soms het vuur hoog opstookt De kruisiging is uniek in haar totaliteit van de besmetting met het virus van de leugengeest, waarin iedereen iedereen is gaan naspreken en nadoen en waardoor men onwetend tot een vreselijk oordeel over de volmaakt Rechtvaardige is gekomen. Maar tegelijk is de kruisiging universeel in die zin dat de er aan ten grondslag liggende processen in alle gemeenschappen een drijvende en dragende kracht zijn.

Een en ander wordt ook duidelijk als blijkt hoe het kruis en de opstanding ook zo volstrekt uniek zijn, dat het de enig ware ontmaskering is van de processen van Satan, maar ook de enig ware doorbraak er doorheenl Door de apocalyptische Christus is Satan onttroond. En het blijkt hoe werkelijk dat dat is, als je het leven van de eerste christengemeente ziet, beschreven in hetzelfde Pinksterhoofdstuk van Handelingen. Zij is het tegenbeeld van de massa, die in haar roes van leugenachtige besmetting tot het ultieme geweld kwam. Zij is het tegenbeeld van alle samenlevingen en zij is levend bewijs van de reeds gerealiseerde eindtijd. In haar is duidelijk dat het uur U reeds is gekomen. Zij leeft uit het onderwijs der apostelen als tegenpool van de versluierende roes van de leugen van Satan. Zij leeft bij de gemeenschap als tegenbeeld van rivaliteit en geweld.

Zij hebben hun goederen gemeenschappelijk en delen hun roerende en onroerende goederen met allen die het nodig hebben, als tegenbeeld van het verboden verlangen van het bezit van de naaste, dat in het al genoemde tiende gebod aan de orde komt. En van daaruit verwerkelijken zich in de historische realiteit die door Lucas beschreven wordt alle geboden. Is in de onverloste wereld Satan oermodel, waar het veHangen naar het bezit van de naaste leidt tot alle onderlinge spanningen, tot positiebepaling, tot berekening, tot afgunst, tot haat, tot geweld, te beginnen bij Kaïn en Abel; daar waar de verlossing realiteit wordt, en het werk van Christus zijn beslag krijgt, daar wordt de vervulling van de geboden realiteit Dat wat we lezen in Handelingen 2 over het leven van de eerste gemeente, laat zich naadloos leggen op wat Christus in zijn afscheidsgesprekken heeft gezegd "dit is mijn gebod, dat gij elkander liefhebt, gelijk Ik u heb liefgehad." En zoals het oermodel van de begeerte. Satan, de onverloste gemeenschap bepaalt, zo is de verwerkelijking van de verlossing het leven uit het oermodel der liefde, waarin geen concurrerend verlangen maar alleen zuiver verlangen zit, nl. het oermodel van de verhouding van de Vader en de Zoon, oermodel der liefde. "Gelijk de Vader Mij heeft liefgehad, heb Ik ook u liefgehad, blijft in mijn liefde."

Als er ergens een beschrijving te vinden is van de historische werkelijkheid van de reeds gerealiseerde heilsti|d, dan is het de beschrijving van de eerste gemeente. Pregnant uitgesproken: wil je een beschrijving van de hemel, lees dan het relaas over deze eerste gemeente in Hand. 2 en Hand. 4 En die gerealiseerde eindtijd blijft niet beperkt tot het herstel van de onderlinge gemeenschap in liefde, maar strekt zich ook uit naar de fysieke breuken in de schepping. Onmiddellijk vervolgt Handelingen met de gebeurtenis van de genezing van de verlamde. Ook daarin realiseert zich de eindtijd. De gebroken schepping wordt geheeld Een man met een mogelijk genetische bepaalde, in elk geval aangeboren afwijking, die loopt en springt en God looft' wilt u een nog realistischer beeld van het heilsrijk? En Petrus en Johannes halen deze man ook nog een keer uit zijn sociale vernedering van bedelaar aan de tempelpoort, waar hij krachtens de Thora helemaal niet had behoren te zitten. En zo

wordt de Thora vervuld. De Thora als hart van de TeNoCh, hunkerend naar de voltooiing, vervulling van de schepping. Dot Lucas in zijn compositie van Handelingen deze genezing hier positioneert is overduidelijk een bewuste keus, en meer dan alleen het opmerken van een en passant niet onaardig gebeuren. Lucas is zich terdege bewust geweest van het alomvattend karakter van de aangebroken heilstijd, waarin de ganse schepping tot herstel komt In veel opzichten zie je in de compositie van dit gedeelte een omkering en tegelijk terugkeren van de eerste hoofdstukken van de Bijbel Wie vervolgens in Handelingen doorleest met in het achterhoofd de verheldering die door Girard is gegeven betreffende de krachten van Satan die tot het kruis hebben geleid, en die in het kruis zijn overwonnen, die komt tot verbazende inzichten. Deze thematiek is niet gekunsteld, maar vormt hef oerbestanddeel van deze hoofdstukken. Lucas werkt het uit zoals Bach een fuga uitwerkt Het thema is neergezet en komt in verschillende bewerkingen en partijen gevarieerd terug.

In de toespraak van Petrus tot het volk na de genezing van de verlamde gaat hij opnieuw in op de krachten die onder de menigte hebben gewerkt en die hebben geleid tot de uitwerping en kruisiging van Jezus Opmerkelijk overigens, dat hij spreekt over de krachten van genezing, en dan daarbij het proces tegen Jezus en de kruisiging weer ter sprake brengt. Maar dan niet zoals in allegorisch vergeestelijkende prediking nogal eens gebeurt, dat een verlamde of een blinde onze geesteli|ke verlamming of verblinding aanduidt. Nee, de samenhang is veel realistischer Weer wordt ingehaakt op het satanische proces dat in de moord op Christus heeft plaatsgevonden.

"De God van Abraham en Isaak en Jakob, de God onzer vaderen, heeft zijn knecht Jezus verheerlijkt, die gij hebt overgelever en verloochend ten overstaan van Pilatus, ofschoon deze oordede, dat men hiem moest loslaten. Doch gij hebt de Heilige en Rechtvaardige verloochend en begeerd, dat u een man, die een moordenaar was, geschonken zou worden; en de Leidsman ten leven hebt gij gedood, maar God heeft htem opgewekt uit de doden, waarvan wij getuigen zijn " (Hond 3 : 13-15) En even verder spreekt hij dan over zonden die uitgedelgd worden en boosheden waarvan afgebracht wordt. Hier is geen sprake meer van een dogmatische constructie die de verzoening predikt, en die wij zo graag eenvoudig samenvatten in "Jezus is voor onze zonden gestorven", maar veel pregnanter, veel dramatischer, veel directer ligt hier de problematiek van schuld en verzoening. Jezus is niet zozeer voor, maar veel meer aan onze zonden gestorven En de realiteit van de opgewekte en verhoogde Christus is er een van liefde en herstel, die door deze boosheid heen breekt en tot herstel van alle dingen leidt, in het licht waarvan ook de genezing van de verlamde moet worden gezien Tegelijk vindt heel de cyclus van geweld opnieuw plaats. Lucas

Tegelijk vindt heel de cyclus van geweld opnieuw plaats. Lucas

laat zien dat de werkelijkheid van de kruisiging inderdaad behalve uniek ook universeel is. De besmettelijke naijver wakkert weer aan, en de apostelen worden gevangengezet, terwijl tegelijkertijd de menigte die gelooft aanzwelt tot vi|fduizend. En weer volt op dat Petrus in zijn verantwoording aan de Joodse Raad de verantwoordelijkheid voor de kruisiging bij zijn hoorders neerlegt. "Oversten van het volk en oudsten, indien wij //70ns in verhoor genomen worden over de weldaad aan een zieke, waardoor hij gezond geworden is, dan moet aan u allen en het ganse volk va Israël bekend zijn, dat door de naam van Jezus Christus, de Nazoreeër, die gij gekruisigd hebt, maar die God opgewekt he uit de doden, dat door die naam deze hier gezond voor u staat Dit is de steen, die door u, de bouwlieden versmaad is, maar die nochtans tot een hoeksteen is geworden " Het antwoord is intimidatie, verbaal geweld

Opvallend is de kracht waarmee de apostelen spreken. Een vrijmoedigheid die opnieuw iets toont van de realiteit van het werk van Jezus Christus. Ook dat is gerealiseerde eindtijd een geest van waarheid, die de leugen en het geweld doorziet en niet meer vreest. Vergelijk dat met de verloochening 8 weken daarvoor Opvallend is het ook dat de apostelen deze vorm van geweld dat hen wordt aangedaan, direct identificeren met het geweld dat Christus is aangedaan Dat ze daarin ook de contouren van kwaad en geweld van de ganse wereld herkennen Bij hun vrijlating betuigen ze dat deze dingen te maken hebben met het woeden der heidenen (in hun leugenachtige leefsfeer zi|n de joodse leiders heidenen geworden), met de strijd van de koningen der aarde die tegen de Heer en zijn Gezalfde samenspannen. De leugenachtige processen van Herodes en Pilatus trekken tegen Jezus ten strijde in deze stad. En dat alles dus betrokken op het geweld dat hen ook zelf is aangedaani En het fugatisch thema van naijver en geweld als satanisch proces komt dan vervolgens terug in nog een gevangenneming, in de steniging van Slefanus, de eerste bloedmartelaar, en tenslotte culminerend in de vervolging door Saulus en de zijnen, die de gemeente uiteenjaagt

Daartegenover wordt door Lucas dan weer de vervulling met de heilige Geest gesteld, en opnieuw wordt gewezen op de gemeenschap die bloeit in het nalaten van verlangen en het gemeenschappelijk delen van goederen, het vervullen van de geboden door de vervulling van het tiende gebod Niemand zei dat iets van hetgeen hij bezat zijn persoonlijk eigendom was, doch zij hadden alles gemeenschappelijk De barmhartigheid krijgt volkomen ruimte en niemand is behoeftig Dat is de reële gestalte van de opgestane Heer. En het negatief ervan, de zondeval zou je bijna zeggen, maakt onomstotelijk duidelijk dat de tenjgval in het kwaad de terugval in het rivaliserend, het concurrerend verlangen is Annanias en Safira verlangen de eer die Barnabas was toegekomen en verbasteren met leugen de barmhartigheid en verkopen daarmee hun ziel aan het satanische oerproces. Daarmee wordt duidelijk gemaakt dot de gerealiseerde eindtijd nog niet tot zijn volle ontplooiing kan komen. Maar zi| is er Zij bestaat in de reële historische gestalte van het werk van Christus. De leugenprocessen en geweldscycli van de Satan zijn openbaar gemaakt ententoongesteld.De wereld is in nieuw licht getreden. Iets nieuws hoeft er niet meer te geschieden Het gericht heeft plaatsgevonden. Slechts het moment wacht nog waarop de volle ontplooiing plaats zal vinden En het is deze realiteit van het werk van Christus, de triomf van het kruis, de doorbraak door de ri|en van het geweld, die mij de moed geeft om in deze verschrikkelijke wereld de realiteit onder ogen te zien. Want de verschrikking van deze wereld bestaat in geweld. En achter alle vormen van geweld zijn dezelfde oervormen, dezelfde processen terug te vinden In het licht van de analyses die mij in het werk van Girard zo hebben getroffen wordt heel veel van de actualiteit duidelijk. Kijk naar de achtergrond van het geweld van 11 september, en wat daar tegenover wordt gesteld Kijk naar de processen in het Midden-Oosten, Israel-Palestijnen. Kijk naar de politieke rivaliteiten die een ondertoon van geweld hebben. Sneuvelende kopstukken Kijk naar de schone schijn van beleidsplannen en rapporten waarachter zoveel belangen schuil gaan. Kijk naar bouwfraude en HBO-fraude. Kijk naar de processen binnen de kerk. Verschrikkelijk zijn de versluierde processen waarin ook in de kerk mensen slachtoffers van eerzucht, van partijbelang, van groepsdenken en laster worden. Kijk naar het geweld in huwelijken en gezinnen. In families en op de werkvloeren En u begrijpt wel dat geweld niet alleen bestaat in fysiek geweld.

Maar in de doop zijn we mee ondergedompeld in de realiteit van de triomf van Christus in kruis en opstanding waarin de Satan als een bliksem uit de hemel is gevallen Dat is de grootse roeping van een christen. Dat is in de navolging van Christus zijn glorie delen in de openbaring van het rijk der hemelen. Of zoals Paulus het uitdrukt mee opgewekt zijn en geplaatst zijn in de hemelse gewesten Zicht hebben op de val van Satan. In het licht van deze krachtenvelden deel ik het gevoelen van dr Aalders dat hij ventileerde in het interview dat onlangs in Ecclesia werd opgenomen, dat het focussen op de heilsvraag Hoe krijg ik een genadig God? in de gereformeerde orthodoxie veel te veel een afgeleide vraag is, die te individualistisch is De boosaardigheid van de menigte waartegen Petrus tot bekering oproept is niet een geïsoleerde zondigheid van het individu tegenover God. Zij IS een gevangen zijn in collectieve processen. Vandaar dat in de Bijbel over het heil veel inclusiever en corporatiever gesproken wordt. Het met Christus begraven zijn in de doop, en met Hem mee uit de doden opgewekt zijn. De aanklacht tegen ons is aan het kruis genageld' Hij heeft de overheden en machten ontwapend en openlijk tentoongesteld en zo over hen gezegevierd Bij een al te enge toespitsing op de individuele vraag naar het heil zie je de wereldomvattende contouren van het werk van Christus niet meer De diepe samenhang die we in de deze hoofdstukken van het boek Handelingen op het spoor kwamen, verdwijnen dan. De schepping verdwijnt dan als schepping. De wereld wordt alleen een zinloos spooktoneel van krachten, die nog een poosje voortduren, en alleen de verlossing van individuen daaruit is dan van belang. En zulke woorden van Paulus die ik citeerde, dat de overheden en machten ontwapend en openlijk tentoongesteld zijn, worden totaal lege woorden. De realiteit van het historisch gehalte van het werk van Christus bestaat niet in de eerste plaats in het feit dat gedurende alle eeuwen miljoenen losse individuen als zondaren zijn gezaligd, maar in het feit dat de christelijke gemeente volk van de eindtijd is geworden, een derde geslacht, zoals Aalders in De Kerk, het hart van de wereldgeschiedenis, heeft uitgedrukt Het zout van deze wereld In de christenen blinkt de heerlijkheid van Gods Wet. En die komt tot uiting in het feit dat het rivaliserend verlangen steeds doorbroken wordt en we in Christus vrucht dragen. Daarmee is het rijk van de Satan gebroken.

Een ware apologie, een verdediging van het christelijk geloof in onze tijd, neemt de wereld in heel haar samenhang ernstig. Neemt de historie ernstig Het is de verdienste van Aalders en Girard beiden, dat ze juist ook deze grote lijnen zodanig overtuigend in het licht van het heil hebben geplaatst, dat ook de individuele mens daarin een plaats heeft, zonder in de chaos van de tijd onder te gaan. Tegenover de machten is het Rijk Gods openbaar geworden, is de eindtijd gerealiseerd en deze zal zich straks ten volle ontplooien. En in dat licht wandelden we als kinderen van het licht, gedachtig aan het woord van Christus, hierin wordt mijn Vader verheerlijkt indien gij veel vrucht draagt, en gij zult mijn discipelen zijn. Gelijk de Vader Mij heeft liefgehad, heb ook Ik u liefgehad; blijft in mijn liefde Indien gij mijn geboden bewaart, zult gij in mijn liefde blijven, gelijk Ik de geboden mijns Vaders bewaard heb en blijf in zijn liefde Ik heb u uitgekozen en u aangewezen, opdat gij zoudt heengaan en vrucht dragen en uw vrucht zou blijven.... Dit gebied Ik u, dat gij elkander liefheb.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen