Op reis door Cappadoci�

Cappadocie, in centraal-Anatolie (Turkije), was eeuwen geleden al een schuiloord voor mensen, die op de vlucht waren. Duizenden jaren geleden werd 4000 vierkante kilometer van dit gebied bedekt met vulkanisch materiaal. Na het uitdoven van de vulkaan werd het aan intensieve erosie blootgesteld. Door wind, regen, zon, sneeuw en vorst werd dit stukje Cappadocie herschapen tot een grillige wereld van tufsteen. Het kenmerkende van tufsteen is, dat het van binnen zacht is en het dus gemakkelijk kan worden uitgehold. De buitenkant wordt, door de aanraking met zuurstof, hard.

De grotwoningen dateren waarschijnlijk al uit de tijd van de Hittieten, die hier omstreeks 1600 jaar vóór Chr. leefden. Zij vormden een machtige beschaving, die zich uitstrekte van de Perzische Golf tot aan de Zwarte Zee. Na de Hittieten kwamen er de Phrygiérs, de Romeinen, de Byzantijnen, de Seltsjoeken en de Osmanen. En daarnaast nog de vele stammen (met zeer moeilijke namen).

Tijdens de vervolgingen, door de Romeinen, gedurende de eerste eeuwen van het Christendom, zochten vele Christenen in deze streek hun toevlucht om er in vrede hun geloof te kunnen belijden. Ze bouwden honderden rotskerkjes en tientallen ondergrondse steden. In Goreme bevonden zich zo'n 400 kerken. Ongelooflijk. Een paar van deze kerkjes zijn voor toeristen open gesteld. Bijzonder zijn de muurschilderingen, die allemaal taferelen uit het Nieuwe Testament voorstellen. De kleuren zijn bijna niet vervaagd omdat er slechts weinig licht binnen dringt.

De vervolgingen door de Romeinen, in de eerste eeuw na Chr. dwongen de christenen er toe om ondergrondse steden te gaan graven. Vermoedelijk bevinden zich in Cappadocie ongeveer 100 ondergrondse steden, die echter nog niet allemaal 'boven water' zijn. Pas halverwege deze eeuw werd de eerste ondergrondse stad gevonden. Deze steden dienden niet alleen als schuilplaatsen maar ook als centra voor het onderwijzen en verspreiden van de christelijke leer. Tanher, onze gids, wijdt uitvoerig uit over de bouw van deze steden. De mens moet in die tijd al tot veel in staat zijn geweest...

Ik zal proberen uit te leggen hoe zo'n ondergrondse stad gegraven werd.

Met de toenmalige technieken moet dit niet gemakkelijk zijn geweest, ook niet in zacht steen zoals tufsteen. Daarbij kwam dan nog, dat de bovengehaalde stenen en aarde ergens op een onopvallende manier gedumpt moesten worden.

Hoogstwaarschijnlijk werd eerst begonnen met het graven van vertikale luchtschachten. Wanneer dan op een diepte van 70 tot 80 meter het grondwater werd bereikt, kon een begin worden gemaakt met het zijlings uitgraven van de verdiepingen, soms wel 8 in getal.

De luchtschachten dienden tevens als kokers waarlangs de uitgegraven stenen en aarde naar boven werden gebracht.

Het luchtverversingssysteem werkte (en nog steeds) bijzonder goed. Hoe dieper men gaat, hoe beter zelfs de luchtcirculatie. De temperatuur in de ondergrondse steden is het gehele jaar door gelijk, zomer en winter is het er 7 ä 8 graden.

Een ander interessant feit is, dat er op de eerste verdieping gaten zijn gemaakt met een diameter van 10 cm. en een lengte van 3 tot 4 meter. Het is mogelijk dat deze gaten geboord zijn met een houten boor met een metalen punt. De gaten dienden waarschijnlijk als communicatiemiddel.

De bevolkingsdichtheid moet in die streek veel groter zijn geweest dan nu het geval is. Dat wordt o.a. aangetoond door de hellingen van de omringende heuvels, die in hele kleine percelen verdeeld waren en vermoedelijk als moestuintjes werden gebruikt.

Aan het einde van de zesde eeuw na Chr. wordt het voor Christenen moeilijk om steeds in het verborgene van hun ondergrondse steden te moeten leven.

De streek wordt herhaaldelijk aangevallen door Arabieren, die mét de Islam verder opdringen. De ondergrondse steden worden verlaten en beginnen snel te vervallen. Ventilatieschachten werden gevuld met puin en zand en zolderingen van veel kamers en tunnels stortten in.

Na de 7de eeuw konden de Christenen meer en meer hun geloof in openheid belijden. Vanaf dat moment werden er veel kerkjes in de rotsen uitgehouwen. In sommige van deze plaatsen kwamen opleidingscentra voor zendelingen.

Aan het einde van de 12de eeuw wordt Anatolie geleidelijk aan, gedomineerd door de Seltsjoeken (Turkse stammen). Hun verdraagzaamheid t.a.v. religie, liet de Christenen toe hun geloof te belijden.

Vanaf de 14de eeuw komen de Osmanen ten tonele en weer verlaten veel Christenen deze streek. En daarmee verliest het ook haar belangrijkheid als christelijk centrum.

De ondergrondse stad te Kaymakli is gegraven onder een heuvel in het centrum van de stad. In 1964 werd deze ontdekt en later voor het toerisme open gesteld. Momenteel zijn 4 verdiepingen toegankelijk, maar het juiste aantal verdiepingen is niet bekend omdat ze onder water staan.

Na een korte, moeilijke afdaling van zo'n 15 è 20 meter, kun je er rechtop lopen.

Ook deze stad werd door de eerste Christenen gegraven als schuilplaats tegen vervolgingen. Op het eerste gezicht lijkt de bouwtekening ervan zeer komplex en willekeurig, maar bij nadere beschouwing zie je dat alles zeer goed doordacht was.

De verdiepingen die te bezichtigen zijn omvatten onder meer slaapkamers, voedselopslagplaatsen, wijnkelders, ventilatieschachten, wateropslagplaatsen, een kerk en stenen deuren, op zodanige wijze geplaatst dat ze enkel aan de binnenzijde geopend of gesloten konden worden.

In sommige van deze dorpjes worden nog altijd de bovenste verdiepingen van de ondergrondse steden gebruikt als opslagplaatsen voor citroenen. Het ventilatiesysteem is er zo perfekt, dat de citroenen, en ook andere vruchten, er wel een heel jaar in bewaard kunnen blijven.

Belangrijke bronnen van inkomsten zijn verder de tapijtknoperij en de wijnbouw. Het toerisme gaat meer en meer een bron van inkomsten vormen. Overal worden prachtige hotels gebouwd. De bevolking is er zeer vriendelijk en gastvrij. Ter illustratie hiervan zal ik u een leuk voorbeeld geven: De bus kreeg motorpech en moest naar een garagen. Ons groepje van ongeveer 25 personen werd in een stadje gedropt en op een afgesproken tijdstip zouden we op diezelfde plaats weer worden opgehaald. Een leuke gelegenheid om even het stadje met zijn piepkleine winkeltjes te bekijken en wie weet was hier ook appelthee te koop...

Een aantal van ons komt dan te vroeg weer op de afgesproken plaats aan. We staan amper twee minuten te wachten of er worden door bewoners van een huis in de buurt stoelen en banken buiten neergezet en wordt ons in gebarentaal verzocht om plaats te nemen. Bovendien bieden ze ons ook nog appelthee aan! Zouden wij dat voor wachtende Turken bij een bushalte doen?

Voor Cappadocie dreigt echter één heel groot gevaar: milieuvervuiling. Zure regen, uitlaatgassen e.d. tasten het tufsteen in versneld tempo aan. Er worden door de regering wel maatregelen genomen, maar of ze voldoende zullen blijken is nog maar de vraag.

Ook Cappadocie heeft, net zoals Mesopotamié, een rijk historisch verleden. Verschillende apostelen zijn hier, in het vroegere Klein-Azië, geweest. Duizenden Christenen hebben hier lange tijd in het verborgene moeten leven. En pas in deze eeuw weten we hóe.

T. Knöps

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen