Algemeene Vergadering op Vrijdag 27 Juli 1934, nam. 3.30 uur» n.t„ in de Concertzaal van Hofel Meijer te Niddelharnis.

Deze 63ste vergadering, die aanvankelijk matig bezet was, maar later wat bijliep werd geopend door den Voorzitter, de heer .G C. van Schouwen, die de vol» gende rede uitsprak:

Rede van dhr. G. C. v. Schouwen

Mijne Heeren,

U, afgevaardigden der afdeeUngen. U hoofdbestuursleden en U leden onzer ver» eenigingen van deze plaats een hartelijk wel» kom toegeroepen. Het verheugt ons, d gij in zoo iruimen getale zijt opgekomen om aan de jaarlijksche Algemeene Verga» dering van de Flakkeesche Boerenbond deel te nemen. Zeer in het bijzonder moge ik dit wel»

Zeer in het bijzonder moge ik dit wel» kom toeroepen aan onzen oud en eere Voorzitter, den heer van der Koogh die ondanks het feit, dat hij reeds geruimen tijd geen eilander meer is, toch steeds nog volle belangstelling heeft voor alles wat Flakee en den Bond betreft. Uw aanwezig» heid op onze jaarvergadering Mijnheer van der Koogh wordt door ons zeer op prijs gesteld. — Ook U Mijnheer den Hollander, roep ik als Burgemeester der Controle Ge» meente waar in wij onze vergadering hou» den een hartelijk welkom toe. Het doet al» tijd aangenaam aan als het hoogsf»gezag blijk van belangstelling geeft.

s En welkom aan den heer Louwes. Het is mij een behoefte aan het begin dezer vergadering te gedenken het zware verlies van ons Vorstenhuis in een kort tijdsbestek bij herhaling heeft getroffen. Trouwe Vaderlanders als wij zijn, hebben wij met het hoofd van onzen Staat, onz geëerbiedigde Koningin en Haar dochter meegeleefd bij het verlies van haar Moe» der, die in al den tijd, dat zij in ons midden leefde, zulk een belajigrijke plaats in de Nederlandsche harten had ingenomen en kort daarop bij het verscheiden van haar Gemaal, dze in de uitzonderlijke positie welke hij bekleedde; door zijn eenvoudig en welwillend optreden gezien was door allen die hem leerden kennen. Moge hef meeleven van het Nederlandsche VoUc aan de Koninklijke Vrouwen den troost geven die wij haar toewenschen.

Gaarne hadden wij onze vergadering gehouden in het midden der afdeehng Goe» ree, waartoe het verzoek eertijds gedaan werd, maar bij het verwachten van ee talrijke opkomst, leek hef ons veiliger één der grootste vergaderzalen van ons eiland ter beschikking te hebben. Waf evenwel in het vet ligt, verzuurt niet en dankbaar zullen wij te gelegener tijd van het aanbod der afdeeling Goeree gebruik maken.

Getrouw aan de sinds jaren ingestelde gewoonte om op de Algemeene Vergade» ring een terugblik te werpen op den afge» legden vereenigingsweg,, moet ik helaas con» stafeeren dat de crisis nog steeds onveran» derd voortduurt en steeds met meer zorg de toekomst moet worden tegemoet gezien. Tal van maatregelen werden en worden nog g etroffen om de verliezen zoo mogelijk tot kleinere proporties terug te brengen, maar zoolang die verliezen bHjven bestaan of slechts juist den evenwichtstoestand wordt bereikt, kan het niet anders of de ipzinking door voortdurende verarming ontstaan, schrijdt voort en maakt de rij van slachtof» fers van den toestand steeds langer. Po» gingen worden aangewend om door een» tralisatie van de talrijke crisislichamen meer eenheid in de uitvoering te brengen. Meer» dere crisisorganen uit het bedrijfsleven zei» ve gerecruteerd worden daardoor overbodig en geleidelijk ^ajn gaan wij den weg op van geregeerd te worden door een corps ambfe» naren dat het contact met het bedrijfsleven gaat verliezen en slechts uitvoerder is, va de opgelegde maatregelen. Een open vraag blijft of deze toestand bestendigd kan wor» den en niet tot decentralisatie zal moeten worden overgegaan om juist in handen van de vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven de uitvoering en de verantwoordelijkheid te leggen van de maatregelen genomen om het meest gunstige effect te bereiken met d minst mogelijke kosten.

Wanneer voorbereidingen ^voor te nemen maatregelen aanhangig gemaakt worden is het gebiedende eisch, dat de landbouw zelve in die aangelegenheden gekend wordt en i het alleen de organisatie die van voorlichting en advies kan dienen. ,

Het wil ons dan ook voorkomen, dat het zeer verkeerd is om welke organisatie ook in verschillende deelen fe willen split» sea di^ wel het zelfde doet, het belang van den landbouWstand willen bevorderen, maar daartoe langs verschillende wegen wil» len gaan. Versnippering van kracht kan nimmer aanleiding zijn tot het bereiken van het gewenschte resultaat.

Ik doe dan ook een ernstig beroep op U allen, om eens van wil en eens van zin achter uwe organisatie te staan opda zoo uw stem krachtig weerklinke ferplaatse waar uwe belangen behandeld worden en beslissingen ten opzichte van voorgestelde maatregelen genomen worden. Ook onze streek»organisatie kan in dat opzicht werk zaam zijn, vooral bij de voorlichting over die teelten die zoo specifiek Flakkeesch 'zijn en zoo geëigend aan onzen bodem. Door de Rotterdamsche uienexporfeurs werd tot ons het verzoek gericht om in samenwer» king m?t een commissie uit Zeeland een bespreking te houden over een beter af» zetsysteem van het uien product, dat voor ons (eliland van zulk een buitengewone beteekenis is. De slechte resultaten door paporteurs met den ongeorganiseerden han» dei behaald, dreven hen naar de telers om in onderling overleg die maatregelen te beramen, welke zouden kunnen leiden tot verbetering van den toestand. Na meer» dere besprekingen werden de door ons opgestelde punten door hen overgeno» men met uitzondering van het gewichtige punt — de aankoop ter plaatse.

Zulks is oorzaak geweest dat uiteindelijk geen direct resultaat bereikt is, wat niet wegneemt dat ieder gewenscht oogenblik de onderhandelingen weer kunnen worden opgevat en getracht kan worden alsnog tot volledige overeenstemming te komen. Meermalen geven de geruchten over derge» lijke besprekingen aanleiding tot verkeerde indrukken en wordt naar de pen gegrepen om in ingezonden stukken zijn meening ten beste te geven en critiek uit te oefenen over datgene wat men bij geruchte heeft gehoord als te zijn in behandeling geweest. Op» merkelijk is dan steeds, dat het menschen uit den hamdel zijn die meenen te moeten waarschuwen dat boerenbelangea in gevaar zijn en het nimmer de boeien zelf zijn die zich genoodzaakt zien van een tegen» overgestelde meening dan die van het be stuur hunner organisatie bÜjk te geven. Zulks geeft een rustig gevoel en versterkt den indruk dat men op den goeden weg is. De wijziging van het uitvoercontrole bureau in dien zin, dat aan den landbouw de volledige zeggingschap wordt gjegeven waarop wettelijke aanspraak kan worden gemaakt, is nog steeds niet tot stand geko» men. Wel zijn verschillende toezeggingen gadaan, die echter nog steeds onbevredigend zijn en dan ook de Controle organisaties aanleiding hebben gegeven om in hun advies aan de Regeering, die voorstellen onaan» neembaar te verklaren. Mogelijk dat een vergelijk met de uienexporteurs aanleiding zou kunnen zijn, dat in die richting een belangrijke stap zou kunnen worden voor» waarts gedaan.

Ten opzichte van de spoedige uitbetaling van de ingehouden bedragen van den m nimumprijs der aardappelenoogst 1933 wer» den verzoeken verricht, met de wetenschap dat de gelden zoo uiterst slecht in de be» drijven kunnen gemist worden. Ondanks de toezegging, dat binnen enkele dagen met de uitbetaling zou worden begonnen, zijn sindsdien weer weken verloopen zonder dat nog tot uitkeering is overgegaan. De officieele molens malen nu eenmaal lang» zaam. De nieuwe aardappelregeling gaf ons aanleiding om op het gevaar van het losla» ten van eenigen minimumprijs te wijzen, wat ons inziens ten gevolge kan hebben, dat door gioot aanbod tengevolge van geld» schaarste, de prijs belangrijk kan inzinken met het gevolg dat het buitenland voor lagen prijs belangrijke quantums opneemt en daardoor een mogelijk tekort aan con» sumptie»aardappelen zou kunnen ontstaan met daaraan verbonden hooge prijzen voor den consument.

Ziehier, Mijne Heeren een greep uit de bemoeienissen die ons in het afgeloopen vereenigingsjaar bezig hielden. Ik zal mei het oog op den tijd U niet langer van de be» handeling der agenda afhouden.

Het schijnt dat de natuur zelve bezig is, om het verbroken evenwicht tusschen productie en consumptie te herstellen, Eenige jaren lang heeft de allerwegen voorkomende overproductie aanleiding ge» weest tot het dalen der prijzen, soms ver beneden productie prijs, ja zelfs tot abso» lute onverkoopbaarheid. , ^

De inkrimping der teelten eenerzijds, ge» paard aan veel lagere opbrengst door aan» houdende droogte anderzijds kunnen oor» zaak zijn dat spoediger dan^ wijl dachten, het boven de markt zwevende overschot dat zwaar op de prijzen drukte, verdwijnt en een meer evenwichtige toestand ontstaat. Met den wensch, dat de Flakkeesche land« bouw, zich aanpassende aan de veranderde omstandigheden, met taaie volharding en energieken wil zal streven, om de plaats in de Maatschappij die wij innemen te be» houden, verklaar ik de ó3e Algem. Verg. voor geopend. (Applaus)

Daarna las de Secr. A. W. Keijzer de notulen, die onveranderd werden vastge* steld, j'

Van de Bestuurstafel werd in verband met de notulen medegedeeld, volgens een mededeeling van het Kamerlid de heer Louwes (inmiddels aanwezig) dat in Gro» ningen de betaling ingehouden aardappelen reeds heeft plaats gehad. Vervolgens hield de Voorzitter een eau»

Vervolgens hield de Voorzitter een eau» serie, over het veel voorkomende stuifbrand in de tarwe, en welke middelen aan te wen» den ter bestrijding het Bestuur daartoe ad» viseert. Correspondentie was gevoerd met den Plantenziektekundigen dienst te Wage» ningen, die meerdere geschriften hierover heeft gezonden, welke methode, echter niet bruikbaar blijken.

Ook is overleg gepleegd met de firma Ir. Koopman te Zierikzee, die zich bereid heeft verklaard, indien de tarwe nog den» zelfden dag op het land wordt uitgespreid deze te ontsmetten, en via Herkingen deze toe te zenden. Een en ander brengt nog al kosten mede, en het Bestuur houdt dit punt nog in studie, om een weg te vinden., ontsmetting op het eiland te doen plaats hebben.

4. De rekening over het jaar 1 Juni 1933 —31 Mei 1934, nagezien door de heeren Buth en Koert worden onveranderd vastge» steld.

' REKENING van den Flakkeesohei» Boerenbond over het jaar 1933»'34.

ONTVANGSTEN:

Vaii 11 afdeelingen een vaste bijdxv drage d f 5.— f 55.— Van 11 afdeelingen contributie ä t 0.05 'per H.A. bedrijfsoppervlakfef 433.90 Van 2 andere Vereenigingen een vaste

bijdrage ä f 5.— f 10.— Van 19 persoonlijke leden de contri^» butie f 95 — Rente van f 542.20 belegd in de Boerenleenbank „Herkingen" f 17.56 Batig saldo van 1932—1933 f 337.61 Totaal der ontvangsten f 949.07

UITGAVEN:

Tractement Secr.^Penningmeester f 250.— Reis* en verblijfkosten v. h. Bestuur f 52.50 Onk. bij gehouden vergaderingen f 72.65 Telegraaf en Telefoon f 61.90 Briefport en zegels f 18.60 Drukwerk en Advertentién f 46.38 Donatie Landbouwonderwijs f 25.— Onvoorziene uitgaven f 35.— Batig saldo f 387.04 Totaal der Uitgaven f 949.07

VERSLAG van den toestand der Vereeiüging over het boekjaar 1 Juni 1933 tot 31 Mei 1934 (37e boekjaar)

iM.H.1

Het jaar dat wij met 31 Mei afsloten on^» derscheidt zich in bijna niets van vorige jaren, omdat door de crisis^omstandigheden telkens allerlei zaken om attentie vragen.

Het ledental bleef op ongeveer gelijke hoogte, dat der afdeelingen verminderde met één, uit hoofde de Landbouwvereeniging Oude Tonge e.o. werd opgeheven. Lazake de tarieven der ambachtslieden onts» vingen wij vim H.H. Wagenmakers en Sme^ denpatroons mededeelingen van vertrouwelijk ken aard, waardoor wij geen verdere poging» gen toe tariefsverlaging meenen te mogen aanwenden.

Over het algemeen vermeerderen de werk* gaamheden van jaar tot jaar, terwijl menige maatregel In 't algemeen belang voor publi* Catie vatbaar is.

Er werden gehouden 1 Algemeene 1 Hoofdbestuurs» en 8 Bestuursvergaderingen, voorts conferentie met de besturen en de bedrijfsvoerders der Varkenscentrale, met het Comité uit de Uienteelers hier en in Zeeland.

De Directie van de Directe Belastingen verzochten wij aanmaningen voor achterstal* lige belastingen te willen combineeren ter vermijding van extra onkosten.

Aansluiting bij het Kon. Ned. Landbouw* Comité werd door ons niet wenschelijk ge* acht omdat onze organisatie in een afdeeling zou worden ondergebracht waar bijna geen invloed kon worden uitgeoefend, voorts voerden wij herhaaldelijk correspondentie met^et „Comité steun aan de Suikerbieten* teelt" te Bergen op Zoom, hetwelk regelma* tig en uitvoerig de gewenschte inüchtingen verstrekte waarvoor wij het zeer erkentelijk zijn.

De Directie van het Centraal Bureau uit het Ned. Landbouw*Comité stelden wij op hun Verzoek in de gelegenheid hun werkwij* ze uiteen te zetten op een Algemeene Verga* derpig.

JLnzake bevoegdheid om paarden per rij* wiel over de pubheke wegen te vervoeren werd door één onzer gewone leden een proces uitgelokt waarvan de verdediging werd opgedragen aan den rechtsgeleerde wel* ke voor een speciaal tarief zich te onzer beschikking heeft gesteld. Nog andere leden maakten van deze gelegenheid gebruik voor diverse geschillen.

Aan velschillende Ministerie's en Crisis* bureau's richtten wij verzoeken o.a. om spoedige uitbetaling van de steun voor het Aardappelgewas 1932, om steun voor cicho* reiteelt, betreffende door vorst aangetaste uien, den Zomertijd verzochten wij korter te doen du^en, of liever af te schaffen. Klachten over den vrijen invoer van Maan zaad deed ons advies inwinnen bij deskundi* gen op de Rotterdamsche Graanbeurs waar* uit ons bleek, dat dit buitenlandsche zaad niet behocfirt te worden geweerd, noch den invoer belemmerd om verschillende redenen doch vooral niet om het te kunnen gebrui* ken voor menging met het binnenlandsch product.

Door het Comité voor de tentoonstelling „Flabela" werd ons een plaats aangeboden in het bestuur hetwelk wij in 't algemeen hebben aanvaard.

Op onze vorige Zomervergadering moch» ten wij ons Landbouwschoolhoofd, den h'eer Smits een voordracht hooren uitspre* ken over „Den gouden Standaard" waarin duidelijk uitkwam dat het verlaten daarvan een korten tijd misschien voordeel zou opleveren, doch op den duur funeste gevol* gen zou hebben vooral voor den landbouw en voor het platteland in het algemeen.

Het is een behoefte die AfdeeHngen en Besturen dank te betuigen welke ons regel* »"atig hunnen grieven en bezwaren tegen wat zij meenen dat anders behoorde, en ook kon zijn, mededeelen en ons verzoeken om in die richting werkzaam te zijn. Wij verzoeken al de Besturen in die richting de wacht te willen betrekken en ons van hunne meeningen kennis te geven.

Ten bewijze dat de tijdsomstandigheden nog alles behalve gunstig zijn, moge dienen, dat uit de ons verstrekte gegevens bleek, dat door onze leden in 1932 is aangekocht 7.268.925 Kg. kunstmest, ter waarde van f 289.436.02; in 1933: 5.601.825 Kg. kunst* mest, ter waarde van f 209.845.67. Het aan* tal leden bedroeg in 1932, 751, in 1933, 732. Per lid werd in 1932 aangekocht voor f524.* en in 11933 voor f 384.—.

Onze finantién zijn dermate geregeld dat de contributie ongewijzigd kan blijven, en op zóó laag peil kan worden gehouden dat het voor niemand finantieel bezwaar kan opleveren om tot deze streekorganisatie toe te treden, welke in den loop van haa' be* staan meerdere malen belangrijke diensten aan onze Flakkcesche landbouwers, en dies aan onze streek, heeft kunnen bewijzen. , Dhr. C. Warnaer, Dirksland informeert waarom de ambachtsHeden de tarieven niet wenschen te verlagen, zooals het Bestuur gevraagd heeft. De VOORZ. antwoordt, dat dit is, omdat zij met een schuldenboek blijven zitten. Ver* lagen en niet betalen, schiet niet veel op. Toch hebben we bereikt, dat de tarieven iets omlaag zijn. De heer J. SLIS Dz., MIDDELHARNISv Dan komen we tot de conclusie, dat die betaalt, de dupe wordt, van degenen, die niet betalen. De VOORZ.: Dat is altijd nog zoo ge* weest! (vroolijkheid). 6. De contributie wordt tegen een gelijk bedrag vastgesteld als vorig jaar. 7. De volgende plaats voor de Zomer* vergadering wordt bepaald te Goedereede. 8. Bij acclamatie wordt de heer A. W. Keijzer in het Bestuur herkozen, die zijn dank voor het onverdeeld vertrouwen uit, en zegt het dit jaar nog te zullen aannemen. De VOORZ. deelt mede, dat een der afd. gevraagd heeft, of het mogelijk is, te voorkomen, dat stagnatie ontstaat in de aardappelteelt, wanneer b.v. land gewisseld of verkocht wordt en waardoor die gemeten land niet kunnen worden uitgezet, die op den teldatum zijn gerekend. Het gebeurt ook dat een paar gemeten aardappelen wor* den verhuurd, en hen de gelegenheid is ont* nomen, naar de grootte van het bedrijf te worden uitgemeten. Spr. zegt, nu de crisis* wetten straks alle onder „Akkerbouw" zijn ondergebracht, getracht zal worden, hierin verbetering te brengen. De heer C. WARNAER vraagt of dit persoonlijke gevallen betreft, waarop de Voorz. antwoordt, dat dit ter illustratie in het algemeen is. • • t De heer v. NIEUWENHUIZE (onder Dirksland) vindt het een goed idee, dat het Bestuur dit doet. Nu gaat het verkeerd. Als een boer van een stee verhuisd neemt hij zijn teeltrecht mee naar de andere stee, en zijn opvolger kan geen aardappelen tee* len. De heer DE LINT, Oude Tonge heeft een slechte zin, dat een boer als hij moet gaan dorschen of pootaardappelen rooien of ver* voeren, om een bewijs moet aan de vei* l)i,ng. Waarom, vraagt spr.? Ik weet wei dat we steuntrekkers zijn, maar U weet ook dat de boeren toch een Donderdagschen hekel aan de veiling hebben! (groote vroo* l>jkh£(i|d). « De VOORZ. schetst hoe de toestand is gekomen en spreekt van een geleidelijk aan* passen. U hebt — aldus spreker — zooeven zelf gezegd, dat we steuntrekkers zijn en derhalve hebben we te stempelen — De heer DE LINT wil, dat men die ver* voerbewijzen plaatselijk, dus ook te Oude Tonge afgeeft. De heer v. HEEST (VeiUngdirecteur) her* innert, hoe hij in alle gemeenten zitting heeft gehouden voor de N. G. C. De menschen teekenden niet. Nu moeten ze komen. Indien ze echter schrijven, wordt het hun thuis gestuurd. De heer DE LINT: De heer v. Heest is een ambtenaar en geen boer. Als het dan 3 of 4 dagen regent. De VOORZ.: Dan vraag je 't nog eens aan.

De heer DE LINT: Dat kost allemaal geld!

De heer J. SLIS Dz. beklaagt het, dat het eigenaardig toegaat met de controle of er eenderde tarwe is uitgezaaid. Er zijn menschen, die hadden minder gezaaid dan eenderde op de teldag; verkochten later land met de uitdrukkehjke conditie geen tarwe er op te verbouwen. Door dat dit land verkocht werd, was het aantal gemeten gezaaide tarwe hooger en kregen die men* sehen een tuchtrechterlijk proces*verbaal. De onschuldigen gaan vóór de slechten in de gevangenis. Spreker haalt zoo'n geval aan van 'n weduwvrouw en een soortgelijke van verkocht land wegens sterfgeval. Verschillende andere gevallen worden nog geopperd, die de Voorz. toezegt, te zullen onderzoeken.

De heer v. NIEUWENHUIZE (onder Djirksland) vraagt, of er geen weg voor is, om de syntethisdie stikstoffen (zwavelzure ammoniak b.v.) tegen lager prijs te beko* men. Per 100 kilo behoeft het niet hooger dan f 2.— te zijn, terwijl de handel, een* traal Bureau f 5.— noteert. Spr. vraagt of dit een oorzaak is van de trusts.

De VOORZ. meent van wel en zegt toe, ook dit te zullen onderzoeken. Dan volgt de rede van den Hoog Edel Gestr. Heer

H. D.LOUWES

Lid van de Tweede Kamer der Staten Generaal..

ONZE BOERENSTAND IN ZIJN HUIDIGEN BESTAANSSTRIJD

De Nederlandsche boeren* en tuinders* stand doet thans een geheel nieuwe erva* ring op: Hij is Kind van Staat gewor* den. Zeker ook vroeger, b.v. reeds plm. 1600 bemoeide af en toe de Hooge Over* heid zich met hem, om door uitvoerver* boden van landbouwproducten de levens* middelenvoorziening van het eigen land te beveiligen. In 1715 werd b.v. in de provin* cie Groningen het slachten van koekalveren en ooilamraeren verboden; men had toen blijkbaar de omgekeerde zorgen van nu. Ook de jaren 1914—1918 brachten een tot dien ongekende Overheidsbemoeiing met den landbouw. Maar dat alles ging om de pro* ducten, met om het bedrijf, nu gaat het wel degelijk om het bedrijf en gedeeltelijk ook om den boerenstand zelf. En nu iedere koe en varken, ieder bun der tarwe of kool staat geregistreerd in de semi*officieele crisisorganisatie*arch^even, nu komen deze drie vragen ons hier heden be* zighouden.

1. Welke factoren bewerkten deze ver* bijsterend groote en snelle Overheidsbemoei* mg met onze bodemcultuur? 2. Wat zal de toekomst ons brengen? 3. Wat staat ons als Nederlandsche boe* ren en *tuinders hierbij te doen?

1. Een volledig antwoord te geven op deze vraag is onmogeüjk; het moet hier van mij klein stukwerk bhjven. Ik wil er eenige lijn in brengen, aan de hand van de volgende drie gedachten: a. de verstoring van het normale handels* verkeer; b. de eischen van arbeidsgelegenheid en landsverdediging.; c. de onvervangbare waarde van een fün* ken boerenstand voor de volkskracht. /

a. Bij de vraag: welke oorzaken verstoor* den en verstoren nog het normale handels* verkeer, zijn een geweldig groot aantal fac* toren in het spel. Groote wereldoogsten, uitgebreide productie, hooge tolmuren, etc. Ik wil hier speciaal op één punt wijzen, dat m.i. te veel wordt verwaarloosd en wel dit: de tolmuren aan de grens waren geen begin van de belemmering van het vrije handelsverkeer, maar veelal een gevolg van de belemmeringen, die binnen de lands* grenzen in het economisch verkeer waren onstaan. De tolmuren aan de grens zijn mede een gevolg van de tolmuren rond tal van beschermde bevolkingsgroepen en *be* drijven. Welke zijn dat? B.v. de gansche arbei* dersklasse, voor zoover zij langs den weg harer vak*organisaties op de hoogte van het loonpeil invloed heeft kunnen uit* oefenen. Ook door haar poütieke macht heeft zij door allerlei sociale maatregelen — o.a. de werkloosheidsverzekering en werk* verschaffing — steun voor dat verhoogde loonpeil weten te verkrijgen. Verder het gansche corps van Overheids* personeel en semi*Overheidspersoneel in dienst van de Spoorwegen, de post etc. Voor hen wordt belooning in sterke mate door etische motieven bepaald en te* vens onder den invloed van politieke machtsontwikkeling. De vraag: wat is een redelijk loon, een redelijk salaris?, speelt hier een veel grootere rol dan de vraag: voor welk loon kan de overheid ge* schikte krachten vinden? Ik zal één voor* beeld noemen: een landarbeider — en dat is een geschoolde kracht — verdient in mijn omgeving plm. f 800.— per jaar, als hij het heele jaar werk heeft. Wordt die* zelfde landarbeider spoorwegarbeider, dan heeft hij geen zwaarder werk, wordt van hem niet meer vakkennis vereischt, zijn de arbeidsvoorwaarden — vacantie, pensioen, etc. — veel gunstiger en is het loon plm. 80 pCt. hooger en beloopt plm. f 1400.— Voor een loon van f 800 ä f 900 zouden de spoorwegen geschikte krachten genoeg kunnen vinden. Louter ethische motieven, louter beschutting maakt dit verschil in belooning zoo groot en houdt het zoo groot.

Tenslotte al de ondernemers en arbeiders in die bedrijven, die in hoofdzaak voor de binnenlandsche markt werken en die door prijsafspraken, vestigingsverdragen, etc. de onderlinge concurrentie meer of minder sterk hebben uitgeschakeld. Als voorbeel* den noem ik het boekdrukkersbedrij f, de fa* bricage en afzet van tal van verpakte merk* artikelen, het bouwvak* en aannemersbedrijf, etc. Hoe ver hel hier kan komen blijkt uit eenige recente (publicatie uit den houthan* del. De hout*importeurs in onze drie Noor* delijke provincies hebben zich met hun detailv«rkoopers zoo hecht georganiseerd, dat zij in hun gebied de houtprijzen aanmer* keiijk hooger weten te houden dan in het overige Nederland en zelfs daar dumpings* prdctijken uitoefenen. Een regelrechte han* delsoorlog dus binnen de landgrenzen. Om nu te voorkomen, dat bij sterke prijs* dalingen op de wereldmarkt de onbeschutte bedrijven — in ons land tot voor kort: de landbouw, de export*industrie, de scheep* vaart, visscherij en mijnbouw — door lage inkomsten en hooge en starre loonen, tarie* ven, belastingen, etc. in korten tijd zouden komen stil te liggen, doordat de ondernemers verarmden, ging men ook die onbeschutte bedrijven een zekere bescherming verkenen. Hier minder, ginds meer, maar thans wel overal in binnen* en buitenland. Dit schijnt mij een der voornaamste factoren, welke ons de geweldige Overheidsbemoeiing brachten. h. Hier treedt naar voren het feit, dat de belooning van den Nederlandschen bo* dem de voornaamste bron van bestaan van ons Volk is. Ongeveer de helft van ons volk leeft direct of indirect \3n onze bo* demcultuur. Had de Overheid niet geholpen, dan zouden bijna alle ondernemers in den land' en tuinbouw failUet zijn gegaan, alleen een zeer extensief gebruik van het land zou nog mogelijk gebleven zijn. Als gevolgen had dat meegebracht een geweldigie armoede en werkloosheid op het platteland en in de steden. Zoolang we nog geld zou* den hebben kon de Regeering de werkloozen steunen, de armen verzorgen en hen brood laten koopen, dat uit het buitenland zou worden ingevoerd, in plaats van op eigen bodem verbouwd om daarna — als het geld op was — bittere armoede over alles te brengen. Een flink gebruik maken van onzen eigen bodem, ons groote nationale bezit, is ook in crisistijd voor alles noodig, dat kan alleen als men de ondernemers, de boeren en tuinders in staat stelt hun bedrijf voort te zetten. Zoo heeft de Regeering het ook leeren zien. Dat zonder een flinken productieven land*

Dat zonder een flinken productieven land* bouw landsverdediging niet mogelijk is, heb* ben de jaren 1914—1918 wel bewezen. En deze onrustige tijden, die overal vol zijn van oorlogsgerucht, moeten wel meer tot de erkentenis dwingen, dat een flinke in* tensieve landbouw de beste waarborg is, dat men in oorlogstijden de hongersnood buiten de deur zal kunnen houden. c. Ook al vindt een volk in handel en industrie een genoegzaam bestaan, dan mag het zijn landbouwbevolking niet verwaar* loozen. Zonder een fünke en talrijke boe* renstand geen gezond en energiek volk. Het Duitsche volk, en vooral de huidige Duitsche Regeering hebben geopende oogen voor deze feiten. Krampachtig spant men zich daar in, om als ruggegraat der natie, een talrijken nijveren stand van boeren en tuinders te behouden. Engeland, dat jaren* lang zijn boerenstand verwaarloosde, tracht met groote inspanning die fouten te her* stellen. Nederland heeft zijn boerenstand — zooals een gezond mensch zijn gezondheid — steeds weinig gewaardeerd; thans gaan ook hier de oogen open en zeker ook om deze redenen spant onze Regeering zich in den landbouwenden stand te redden.

Die goede eigenschappen van den boe' renstand bestaan hieruit, dat hij levert het geboorte*overschot, dat het volk in stand houdt, dat hij heeft een gezond inzicht in wat economisch kan en niet kan, dat hij zin heeft vooi orde en gezag en dat hij godsdienstig is van nature.

De geschiedenis leert, dat een verwaarloos* de boerenstand niet is te herstellen en dat een ondergaande boerenstand een onder* gaand volk veroorzaakt. Ook daarom is boerenhulp, volkshulp! 2. Wat zal de toekomst brengen? Er

schijnt mij nog geen enkele aanwijs, dat binnenkort onze Minister van Economische Zaken zijn functie van opperboer in Ne* derland zal kunnen neerleggen en dat wij onze bedrij f s vrij heid zullen terugkrijgen. De beschutte bedrijven handhaven zich in ons land, het internationale handelsverkeer is meer dan ooit gereglementeerd. ledere kool ieder varken of zak aardappels, die over onze grenzen gaan, zijn pionnen in de economische partij schaak, die onze Re* geering gedwongen is te spelen. Zij moet dus wél den landbouw blijven beschermen, zijn productie blijven regelen. Wij zien de Regeering dan ook volop bezig haar landbouw*crisisorganisatie te herzien en op vasteren grondslag te plaatsen. Niets wijst op afbraak, alles op versteviging en uit* bouw: I

De Regeering, en wij als Nederlandscvhe boeren en tuinders hebben daarbij een zwa* ren strijd te voeren, om te zorgen, dat: a. de landbouwcrisisbemoeiing van de Re* geering niet in ambtenarij en papier ver* start; b. zij zooveel mogelijk vrij blijft van be*

b. zij zooveel mogelijk vrij blijft van be* drog, van corruptie. Het is onze taak daarvoor met hand en tand te vechten; c. wij, onder de Overheidsbescherming on* ze energie niet verliezen; d. wij zoo spoedig mogelijk weer een loo* nend bedrijf krijgen, wat mede moet ko* men door verlaging van de hooge kosten ten op onze bedrijven.

3. Wat staat ons als Nederlandsche boe« ren en tuinders hierbij te doen? Tot voor een eeuw ongeveer — de oudste onzer landbouworganisaties, de Gron. Mij. van Landb. zal in 1937 honderd jaai bestaan — stond iedere boer op zichzelf en trachtte alleen op eigen kracht vooruit te komen. Langzamerhand is men begonnen elkander georganiseerd te helpen; ons cooperatiewezen is daar een voorbeeld van. Coöp. aankoop, ïuivelfabrieken, ons prach* tig coöperatief credietwezen, etc.

Maar nu komt met onweerstaanbare kracht een nieuw feit naar voren; wij hebben niet alleen meer te strijden als enkele boeren of als groepen van boeren, maar als gehee* Ie Nederlandsche boeren* en tuindersstand. De zoo zeer veranderde taak der Overheid brengt dat mee. De Overheid moge op zichzelf geen welvaart kunnen scheppen, zij kan wel 'ingrijpen in de verdeeling van ons volksinkomen en zij doet dat ook. En wij als Nederlandsche boeren en tuinders moeten voor een gerechtvaardigd aandeel strijden. De Overheid bepaald de levens* voorwaarden van het groot aantal ingezete* nen, dat in haar dienst werkt, zij legt ter* wille van de ouden van dagen en zieken lasten op onze bedrijven, zij steunt er land* bouw én industrie, zij moet zorgen, dat de handel een competente plaats behoudt. En de Overheid leent dat niet zonder een onophou* delijke wisselwerking met de organisaties der belanghebbenden. En als de ambtenaren, als de arbeiders, de handel of de industrie beter georganiseerd zijn dan wij boeren, eensge* zinder en krachtiger spreken, dan blijven wdj aan het kortste einde trekken, zooals er reeds in den Talmud staat, dat de arbeid in den landbouw wordt beloond met groen* te en water en die in den handel met olijven en wijn. En daarin berusten wij niet. Een stand, die zich niet hecht en flink orga* niseert, verwaarloost niet alleen zijn eigen belang, maar ook het algemeen belang, daar hij de Overheid niet alzijdig helpt hebten. voor*

Wij hebben bij de organisatie van den Ne* derlandschen boeren* en tuinsdersbond er rekening mede te houden, dat vele onzer collega's een organisatie op bepaalde belij* denis — R.Kath. of orthodox protestant — verkiezen; al doet het de kracht van den georganiseerden boerenstand schade, wij heb* ben dat te aanvaarden. Wij moeten trachten, dat gedeelte van onzen boerenstand, dat zich in een algemeene landbouworganisatie thuis gevoelt, zoo hecht mogehjk te organi* seeren. Ik geloof, dat de specifieke tuinders goed doen hun jongen Nederlandschen Tuin dersbond hecht en sterk te maken; er zal dan een vorm van vruchtbare samenwerking met de algemeene provinciale landbouwers* organisaties en het Kon. Ned. Landbouw Comité zijn te vinden.

Ook den politieken invloed moet onze boerenstand niet vergeten. Naast beginselen gaat het in de politek ook om belangen. Er* kennende de hoogheid der politieke begin* len mag de boerenstand niet nalaten te zor* gen in de verschillende partijen door be* kwame deskundige geestverwanten vertegen* woordigd te zijn. En men verkrijgt dat het beste door een actief meelevend Ud det plaatsehjke kiesvereeniging te zijn. Ons hui* dig stelsel Van evenredige vertegenwoordi* ging legt nu eenmaal een groote macht in de handen der politieke partijen; onze boerenstand moet dat niet verwaarloozen. Bij de organistatie van onzen boerenstand, bij het verstevigen van zijn invloed gaat het tenslotte niet alleen om een betere stof* fehjke positie. Een lichaam Is slechts ge* zond als alle leden gezond zijn; ons volk is slechts dan stoffehjk, sociaal en geestelijk gezond, als het in zijn midden telt een flinken, fieren boerenstand. Opvoeding dus van onzen boerenstand tot een fiere, zelfbewruste bevolkingsgroep, van zins zijn rechten te ontvangen en zijn plichten te volbrengen is het doel. Het gaat daarbij ook om het behoudt van den eigen aard van levensstijl, om het zich thuis en gelukkig gevoelen in eigen omg|e* ving. Dat daarbij ook de organisatie van onze vrouwen en dochters, van den vrou* welijken boerenstand, niet verwaarloosd moet worden, ligt in de rede. De vrouw bepaalt, door de wijze waarop zij de huis* houding bestiert, mede de welvaart in het gezin, bepaalt mede de geest, die er heerscht. Zooals het landbouwonderwijs den a.s. boer helpt vormen, zoo moet het landbouwhuis* houdonderwijs de a.s. boerin voorbereiden voor haar taak!

Wat een volk als geheel denkt, spreekt en schrijft, noemt men de openbare meening. Als een onderdeel van ons volk zich te veel stil Tioudt, khnken de stemmen der anderen onevenredig luidt. En als de boerenstand zich stil houdt zwijgt juist een zeer be* zonnen nuchter denkend deel van ons vlok en geeft de openbare meening een onharmonisch geluid. Ook daarom moet de landbouw zich hecht organiseeren om met al de hulpmiddelen der moderne tech* niek — pers, radio, bioscoop — vrije open* bare meening voor te lichten. Het is boe* renbelang, het is algemeen belang. Zoo is er dus werk in overvloed voor alle boeren en boerinnen van goeden wille, in akkerbouw, veehouderij en tuinbouw, om mee te bouwen aan de welvaart en het geluk van ons volk, want voor Ne derland geldt:

De landbouw constant, behoud van 't landl

Aan het einde dankt de Voorz. den geachten spreker en wekt op tot krachtige organisatie. Daar de gelegenheid aan dhr. Louwes zal worden gegeven ons schoone eiland te bezichtigen, wordt vlugger dan gewoonlijk de vergadering beëindigd. De heer A. A. MIJS, Sommelsdijk maakt den spreker zijn compliment over zijn mooie stukken in het Ned. Landbouwblad en wekt de boeren op, niet bij de pakken neer te Ätten als waren we „steuntrekkers" en „ci1ilsis*martelaren". Ook deze spreker wekt op, in organisatiewezen niet te verslappen, waarna de vergadering wordt gesloten.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen