De Preek uit Daantjes schuur

Driftig Daantje was niet om te genaken Ln wees dan maar gewaaischuwd Dan doe je er betel aan om uit de buuit te blijven Had hij daaivooi /'n hele leven /o haid gewerkt^ Was hij dääivoor van boerenknecht tot keuterboertje opgekloniinen en zich een eigen bedoeninkje veiworven, om nü bestolen te worden' Had ook /ijn viouw zich daarvoor /o krom gewerkt' Niets was haai ooit teveel geweest Ln nu dit Het stormde vanbinnen' En niet /o weinig ook

Verslagen had Leune, zo heette zijn viouw, hem aangekeken toen hij mei half gesmooide stem zijn ontdekking vertelde tén van hun vijf koeien, en nog al liefst de beste, was uit het weilandje gestolen Gewoon gestolen Natuuihjk in de nacht en niemand die ei iets van gemerkt had Het niet al te grote weitje lag op flinke afstand van de rand van het doip De dieven konden daarom gewoon en ongemerkt hun gang gaan

Ook boei Aduaanse - de oudeiling, en boer Koievaai hadden bezoek gektegen Van Adnaanse was de roodbonte en van Koievaar was één van zijn paaiden met veulen meegenomen Bij het hek op de zandeiig landweg vvaien onduidelijke sporen van banden te zien geweest Je moest nog dankbaar zijn dat de dieven het hek weei dicht gedaan hadden Het nieuws* van de diefstal was als een lopend vuuitje het doip doorgegaan Ook de kiant uit hun eigen stïeek /lad ei een dag-later uitgebicid aandacht aan besteed Bartels de veldwachter, die tevens op/ichter over een aantal poldeitjes was, stond mactiteloos Wat moet je nu met de afditik van een band beginnen? Vei tvvijfeld hadden hij en de gedupeeide mannen elkaat aangekeken en de schouders opgehaald Battels had van de boeien een schets meegekregen waarop de gestolen dieren met hun rode, witte en zwaite vlekken en stiepen getekend stonden Vei wachtten ze nu van hem dat hij alle poldei s I ond zou gaan om te gaan zoeken? Dat konden ze immers beter zelf doen' De beesten waien naai alle waarschijnlijkheid al lang op de beestenmaikt vel handeln en je moest maai raden waai , En had Bai - tels eigenlijk niet gelijk' De gebeuilenis kon zich best wel eens hei halen, had de veldwachlei ook nog gezegd De boeien zouden ei goed aan doen om een stevig slot op het hek aan te bi engen

Daantje had in stilte en in machteloze woede zijn vuisten gebald en onbehooilijke woorden gebezigd Zijn oude natuui begon hem patten te spelen, en daal heb je geen gemak van Daantje had zijn bijnaam al uit de schoolbanken meegekiegen Dat zat zo De meester had tijdens de aaidujkskundeles hem de aanwijsstok uit handen genomen en hem daarmee een tik van achteten tegen zijn bioek gegeven omdat hij ei weer maai weinig van terecht gebracht had Hieiop had Daantje in een vlaag van dl ift op zijn beurt de stok uit handen van de meestei gegi ist, op zijn knie in stukken gebioken en tegen de giond gesmeten 't Was zomaar in één keei gebeui'd Hij had ook geweigerd de stukken op te rapen De jongens hadden stiekem gegnifleld Maar Daantje was weggestuuid totdat zijn vader een nieuwe stok betaald had Vanaf die dag werd hij voor zijn hele leven duftig Daantje genoemd Maai het moet gezegd, dooi de tijd heen was hij wel wat inildei gestemd gewoiden Hij had geleeid, zowel afgeleerd als aangeleeid En dat betekent al veel Maar déze dag In zijn innei -

Maar déze dag In zijn innei - lijk was het één en al opstand I-Iij was veibitteid, en blijf dan maai uit de buuit' Maar wat Daantje ook had' Meelij met zijn vrouw De aanblik van die kiom gewerkte lug deed hem, zeker nu, gewoon pijn en dan de vele nmpeltjes van de zorgen waar ze in mee had gedeeldDoch geklaagd had /e nooit Maar intussen had Daantje in het schuurtje uit pure nijdigheid een flinke schop tegen het beschot gegeven waadooi de kap van zijn toch al versleten klomp was afgevlogen Veischiikt en blazend was de kat met een dikke staart ei vandoor gegaan Hij had zichzelf een lompe stommeling genoemd omdat hij naast een kapotte klomp ei nu ook nog een pijnlijke voet aan overgehouden had, maai dat wilde hij vooi Leune niet weten Het kwaad stiaft zichzelf, zou zijn vadei gezegd hebben en dat kon Daantje niet ontkennen Het had ei wel aan geholpen om de grootste nijdigheid wat te laten zakken Maai toch

Ook boei Koievaai, de libeiaal genoemd, was zeer verbolgen geweest en had eig krasse veiwensingen geuit "Die veedief, als hij door de veldwachtei gepakt zou worden, moet worden opgeknoopt' Het liefst vooi het laam van zijn eigen woonkeuken Dan had hij ei goed zich op'" Meewarig had /ijn VIOUW hem na die uitval aangekeken en geviaagd of dat nu praat van een vei standige en volwassen vent was Ze had hem wijzei gedacht Hij, de boei Toch wel wat beschaamd en in zichzelf nog namokkend, had hi; vei dei ge/wegen Zijn viouw had in feite gelijk Ln het moest gezegd, die wooiden hadden geholpen om ook hem wat tot bedaren te bi engen Maai toch

Boel Adnaanse had zicli weten te beheeisen Maai dat kwam niet omdat hij een bemiddeld man was Nee, het was slechts de buitenkant geweest Maai hl) kon moeilijk andeis Hij was immeis oudeiling' Maar toch

Gedachten komen zondei wooiden, kunnen ook niet gelezen woiden Maai bij tijd en wijle schi ik je van jezelf, had hij tegen zijn dominee gezegd 't Was bij hem niks betei dan bij een andei Dominee moet maai geen hoge gedachten van hem koestelen, al zat hij vooiaan in de kei k Zijn hoofd was jl zondag meei bij de gestolen loodbonte geweest dan zijn hai t bij de preek En dat deugt \an geen kant OnwiUekeuiig had hij veel aan grootvadei Aduaanse moeten denken, zo had hij veivolgd Die placht veelal te zeggen 'wij zijn van dezelfde lap gescheutd, veigeet dat maai nooit' Om dat gezegde weid hij daarna steeds 'het gescheut de lapje' genoemd

Toen Adnaanse o\ei deze zaken met de dominee gespio kenhad,deeddezehetvoorko men alsof hij \ an zijn oudei ling toch wel hogeie en geestelijke dingen vei wacht had in plaats van aaidse klachten "Maat het klagen schijn de boeren nu eenmaal in het bloed te zitten", had hij gezegd "Alleen in febiuaii is het wat minder" Min of meei argwanend had adnaanse toen zijn dominee aangekeken Ze kenden elkaai al wat langer dan vandaag Maar wat daai nu weei achtei stak' Of dominee zich eens wat nader wilde veiklaien "Dat was heel eenvoudig", had deze geantwooid "Omdat dit maantf mindei dagen heeft ' Maar toen was het aan Adnaanse om te antwooiden "Ik zal je eens wat vertellen dominee", had hij gezegd "Dominee IS een vtoom man Gij zijt met eens in de gelegenheid om wat onbehoorlijks te denken en zeker niet om te zeggen Ik zou dominee weleens willen zien of horen als hij eens flink op zijn vingers zou slaan'" Dt dominee had om die uitspiaak smakelijk gelachen "Zo hooi ik je ook graag, man", had hij geantwooid Maar dew aai heid van Adriaanses opmerking moest de dominee eeist zelf en ai en De week daai op was het gebeurd en gegaan precies zoals Adi laanse gezegd had In de pastorie moest op \ et zoek van de domineesvrouw een schilderij verhangen woiden De dominee had de spijkei niet eens geraakt doch krachtig met de hamer op zijn vin ger geslagen Een grote bloed blaar ondei de nagel had hem een stekende en aanhoudende pijn bezorgd Zijn vrouw was geschiokken van de ongepast uitdi ukking die hij gebezigd had Het kwam er zomaar ineens uit 'Podoosje'', had hij met nach uk gezegd

Toen zijn viouw hem nadei geviaagd had wat hij met dat wooid eigenlijk bedoelde, had hij enigszins koi/elig geantwooid dat het niets te beduiden had Zijn vingei was ei gei De doktei had de nagel met een gloeiende naald doorgepukt De pijn was daai dooi subiet afgezakt Het speet Adnaanse geducht dat hij van het gebeurde geen getuige was geweest, had hij met voldoening gezegd De dominee had zijn i eactie dn eet al bij de hand Dat moest hij van tevoren al wel overwogen hebben, had Adnaanse gedacht "Ik ben in twijfel ovei u", had de dominee Paulus geciteeid, of gij mogelijk \an een waai zeggende geest vel vuld zijt"

De veedieven wai en tot hiei toe onbekend gebleven lotdat er, wel heel vet uit de buuit iets opvallends had plaatsgevonden Het had velei aandacht getiokken en het stond met dikke lettel s in een bekend landelijk dagblad vei meld 'Veekopmaii gedupeeid en spool loos' Battels de veldwachtei had het ook gelezen en zijn gevoel vel telde hem dat daai meel achter moest steken En zijn gevoel had hem maai zelden in de steek gelaten Ook nu wilde hij wel ceus haung of kuit hebben Met medeweten en toestemming van de bui ge meestei was hij in zijn bui geikleding op diensti eis gegaan t Kon wel voor een paai dagen zijn, had hij tegen zijn viouw gezegd

Wat ei gebeurd was' De bedoening van een veekopmaii die niet met name genoemd weid, was in vlammen opgegaan Blussen was niet denkbaai De \UU!zee was schiikbaiend geweest Zoiets moetje gezien hebben De doktei had aan één stuk dooi de in zijn tuin oven liegende nog blanden de deeltjes van hooi en stio uit lopen tiapjjen De stallen stonden wehswaai leeg, maai de schuui bevatte veel hooi en stro Van de eigenaai echtei was geen spooi te bekennen En dat is \ ei dacht Toen Bartels ter plaatse geariiveeid was, stonden er nog steeds groepjes nieuwsgierigen hun beschouwingen pnjs te geven Hiei4oor kwam hiJ zondei al te veel moeite wel heel \eel aan de weet De veekopei, De Meulmeester gehe ten, was sinds enige tijd dooi zijn vele schulden failliet verklaaid Na \ ei loop van enkele maanden had de bewindvodder, ofwel de cuiatoi, besloten om tot vet koop \an De Meulmeesters bedoening over te gaan Een aanzienlijke lijst van schuldeisers was inmiddels bij het kantongerecht ter inzage gelegd Schulden aan de Staat genoten vooriang, 70 stond er te lezen De avond voorafgaande aan de dag van de verkoop kraaide echter de 1 ode haan Niemand die ei aan twijfelde dit was kwade opzet De koopman had toch al geen

beste naam Het verhaal ging dat een vechtpaitij in het \eileden hem bijna noodlottig gewoiden was en dat zulks de leden was waai om hij destijds in deze contreien neergestieken was Zijn vrouw had hem met vooi niets in de steek gelaten Ze had zich, moest ze achteraf bekennen, danig op hem vei keken Maai toen was het te laat De enige zoon was bij zijn \adei gebleven Hij had een aaidje naai zijn vaartje Ook \ooT hem bestond er geen verschil tussen mijn en dijn En met wijntje en tiijntje konden beiden eveneens goed ovei weg Het stond vooi Battels als een paal boven water dat deze heden de veedieven moesten zijn geweest Dat kon gewoon met missen Daai behoefde je echt geen speurder voor te zijn Vooi de nacht had hij in de dorpsherbei g logies gezocht en had geboft

De volgende morgen werd in een luime benedenzaal de weekbeurs gehouden Van heinde en vei kwamen de boeren en handelaren bijeen Het gonsde van de geruchten En Bai tels had zijn ogen en oren wijd open gezet Luisteien is belangt Ijker dan praten, had hij altijd geleerd, en luisteien kon hij

Boei Geneugten, oud en der dagen /at maat nog steeds aanwezig, kon zich nog goed heimneien dat nu ongeveer 30 jaai geleden een bi oei van De Meulmeester op jonge leeftijd naai één van de Scandinavische landen vertiokken was om daai een veebedi ijf te beginnen Daar was nog lang o\ei gepiaat Hij duifde zijn boeienbezit et wel om te \erv\edden dat de Meuldeien, zoals hij ze noemde, eveneens daai heen vet trokken waien De buurtschap was van deze sjacheiaars en boemelaars nu toch maat mooi vei lost en dat kon geen kwaad

De stemming op de beurs zat ei goed m en het was luidiuchtig gewoiden Zwaai hing de iook V an de tabak en van de sigai en De stemming wei d echter nog Molijkei toen de boeien Knoot en Van Oudshoorn gelijktijdig binnenstapten ledei had een apait en lachwekkend vei haal opgedist Knoot wist te vertellen dat één van zijn lakenveldeis gekalfd moest hebben Een loodbonte nog al liefst \\aai kwam het beest anders vandaan' En dan te weten dat de stiei ei met eens aan te pas gekomen was Nadenkend had hij zich achtet het ooi gekrabd Zijn vei haal had giote hilaiiteit veiooizaakt "De wonders benne de weield nog met uut", zo had Knoot zijn vei haal besloten Een lakenvelder die zondei stier een lOodbonte kalft Zoiets had hij nog nooit meegemaakt

Maai boet Van Oudshoorn wist nog iets laadselachtigei te vertellen Ook bij zijn dielen was ei iets opmerkelijks gebeurd Van Oudshoorn was een groot paai denliefliebber Dat was alom bekend In zijn weiland liep een zestal piachtige merites Een van deze dielen moet, zoals hij dat noemde, gekacheld hebben Geen veulen maai een witbont koebeest Het hep er alsof het de gewoonste zaak van de weield was tussen de mei i les Ook bij hem was er geen hengst en nog minder een stier bij geweest Bartels had zich bij het hoi en vet tellen van de vei halen verkneuteid De veedieven hebben vóói de brandstichting de dieren kwijt gewild om daarna met stille tiom te vei trekken Dat was met zo moeilijk meer Diiftig Daantje en boei Adnaanse zouden vreemd opkijken bij dit nieuws Hun beesten waren in ledei geval teiecht Ook nu werden zijn gevoelens bevestigd Hij had ei goed aan gedaan om de schetstekeningen en de stieekkiant bij zich te steken Hij zou die mannen eet st bij zich roepen om ze een en ander te laten zien Maar zover kwam hij met Tenminste, voorlopig nog met, want Haidhandig weid de buitendeui open gesmeten en met nijdige passen was de plaatselijke veldwachter binnengestapt Hij had onmiddellijk stilte gecommandeeid Vet rast had Bartels opgekeken en de man meteen heikend Als dat Domus de Krakkei met was' Samen hebben ze nog theorie in wetskennis gehad tijdens hun opleiding, maar daarna waien ze elkaai uit het oog vet lol en Het had enige tijd geduuid voordat De Ki akker zich veistaanbaai had kunnen maken 'Komt ei nog wat \an"", had hij geeigerd geroepen en toen kwam hij met zijn mededeling Nabij een doodlopend stuk van de Olmenweg was een loslopend paard met veulen gesignaleeid Hoe dat kon en wie dat op zijn kerfstok had, had hij geviaagd Een ondeugdelijke afrastei mg is lev ensgevaai lijk Ofzedatmet hun boei envei stand toch wel snappen konden' De man had zich ovei het gebeulde knap opgewonden

Een koi t en enigszins gedrongen boeitje, 'de Windbule genoemd, was opgestaan en had de veldwachtei geviaagd of hij de beuisbezoekeis niet eeist eens behooilijk gioeten kon en of hij het niet wat kalmer aan wilde doen Een daverend gelach was het resultaat geweest, doch niemand had de veldwachter opheldering kunnen geven Daarna kwamen als vanzelf de rood en de witbonte dieren ter sprake Vei ontwaardigd liad de veldwachter gevraagd waarom belde boeten geen aangifte van gevonden vooi werpen gedaan hadden Opnieuw was er een daveiend gelach losgebaisten Hoe haalt de man het in zijn hoofd? De Windbule, zelf ooit eens boei enknecht geweest en die het bij veel bazen met al te best getioffen had, zag kans om nu eens zijn giam te halen Per slot van tekening had hij inmiddels ook enkele beestje op stal staan Of de veldwachtei dat niet begrijpen kon, had bijgezegd "Een boet enknecht woidt vroeg gewekt, doch bij een gezeten boei ligt dat andeis Bovendien nemen die heden voldoende tijd om 'het huusje' te bezoeken' Dat moet je toch begiijpen' Waar ben je anders veldwachtei voor'" Hierop had een zware mannenstem dreigend getoepen dat de Windbule ogenblikkelijk z n kop moest houden Dat was beshst Van Oudshooi n geweest De veldwachtei had voor deze ondeimaatse humor geen goed w ooi do\ ei Hijweid dan ook steeds nijdigei en gaf De Windbule te verstaan dat hij beledigende en gezagondei mijnende taal gespi oken had Als hij wilde, kon hij een verbaal uitschiijven wegens smaad en opruiende taal Of dat toch wel duidelijk was' Gl immig had hij de man aangekeken De eei st zo gemoedelijke stemming dreigde uit de hand te lopen omdat nu ook andeie bezoekers zich met de zaak gingen bemoeien Toen was Bartels opgestaan

HIJ had met de hand een sussend gebaar naat De Krakkei gemaakt, maar dat had deze als bemoeizuchtig beschouwd en daai bleek hij met van gediend te zijn HIJ was op Bartels toe gelopen en hem gesommeerd zich te legitimeten omdat hij alhiei een onbekend peisonagewas Deze nieuwe gebeuttenis was als koien op de molen vooi de vele aanwezigen, doch vooi De Kiakkei blijkbaai olie ophetvuui Maat wat niemand vei moeden kon, de ontknoping zou nu welch a volgen en De Krakkei zou vieemd opkij ken Het was duidelijk dat hij Bai tels niet hei kend had Nog met tenminste Langzaam zoekend was diens hand van de ene binnenzak van zijn jas naai de andei e gegaan Dan v an de ene bioekzak naat de andeie en weet opnieuw naar de binnenzakken Ook had hij nu zijn leesbril opgezet De Ki akkei had hem nog steeds niet herkend Het was blijkbaai te lang geiden Bovendien, Battels dioeg nu een baaid met een snot retje Of het met wat vlugger kon?, had De Kiakkei zijn ei gei nis nauwelijks veibergend geviaagd "Een veld wachter heeft wel wat anders te doen dan wat te lummelen en zottemanspraat aan te horen Of was mijnheer gewend alles zo vlot te doen'" Een onderdrukt gelach was te horen geweest Toen Bai tels

als veldwachter laten zien De Krakkei was zichtbaar ovet eindelijk de papieien gevonden en aan De Krakker getoond had, viel diens mond van veibazing open Dat gaf De Windbule opnieuw aanleiding tot een fluistetende opmerking "De gebiaden ganzen vliegen hem zo nog in de mond " Bartels had zijn aanstellinglompeld en hij had veibaasd en onbeholpen wat gestotteid en dat gebeulde anders nooit Hannen Bartels, ben JIJ Halmen van onze colleges'', had hij geviaagd Doch het moet gezegd, en dat was een feit, Bartels had zijn collega en vioegeie studievriend van een belachelijke situatie weten te ledden Hij had dn eet zelf het wooid genomen en aan de aanwezigen medegedeeld wat hij hier als vieemdeling wel te zoeken had En of boei Knoot en Van Oudshoorn uit de schetsen die hij bij zich had de gevonden dieien ook heikende', had hij geviaagd "De aangetiofTen dieien zijn namelijk van diefstal afT^oinstig Hun eigenaien zijn bekend, zodat de dieien dn eet tei uggebiacht kunnen wolden Ook de paaiden zijn uit dezelfde stieek afkomstig En of de aanwezigen toch wel beseften dat hun veldwachtei het wettig gezag vei tegenwooidigde', /o was hij geëindigd De Windbule had geknikt "Bai tels, ge heb g'liek, helegaei g'hek man", had hij gezegd ' Ik heb me teveel laten gaan en dat deugt van geen kant Daai om zou hij met De Kiakkei en Battels wat willen gebiuukn' Hij zou zelf het gelag betalen Dan was alles weel koek en ei Ln zo was het gebeuld ook Waai om ook niet De stemming was gei ed En de vei miste dieien even-

Boei Korevaai had veiklaaid dat zijn verloten en nu weer gevonden dieien hem hadden doen denken aan de gelijkenis van het veiloren schaap Als kind was dat vei haal hem al bijgebiacht En al weid hij dan ook 'de hbeiaal' genoemd, toch wist hij nog wel wat uit het grote Boek Al hmgde viomigheid bij hem niet zwaai tussen de hanenbalken en evenmin in zijn zwaï te sokken Maai op 'hoosjepik , en daar bedoelde hij steevast d'n duvel mee, had hij het nu nog minder vfjorzien

En boer Adnaanse' Opnieuw had hij met de piedikant een openhaitig gesjjiek gehad "Dominee, ik had niet alleen de roodbonte als afgeschreven beschouwd, maar nog veel mezelven Een mens moet inneilijk maar aan zichzelf ontdekt worden Dan gaat hij leren om van genade te leven Het dankaltaai mag best wel roken "

En duftig Daantje' Die was juist een ton met watei aan het verki uien, en keek vi eenid op toen zijn gestolen koebeest tei uggebracht wei d Zijn ogen weiden zo groot als het wiel van zijn kiuiwagen Vei wondei d had hij van de één naar de andei gekeken Zijn toch al (juntige kin had zowaar gebibbeid en dat kwam niet vanwege de kou En Leune had de kop van het diei geaaid "Ben je echt weerom'" Een lang boegeroep was het antwooi d geweest en de gekt ulde koetong had de vooi gehouden veekoeken gretig verorberd Fn Daantje en Leune voelden zich de iijkste lieden uit de buut tschap

Enige dagen daarna was de dominee bij hun op bezoek geweest Het was heel ander uitgepakt dan hij v ei wacht had Gediieen hadden ze ruim een uur in de stal dooigebiacht Pen vaars zou voor de eerste maal moeten kalven en daar moetje bij zijn als het dier verlost w ordt, had Daantje vei teld De dominee had alles gadegeslagen tot het kalf gehaald en m het \eise stro gelegd was HIJ had steeds moeten denken aan Jesaja 66, had hij gezegd Sion heeft weeën gekregen en heeft hare zonen gebaard' De zondag daai op had hij zowaar daarovei gepreekt en er ook bij vet teld hoe hij aan deze stof gekomen was In de schuur bij Daantje en Leune 't Was een bevindelijke preek geworden En Jannekee 'van d'n Uuthoek' had instemmend geknikt Ze had vei stand en kennis aan geestelijke waarheden Daar stond ze om bekend Ze had de preek zelfs een eigen naam gegeven de preek uit Daantjes schuui

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen