Het Van Aerssenhuis te Sommelsdijk

De familie Van Aerssen is thans voor wat de tak Sommelsdijk betreft uitgestorven. Over dit geslacht zijn enige publicaties verschenen. Aan Bijleveld'^) ontlenen we het volgende: „De naam van de familie wordt tot diep in de 17e eeuw slechts als „Aerssens" gekend. De bekende diplomaat en griffier der Staten, Cornells Aerssens, die in 1543 te Antwerpen geboren is, kan onbetwist als stamvader gelden. Daar zijn zoons allen een rol van grote betekenis kwamen te spelen, moest hun een overeenkomend voorgeslacht toegelcend worden van vier, geslachten boven hun vader, waarvoor de bewijzen echter ontbreken. Vrijwel vast staat, dat de vader van de griffier een Antwerpse hovenier was, die in de gunst stond van het Brusselse hof. Mij lijkt het niet onwaarschijnlijk, dat de familie afkomstig is uit het land van Altena (Dus&en), waarop ook het wapen zou wijzen. De oudste zoon van de griffier, Frangois, befaamd diplomaat, is in 1605 door Koning Henri IV van Frankrijls. in de adelstand verheven. Prins Maurits heeft zijn benoeming tot lid van de Hollandse ridderschap — tegen de wil van de leden! —• doorgedreven. In 1636 verhief Koning Louis XIII hem tot baron, doch deze tak (d.w z. de tak Van Aerssen van Sommelsdijk, red.) stierf in 1793 uit."

De man welke in 1793 te 's-Gravenhage stierf, hij bewoonde aldaar een huis aan de Voorhout, was Frangois Cornelis, baron van Aerssen van Sommelsdijk, heer van Sommelsdijk, Ooltgensplaat, Den Bommel, Spijck en Kraaijestein.

Naar aanleiding van dit laatste nog even het volgende: Cornelis van Aerssen kocht in 1683 ^/s van de kolonie Suriname en vormde toen samen met de Stad Amsterdam èn de West-Indische Compagnie de zgn. Geöctroyeerde Sociëteit van Suriname. Deze van Aerssen zorgde er voor dat hij tot Gouverneur van Suriname werd benoemd en voerde aldaar een (om het maar gematigd uit te drulïken): „krachtig bewind". In Paramaribo vindt U vandaag de dag nog een Sommelsdijklaan. Het einde van deze van Aerssen was niet best: hij werd door muitende soldaten doodgeschoten 2),

De familie van Aerssen bezat op Flakkee behoorlijk veel goederen.

Toen de laatste van Aerssen stierf, werd dan ingevolge een op 1 oktober 1791 voor de notaris Hendrili Indeweij te 's-Gravenhage verleden testament tot de afwikkeling Van de boedel overgegaan.

De afwildceling van een en ander heeft nogal wat voeten in de aarde gehad. Toch kon reeds op 9 januari 1807 ten overstaan van de notaris Gillis Mijne te 's-Gravenhage de boedelscheiding plaats vinden a). Uit de acte van scheiding en deling blijkt dat van 15-22 okt. 1806 ten overstaan van Schout en Schepenen van Sommelsdijk tot de publieke veiling en afslag van de op Flakkee gelegen goederen werd overgegaan: de acte van gunning werd op 15 november d.a.v. gepasseerd. De „reekeniiig en verantwocrdmge" werd gedaan door ,,de Heeren Hendrik Indewcij en Joachim Jochems". Deze laatsten hebben indertijd stad en land afgereisd, en met resultaat! Zij bracliten voor 261.455,— aan toenmalige guldens mee naar de residentie.... Het „van Acrssen-huis" komt in de

Het „van Acrssen-huis" komt in de opstelling niet voor; waarschijnlijk was het huis kort daarvoren verkocht aan de te Sommelsdijk residerende Ontvanger der Directe Belastingen Arnoldus Johannes Papet.

Wel vinden wij o.a. als no. 28: „Een kapitaal pakliuis engevolge vandien, staande aan de Westzijde van de Voorstraat binnen Sommelsdijk", hetwelk voor ƒ 1.620,—,— wordt verkocht aan Jan de Graaff voor de „Erfgenamen van Goris Verhulst". Bedoeld pakhuis staat er nog! Het is het huidige .,Café de Kok".

Volgens de overlevering is het perceel Voorstraat 31-33 (oorspronkelijk uit twee aparte huizen tot één geheel samengevoegd in 1720(?) toegerust geweest met lederen behangsels, spiegels, en schilderijen „soo van de schoorsteenen als boven de deuren". De gang bevat ook nog authentielï stucwerlï met als middelpunt twee (thans blanco) wapenschilden. In ± 1900 werd alles door de toenmalige eigenaren gesloopt en aan een antiquair x'erkocht; behalve de schoorsteenmantel, het stucwerk en enig houtsnijwerk is er niets meer van de vorige rijke aankleding te vinden.

Aan de hand van het kadaster is na te gaan wie achtereenvolgens de eigendom van het perceel bezaten. Genoemde Papet verkocht het perceel op 12 november 1813 aan burgemeester en landbouwer Jacob de Graaff gehuwd mot Neeltje Johanna Witz. Wanneer de Graaff op 1 maart 1855 overlijdt, zijn vrouw is reeds op 25 februari 1834 gestoi-ven, wordt het perceel op Barbera de Graaff, weduwe van Jacob Schipper, overgeschreven.

Daarna komt het huis in 1884 aan Arend Dingeman Mijs, „bouwman en gemeente-ontvanger" van Sommelsdijk.

Het perceel maakt dan nog steeds één geheel uit met het aan de „Achterstraat" liggende „huis, parkhuis en erf" (thans: Van Gorcumstraat 20 Sommelsdijk).

In 1895 begint de ellende pas goed; het aan de Achterstraat liggende pakhuis blijft in de familie Mijs, doch het perceel aan de Voorstraat wordt verkocht aan Jan Vis Czn, smid, en Paulus Mast Pzn., gemeente-timmerman. Was eerst van twee huizen één huis gemaakt, nu wordt het huis verticaal gesplitst in een beneden- en bovenhuis. Het links van de voordeur gelegen raam wordt naar rechts opgeschoven en zodoende wordt plaats gemaakt voor een extra deur (Voorstraat 33) met een trap naar boven.

De eerste bewoonsters van het bovenhuis waren de dames van Zuuren; daarna de dames Schouten, en daarna de dames de Gast en Deys-de Graaff. Mevrouw Deys-de Graaff is ook nu nog bewoonster; mejuffrouw de Gast vertrok enige tijd geleden naar Nijmegen.

Nadat na het overlijden van Jan Vis Czn. diens weduwe Lijdia Cornelia Bom de helft in de eigendom op haar naam kreeg, werd die helft in 1S03 bij scheiding toebedeeld aan de drogist Klaas Doornbos te Sommelsdijk. Mast en Doornbos verkopen daarna

Mast en Doornbos verkopen daarna in 1905 het perceel aan de gepensioneerde leraar Paulus Laban. Diens weduwe, Katharina van de Rovaart, verkoopt het huis op 15 juli 1916 aan Teunis de Gast, welke dit jaar te Canada overleed.

Op 27 april 1959 werd het huis door de Gast verkocht aan de huidige eigenaar, de heer H. L. van Kampenhout, gerechts-deurwaarder te Sommelsdijk. Dank zij de medewerking van de heer G. C. Joppe Mzn. te Sommelsdijk zal in de loop van 1061 ook de eigendom kunnen worden verworven van de aan de Van Gorcumstraat gelegen percelen, zodat na een scheiding van ongeveer 65 jaren het „van Aerssen-huis" weer in zijn oude omvang onder één eigenaar zal zijn gebracht.

Onlangs brachten wij een bezoek aan deurwaarder Van Kampenhout, die ons het gehele huis liet zien. Veel werd gesloopt, o a. de fraaie blauwe en rode tegels uit de kelders. Ook werden kamers door vorige eigenaars „gemoderniseerd" waardoor veel van de oude glorie van het „winterverblljf" van de Van Aerssens verloren is gegaan. Het „zomerverblijf" werd gevormd door de „Boomvliet" te Dirksland, waarvan nu alleen nog de monumentale inrit is overgebleven").

Direct na aankoop heeft de heer van ICampenhoat contact opgenomen met de Rijksdienst voor de Monumentenzorg, van welke dienst ook de gepubliceerde foto's zijn. De zgn. herenkamer zal t.z.t. weer in de vroegere staat worden teruggebracht met open haardvuur etc, Met het in de oude staat terugbrengen van de achtergevel van het aan de Van Gorcumstraat gelogen pakhuis werd reeds begonnen

Wanneer in de toekomst de restauratie van het geheel zijn beslag heeft gekregen, zal iets van de glorie uit vroeger eeuwen zijn teruggekeerd.

^) „Opmerkingen over de geslachten behandeld in het Nederland's Adelsboek" door W. J. J. C. Bijleveld, 1949 's-Gravenhage.

2) Nadere gegevens zijn ook te vinden in het familie-archief Van Aerssen. Dit berust in het algemeen rijksarchief te 's-Gravenhage.

3) Het originele testament etc. bevinden zich in het Notariële archief van het gemeente-archief van Den Haag (zie de no.'s 3802, 3816, 4335, 4359 en 4369).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen