Er daalde een engel in Bergen-Belsen

Toen zei de i teemdeling "Er gebeuren meer dingen tussen hemel en aaide die n ij mensen niet be^tijpen

"Vanmorgen hebben wij Jozef Cohen begraven", zei de vreemdeling tegen mij. "Hebt u Jozef Cohen misschien gekend?" "Nee", zei ik, "ik was hier in de buurt en ik ben uit nieuwsgierigheid deze Joodse begraafplaats even binnengelopen, ik ben een krantenman en u weet wel, krantenmensen zijn nogal nieuwsgierig uitgevallen". "Jozef Cohen is 83 jaar geworden", vervolgde de vreemdeling, "ik dacht dat u hem gekend had". "Nee", zei ik nogmaals, "ik heb hem

"Nee", zei ik nogmaals, "ik heb hem niet gekend, ik stond hier zo maar even te kijken".

"Als u tijd hebt zou ik u de geschiedenis van Jozef Cohen kunnen vertellen, als krantenman zult u er interesse voor hebben. Hij is dertien jaar geleden aan de hel van het concentratiekamp Bergen-Belsen ontkomen. Het gebeurde op Pasen en het is een vreemde geschiedenis, maar misschien hebt u interesse?"

Ik had interesse en op een nog wat koude voorjaarsdag hebben we een beschut hoekje opgezocht op de Joodse begraafplaats en de \reemdeling heeft mij de wonderlijke geschiedenis ^ erteld \ an Jozef Cohen.

In het najaar \an 194^ werd Jozef Cohen dooi de Gestapo uit zijn huis gehaald Door hijzondeie lelaties had hij het nog lang kunnen redden maai er zal wel weei gepiaat zijn zoals ei zo\eeI gepraat werd in die tijd Jozet Cohen ^tond m \erbinding met de ondeigiondse en daai hadden ze luLht \an gekiegen Toen sloeg de Gei^tapo toe en hi) kwam in de Euteipestraat terecht het heiuchte Gestapo huis Gelijk met zijn dothtei die al weduwe was en wel als koe rieistei optiad Zi] was geen erg Joods t\pe Het kleindoLhtenje van Jozet Cohen Esther namen ze ook mee

Er weid \eel gevloekt en geslagen m de Euteipestraat maar ze zwegen en er v\as geen bewi|s Toen nog niet Ze \erdwenen alle dne naai het concentratiekamp Bergen Belsen Jozet Cohen was toen nog geen zeventig maar de gebeurtenissen hadden hem wel oud gemaakt In Bergen Belsen o\ ei kwam Jozet wat zoveel Joodse mensen ISON erkomen honger en mishandelingen en dan dooi de schoorsteen Er w as een lichtpuntje in het lev en \ an Jozet

Er w as een lichtpuntje in het lev en \ an Jozet Cohen s \vonds als de schemeiing kwam liep Jozet Cohen naar de draadatrastenng en als hij dan op een bepaald punt ging staan kon hl] in het v louw enkamp kijken Hij w erd gedekt dooi een barak zodat de beulen hem niet zagen Dan liep zi]n dochter met Esther e\en langs de diaad van het vrouw enkamp en het kleindochtenje stak dan de hand op naai opa en Jozet Cohen stak ook even de hand op Dat was een klein lichtpuntje zo lang het duren zou

Op een namiddag was de kleine even aan haar moeder ontkomen en ze liep alleen naar de atrastenng van het viouwenkamp Jozet Cohen zag het en gebaarde dat het kmd terug moest gaan Esther begieep het niet de atstand was te gioot Toen ov ei schreed het kind de ruimte die \ erboden w as bi] de atras teiing

In de w achttoren op de hoek v an het kamp zat de S S man Heinnch Stolz met een mitrailleur Hi| schoot op het kind dat arge loos in de verboden strook liep Hij schoot raak en \ erdiende tw ee dagen extra v erlot Het kmd lag op de grond en het werd met w eggehaald Het lag er een uur en toen w as het dood Dat w as m de v\ eek \ oor Pasen en Jozet Cohen zag het allemaal en stak alleen maai beide handen in de hoogte en mompel de Jahwe Jahwe God zou dit zoeken Die dag snert er ook iets in Jozet Cohen hij heett nooit meer gelachen Dat klemdochtertje w as hem alles

De Meemdeling Zi\eeg e\en en wij bei den tuutden naai de ^eise giafliemel waai die dag Jozef Cohen begia\en was

Enige dagen later brak Pasen 1944 aan De S S man Heinrich Stolz had zi]n tw ee dagen extra v erlot gehad omdat hij een jodeniong doodgeschoten had en nu had hij op de av ond \ an eerste Paasdag de w acht aan de ingang v an het kamp

Dat stond Hemnch Stolz echter slecht aan Hl) w as hev er naar de kantine v an het S S - gebouw gegaan om met de anderen van de kampleiding Pasen te v leren met v eel drank en V eel v louw en die maar al te graag uit de nabunge stad gekomen waren om met de kranige S S te tuiven En dan vooral veel drank w ant al w as het maar een jodenjong geweest en had hij de Fuhrer een diensl bewezen hi] moest er toch soms aan terug denken hoew el hij bij de opleiding geleerd had hard als staal te zijn vooral tegenover het lodengespuis En nu knapten ze hem met die wacht op Wachtmeester Blitz had een man genoeg gev onden dan kon de rest feestvieien

Wat zouden die loden ook die als schapen m de baiakken zaten en die toch allemaal cre

peeiden de een wat vioeger de ander wat latei Vanmorgen had hij nog een oude jood tegen de giond getrapt omdat die hem zo aankeek Dat was die gekke jood geweest die met de handen in de lucht had gestaan toen dat jodenjong ovei de giond tolde Een best schol Nee hij moest maar geen diukte maken want hij had het best in dit kamp Oom Ludwig had een hoge baan m de partij en daaraan had hij deze kampbewaking te danken Andeis was hij vast en zekei naar Rusland gestuurd en je kon beter een stel joden helpen opruimen dan een schot m Rusland op te lopen ot te beviiezen in de barre wintei van het oosttiont Nee hij zou deze wacht maai nemen want als je iets ver keeid deed zat je zo in Rusland met een enkele reis Hij zou zich wel ledden Hij had van oom Ludwig een beste fles Fianse cog nac gekiegen die oom zeil meegebiacht had uit Parijs daai zou hij stiaks eens Pasen mee gaanvieien De jocien hepen niet weg Hein iich Stolz lachte honend als hij aan dat zoot je in de barakken dacht

In de kantine van het S S-gebouw weid luidiuchtig teest gevierd Dunken en \eigeten w ant de ooi log ging niet zoals hij gaan moest maai de Fuhier zou ei w el wat op \ in den om de kansen te doen keien De kampcommandant v\as ook aanwezig Een echte jodenhatei Bij hem had het tuig geen enkele kans

Er waren ook viouv\en uit de naburige stad die ook wel eens een \eizetje nodig hadden met al die helse bombiirdementen Net V oor het teest begon had de kampcommandant een bnet gekiegen Van de Gesta po uit Beilijn en getekend dooi Himmler zeit Een bnet om alle aandacht aan te schenken De kampleiding van het kamp Belgen Belsen kieeg de opdiacht om de Nedeilandse Jood Jozet Cohen te ondeivia gen die zou volgens veikregen gegevens namen en adiessen w eten v an Nederlandse oproeihngen van zogenaamde verzetsstnj ders die de Gestapo graag m handen wilde hebben Ten koste van alles moest Jozef Cohen de adressen en namen noemen De kampcommandant lachte gnmmig Die jood zou ze noemen

Tegenov er de commandant zat wachtmees ter Blitz Dat was de man die dergelijke zaakjes kon opknappen In Wai schau had hij alle erv anng opgedaan

Wachtmeester Blitz

De wachtmeestei zette het glaasje tijne Franse likeur neer dat hij aan een halfdronken vrouw naast zich voerde Tot uw orders commandant Blitz hebben we hier een jood Jozet

Blitz hebben we hier een jood Jozet Cohen een Hollandei die v olgens de kampadministiatie m barak H moet zitten^ Ik geloof het w el commandant al ken ik het tuig met uit elkaar Ja zo n half simpele jood Wat IS ei met hem^

Opdracht v an Berlijn Blitz hij weet namen V an oproerkraaiers m Holland en die moet jij er maar eens uit persen Begm er morgen meteen maar mee want Berlijn heeft haast Is dat wat voorjou^

de V alse ogen \ an de w achtmeester gingen halt dicht Zeker commandant en hij zal praten al zal ik hem het laatste lood vlees V an de botten scheuien laat dat maar aan mij over

De commandant huiv erde zelfs ev en Wie m de klauwen van Blitz verviel Maar denk er om Blitz werken met verstand hij mag met onder je handen dood gaan want Berlijn kan hem zeit willen hebben Maar deze opdracht moeten w e uit\ oeren en w e moeten de eer van ons kamp ophouden Blitz hij moet praten

Hij zal praten commandant

Het S S gebouw dreunde v an de lallende zang \ an de S S ers en m de barakken w aren de joden Samengepropt m de smalle bedden

Juist omdat het Pasen vv as hadden ze de hele dag moeten vv erken Stenen sjouw en Van de ene hoop naar de andere hoop en dan w eer terug Steeds m looppas en opgejaagd met gummiknuppels en geweerkolven Zinloos gedoe dat echter de stumpers doodmoe maakte en ze deed wankelen op de verma gerde benen Deze eerste paasdag waren er dne gevallen Twee waren meteen gestor ven de derde was met een slag van een geweerkolf afgemaakt Morgen zouden ze m het crematonum v erbrand w orden

Na het werk hadden ze uren op de appelplaats gestaan omdat de S S v oorbereidmgen voor het feest moest maken Eten was weer eens met verstrekt waai om wisten de joden met De S S gaf geen tekst en uitleg En nu lagen ze te hongeren in de stinkende barakken

Jozef Cohen lag met tw ee andere geraam ten m een bed Meer ruimte vv as er met Sommige gev angenen lagen met open ogen te staren m de duisternis Anderen sliepen hun onrustige slaap en soms schreeuwde er een als een v erw ond dier In een v an de kribben lag de oude Benjamin Godschalk die nog maar een oog had het andere was door een gummiknuppel blind geslagen Eindeloos lag de oude te mompelen Let op mijn geschrei o Heere want ik ben zeer uitgeteerd red mij v an mijn v erv olgers want zij zijn machtiger dan ik Niemand hoorde meer w at de oude daar lag te mompelen in barak 1 ^ men w as aan zijn geprevel gewend Hij zou door blijven pre V elen tot de dood zich ook ov er hem zou ont termen

Jozet Cohen kon met slapen Sinds zijn kleindochteitje door het geweld was ten

onder gegaan had het leven geen betekenis meer vooi hem Zijn schoonzoon was vei moord zijn kleindochtertje was vermoord zijn dochtei zou in het viouwenkamp ten ondei gaan en zelf zou hij ook volgen Steeds weei zag hij de kleine Esther vooi zich kiaaiend op zijn knie toen ze nog geluk gekend hadden in het bovenhuis in Amsteidam Het was vooibij en zou nimmer teiugkeien

Jozet Cohen kon het met langer uithouden in die barak want heel die avond van Pasen was er een wondeilijke oniust in zijn hart Het was of hij onbewust de dag van morgen vooi zich zag als wachtmeestei Blitz hem door een hel van ellende zou slepen Vooizichtig het Jozef Cohen zich uit het benauwde bed zakken en stil ging hij naar buiten Dat was verboden maai wat kon hem dat nu schelen Ze mochten hem neer schieten zoals ze Esthei neeigeschoten had den Maai niemand lette op hem want de S S vierde teest en Heinrich Stolz aan de pooit dacht alleen maar aan zijn fles Franse cognac en aan Grethe het meisje uit de bai in de stad dat hem straks een poosje gezel schap kwam houden Hij mocht toch ook wel wat hebben op deze Paasavond nu ze allemaal teestv lerden en ze hem met die ver V loekte wacht hadden opgescheept Naast de grote pooit was de kleine poort die alleen maai bestemd was vooi de kampleiding Die kleine poort had hij op een kiei gezet dan kon Grethe zo binnen komen Dat was tegen de VOOI schutten maar wie lette er deze avond op^ Ze vierden immers feest en de joden waren alleen maai bang die mochten trouwens met eens buiten de barakken komen en naai de poort gaan Die fles cog nac en Grethe die zouden deze avond nog goed mAen

Buiten de barak stond Jozet Cohen Boven hem was de met stenen bezaaide hemel en ginds w as het S S gebouw waaruit dronkemansgelal klonk Straks zouden de Amenkaanse bommenw erpers wel ov erkomen Jozet Cohen kon met meer helder denken De ellende had hem afgestompt en het beeld van het stervende kleindochtertje zweefde steeds voor zijn ogen Esther jij kleine meid

Maar toch was er maar steeds die onrust Hij moest hier weg uit de hel van Bergen Bel sen en hij kon met weg Maai het was ot de oude voelde dat hem nog iets vreselijks te w achten stond Hij wist namen en adressen V an de dapperen m Holland en Jozef Cohen Vleesde steeds dat ze bij hem zouden komen om die namen uit hem te slaan Hij wist met dat ze hem lev end uit elkaar zouden scheuren om die namen te weten te komen en toch w as er iets als een vaag v oorgevoel

Ik kan niet meer mompelde Jozef Cohen Als hij ook eens naar die draad liep net als zijn kleindochtertje in haar onschuld Dan kwam er misschien ook wel een schot dat een einde aan alles maakte

Opnieuw zweeg de vieemdelmg e\en daai op dat Joodse keikhof De man keek mi] aan 'Ik weet met wat u gelooft, kiantenman maai misschien weet u dat ei dingen gebeuien tussen hemel en aaide die WIJ mensen niet begiijpen kunnen Ik knikte HIJ moest maar \ ei dei 1 erteilen, w ant het \ ei haal boeide nnj

Op die avond van Pasen m het jaar onzes Heeren 1944 moet er een engel gedaald zijn m het kamp Bergen Belsen Dat kan met anders

In Jozef Cohen was er ineens die aandrang om te gaan lopen Hij kon niet meer stil blijven staan het was of iets of iemand hem naar de uitgang v an het kamp drong Het klinkt als een w onder en het vv as ook een wonder maar op die Paasavond is Jozef Cohen zonder meer het kamp Bergen Belsen uitgewandeld voortgedreven door een geheimzinnige drang die hij met weerstaan kon Voor hem zelf w as het een wandeling naar de dood maar het werd een wandeling naar het leven Want achter hem moet die engel geweest zijn

Na de ooi log zijn we naai Duitsland gegaan en w e zijn iets te w eten gekomen xaii dit wonder dat Jozef Cohen ons na de OOI log 1 ei telde Het moet zo gegaan zijn

Hem ich Stolz had alleen de wacht bij de pooit omdat de andeie wilden feesten en ei met die amechtige joden imineis geen ge\aai was Die Hemnch Stolz had een fles cognac m het w achtlokaal en hij had de kleine pooit open gelaten omdat een baimeid hem zou komen opzoeken Hemnch Stolz moet e\ en naai het S S huis gekeken hebben waai hetfeestiumoei steedsgiotei weid en naar de baiakken die zwait stonden ondei de hemel Toen moet hij zich gebukt hebben om uit zijn lansel defies cognac \an oom Lud\\.ig te pakken en in de enkele minuten die hij gebukt in de lansel lommelde moet Jozef Cohen naar buiten gelopen zijn door de kleine pooit die niet gesloten was God zelf moet die kleine pooit hebben opengezet kiantenman Half suf is Jozef Cohen naai buiten gelopen en zelf moet hij op dat moment niet begiepen hebben dat hij

buiten het kamp was Dat drong eerst tot hem door toen hij al enkele honderden meters in het bos was, dicht bij het kamp Toen wilde hij haast terugkeren, want hij begreep deze vnjheid met, maar die engel moet er nog steeds geweest zijn en die engel is met hem gegaan, heel die wonderlijke onbegrijpelijke tocht, tot aan de woning van de overwegwachter Rudolf Baumer en verder tot aan de dag i an de be\ i ijding Maar ik zal niet op het verhaal vooruit lopen, krantenman

Jozef Cohen is enkele uren blijven lopen door de donkere nacht Hoe lang wist hij later zelf niet meer Toen realiseerde Jozef Cohen zich dat hij nog steeds vrij was, al kon hl] het met begnjpen Dit moest een droom zijn en als het geen droom was, moest spoedig de bittere ontgoocheling komen Als vluchteling gepakt en opgehangen aan een van de galgen van Bergen Belsen

Maar de oude liep voort Hij is bij een dorp gekomen en in een volkstuintje stond een schuurtje en daar vond hij eenjas en een paar oude schoenen Daar het hij zijn gestreepte kampkleding achter en in het oude jasje voelde hij zich minder gevangene Ver na middernacht zag hij de donkere

Ver na middernacht zag hij de donkere omtrekken van een stad in de verte en hij kwam bij een nvier Daarover was een spoorbrug die zwaar bewaakt werd Maar op dat moment kwamen de Amenkaanse bommenwerpers over en de zware bommen gierden naar de spoorbrug De wacht wierp zich in de betonnen onderkomens en hoorde of zag niets meer en Jozef Cohen moet tussen de scherven van de bommen door, over de spoorbrug gewandeld zijn En niemand heett hem gezien en geen scherf heeft hem geraakt

Nogmaals, krantenman, er zijn dingen tussen hemel en aarde die wij met begnjpen en het kan met anders of de engel die daalde in Bergen-Belsen moet meegegaan zijn over die spoorbrug en Gd had de bommenwerpers voor die nacht beschikt

De bommen beschadigden de spoorbrug met want toen Jozef Cohen langs de spoordijk verder liep, kwam hem een goederentrein achterop Hij verborg zich in de struiken tot de locomotief gepasseerd was Toen stond de trein stil, want van de andere kant moest een trein met een tankafdeling passeren op weg van Franknjk naar Rusland Toen de goederentrein verder reed, klom Jozef Cohen m de achterste wagen en hij reed enkele uren met die trein mee Toen was hij heel ver van het kamp Bergen-Belsen en hij ging in de richting van de Nederlandse grens

Maar de nacht ging ook voorbij en Jozef Cohen begreep dat nu spoedig een einde zou komen aan zijn wonderlijke vnjheid En dan zou de verschiikkmg over hem losbreken HIJ ZOU willen sterven, na ene Paasnacht toch weer vnj geweest te zijn Niet weer vallen in de handen van beulen zonder genade Als het licht kwam zou men hem zo herkennen dat wandelende geraamte, die schichtige blik dat joodse uiterlijk "O God van mijn vaderen help mij'"

Toen het licht over Duitsland gleed en een nieuwe dag, de tweede Paasdag, zich aankondigde naderde de goederentrein weer een stad De trein minderde snelheid en zonder dat de treinbewaking hem ontdekte liet hij zich m de morgenschemenng uit de wagon glijden Aan de lijn stond enkel het huisje van de overwegwachter, Rudolf Baumer

In dat uur had Jozef Cohen aan een miljoen Duitse deuren kunnen kloppen en een nuljoen Duitsers zou hem zonder aarzelen hebben overgegeven aan de dichtstbijzijnde politiepost of de Gestapo Maar Jozef Cohen klopte teneinde raad, afgemat en suf, aan juist die ene deur die voor hem open ging Toeval "^ De engel die gedaald was in het kamp Bergen Belsen moet met de goederentrein meegereisd zijn

Ik kan het met anders zien, man t an de krant

Rudolf Baumer woonde alleen in het huisje bij de overweg Vlakbij liep een drukke ver keersweg Rudolf Baumer haatte het regiem V an Adolf Hitler meteen bittere haat

In 1939 was er een trein gepasseerd en hij had twee verdachte figuren opgemerkt in een goederenwagen Polen was heel ver en hij wist toen nog met wat er in Polen allemaal gebeurd was Hij dacht dat het dieven waren en hij waarschuwde de pohtie Ze sleurden geen dieven maar twee Poolse joden uit de trem Vluchtelingen Aan de spoorlijn had de S S ze neergeschoten, voor zijn ogen en hij had een bijzondere goedkeunng gekregen en 100 Mark voor zijn oplettendheid Het geld had hij m de spoorsloot gesmeten en hij was dit nooit vergeten Van die tijd af had Rudolf Baumer nooit

Van die tijd af had Rudolf Baumer nooit meer iets verdachts in een passerende trem willen zien Zijn zoon was doodgeschoten in Gnekenland aan het front Zijn vrouw, die ook het regiem haatte had in een winkel iets gezegd en ze was aangebracht Vermoedelijk zat ze ergens in een concentratiekamp, hij w ist het met Maar de haat tegen het brute gew eld vrat steeds aan zijn hart Er stond daar ineens een oude onbekende

man aan zijn deur Dat was zeker ook een vluchteling en nog wel een Joodse vluchteling Hij kon weer een goedkeunng en 100 Mark V erdienen

Maar Rudolf Baumer zag alleen een wandelend geraamte en een paar hongerende ogen waann de dodelijke angst gloeide Nu zou hij goed kunnen maken wat hij eens m onschuld aan twee v luchtende Poolse joden misdreven had Nu zou hij zijn gestorven zoon kunnen wreken en zijn opgepakte vrouw

HIJ het Jozet binnen en ze hebben gepraat in de kamer Toen nam Rudolf Baumer het besluit dat hij Jozef Cohen een schuilplaats zou geven In de grote kelder onder zijn w oning Uit het vv al v erw arde v erhaal v an de oude begreep de overwegwachter dat deze vluchteling op een wonderlijke manier ontkomen was en een onbegnjpehjk geluk had gehad, vermoedelijk had niemand hem gezien Kwamen ze hem op het spoor, dan was ook het einde voor Rudolf Baumer gekomen, maar na alles wat er gebeurd was wilde deze dappere overwegwachter het er op wagen Jozef Cohen kreeg een plaats in de kelder en een bed en weer behoorlijk te eten Rudolf Baumer had zijn eigen tuin en de bonnen deelden ze samen

Diezelfde morgen stuurde wachtmeester Bhtz twee S S -ers naar barak 13 om de jood Jozef Cohen te halen voor het eerste verhoor

Wachtmeester Blitz was half wakker na de nachtelijke fuif en hij voelde zich akelig, maar ook echt in de stemming om zijn kattengheid te verhalen op een jood die spreken geleerd moest worden Die vent zou spreken

De S S -ers kwamen zonder Jozef Cohen terug HIJ was met in de barak Tien minuten later was het kamp in rep en roer De bewoners van barak 13 werden naar buiten geranseld en de vloekende kampleiding moest weten waar Jozef Cohen gebleven was De stampers uit de barak konden geen antwoord geven Ze hadden hem 's avonds nog gezien, maar 's morgens was hij niet meer in de barak Hij moest m de nacht naar buiten gegaan zijn De onmenselijke straffen die aangekondigd werden, konden geen ander antwoord uit de bewoners van barak 13 halen

BIJ de kampcommandant werd knjgsraad gehouden Het hele kamp was al doorzocht, maar Jozef Cohen was niet gevonden "Blitz", zei de kampcommandant, "ik ken het tuig, die kerels van barak 13 weten mets, hoe het mogelijk is weet ik met, maar die Cohen moet gevlucht zijn Begnjp je dat Bhtz, juist die jood Cohen waarover uit Berlijn orders gekomen zijn van de hoogste Gestapoleiding"

Wachtmeester Blitz begreep maar al te goed wat dit betekende "Wie hadden de wacht bij de poort, wachtmeester Bhtz''"

"Alleen Heinnch Stolz, commandant, ik dacht Paasavond en wat kon er gebeuren''" "Je ziet wat er gebeuren kan, wachtmeester Bhtz en eén man bij de poort was wel heel weinig en niet volgens de voorschnften Laat die Stolz halen"

Heinnch Stolz werd uit het bed gehaald, waar hij uitsliep na de wacht aan de poort en na de fles cognac die hij met Grethe leeggedronken had Het verhoor was met mals en met horten en stoten kwam het er uit, dat hij even met opgelet had om wat te dnnken en dat de kleine poort open was geweest voor Grethe

Hemnch Stolz ging de cel in en een auto vol zwaarbewapende S S -ers raasde naar buiten om Jozef Cohen te zoeken Een patrouille onder aanvoenng van wachtmeester Bhtz ging het bos m

De wachtmeester was vol goede moed Zo'n jood in zijn zebrakleding kon met ver komen Die werd wel m de buurt gevonden of door een burger aangebracht Dan kon Heinnch Stolz een behoorlijke dauw knjgen en daarmee was de zaak afgedaan en kon het 'feest' met die jood beginnen Een jood die ging vluchten, hoe was het mogelijk'

In het bos werden de sporen van Jozef Cohen gevonden en in een schuurtje ontdekte men in de loop van de dag de kampkleding van de vluchteling By de spoorbrug hoorde men van het bombardement en aan de overzijde van de brug liepen weer voetsporen Maar daarna ontbrak elk spoor

Wachtmeester Bhtz was moe en kwaadaardig na de fuifnacht, vloekte O, wanneer hij die jood in zijn handen kreeg' Die vent was vermoedelijk met een trein verder gegaan Nu ja, een kwestie van uren dan werd hij toch ontdekt, een vluchtende jood kon in Duitsland met verkomen Maar toch wat terneergeslagen kwam wacht

Maar toch wat terneergeslagen kwam wachtmeester Blitz in het kamp terug en hij bracht rapport uit aan de kampcommandant Deze keek bedenkelijk Er was die dag al telefoon geweest uit Berlijn of men al iets bereikt had met het verhoor van Jozef Cohen De kampcommandant had nog even tijd gevraagd en dat was toegestaan Als het echter te lang duurde voor de namen en adressen bekend waren moest Jozef Cohen naar Berlijn getransporteerd worden, daar had men nog andere middelen om onwillige joden tot spreken te brengen Maar ook de kampcommandant zag de zaak niet te somber m, die vent moest toch ontdekt worden

Dne dagen later was er nog niets van Jozef Cohen bekend en toen wilde Berlijn met langer wachten Een Mercedes v erscheen m het kamp Bergen-Belsen met hoge Gestapolui uit Berlijn en men wilde Jozef Cohen heb ben Toen moest men vertellen dat Jozef Cohen spoorloos verdwenen was Dat begreep de Gestapo met, wat was dit voor een kamp waar de lui zomaar naar buiten konden wandelen''

Toen waren wachtmeester Bhtz en de S S soldaat Stolz met meer te redden en oom Ludwig die een hoge baan in de party had stond eveneens machteloos Bhtz en Stolz zyn naar het oostfront verdwenen Wacht meester Bhtz werd door partizanen ge van gen genomen en in een bos in Polen opge hangen, men wist wat hy in Polen misdreven had Heinnch Stolz sneuvelde tussen de linies en hy lag een hele nacht met een buik schot te roepen, niemand kon hem bereiken daarvoor was het Russische vuur te hevig Toen men hem vond was hy dood en ver dween in een massagraf De kleine Esther was gewroken

Weken lang raasden de auto's van de Gesta po door de omgeving, op zoek naar Jozef Cohen Er werd geen spoor van hem ontdekt Aanplakbiljetten verschenen op de muren en een beloning van 10 000 Mark werd voor inlichtingen in 't vooruitzicht gesteld Rudolf Baumer las de aanplakbiljetten ook en hy huiverde wel even Wat moest deze jood toch wel zyn, dat er zoveel drukte over hem gemaakt werd

Hy vertelde het Jozef Cohen, die het ook met begreep Zou men hem zoeken omdat hij namen wisf Als dat zo was, dan was hy aan iets vreselyks ontkomen

Op een morgen moest een auto van de Gestapo stoppen voor de overweg De heden van de Gestapo stapten naar het huis van Rudolf Baumer Hy zag ze aankomen en een kille greep legde zich om zyn hart Zou dat het einde zyn''

De Gestapo kw am in de kamer en vroeg aan de overwegwachter goed op de treinen te let ten, er was een jood ontvlucht "Ik let altyd goed op", zei Rudolf Baumer "Dat is ons bekend", zei de Gestapo

Pal onder hun voeten zat Jozef Cohen in de kelder Biddend "Ruk mij uit het slyk en laat my met verzinken. Iaat my gered wor den van mijn haters, want het is my bang Zacht murmelde de oude mond de Hebreeuwse woorden, toen de harde stem men van de Gestapo door het huis klonken De Gestapo had geen argwaan Ze gingen verder met hun doelloos gezoek "Let goed op, Baumer, en als je wat verdachts ziet stuur dan direct bencht by de naaste politie post, we hebben elke hulp nodig om die vervloekte jood te vinden Heil Hitler"

Dit is het verhaal van Jozef Cohen, kran tenman Men heeft hem met gevonden De Gestapo stond voor een raadsel Jozef Cohen moest op zijn vlucht w el verdronken zijn in de rivier of iemand moest hem een schuilplaats gegeven hebben, maar dat was m Duitsland toch met mogelijk'^ Na weken werd het onderzoek gestaakt

Jozef Cohen leefde tot aan de bevnjding m de kelder van de overwegwachter Rudolf Baumer Toen werd hy door de Amenkanen verlost

Kort na de bevrijding is hij bij ons terug gekomen Hij zag er goed uit en we begrepen er mets van Hij heeft ons dat veihaal verteld van die ongeloofiijke vlucht

Hy heeft nog dertien jaar onder ons geleefd en hy is 83 jaar geworden Helemaal goed was hy met, hy kon zo v oor zich heen mom pelen en hij kon soms zo raar uit zyn ogen kijken net of hij dingen zag die ons v erstand te bov en gingen Misschien zag hy toen de engel die eens op Pasen gedaald moet zyn m het kamp Bergen-Belsen

Dat IS mijn \ ei haal krantenman Deze week IS Jozef Cohen gestor\ en en \anmorgen heb ben w e hem daai begra\ en Jammei dat u hem met gekend hebt hij w as een best mens maai een zonderling

Ik stond op en diukte mijn onbekende i erteller de hand Ik \ erbet de Joodse begraaf plaats Nog eenmaal keek ik naar het graf \an Jozef Cohen Een lijster hipte o\er de grafliein el en \ an achter een w olk k\\ am de \oorjaaiszon te \oorscliijn en een ziheren glans gleed o\er de laatste rustplaats \an Jozef Cohen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen