Wandelroute gaat kreken rond Dirksland minder onbekend en onbemind maken

Lang geleden was wat nu Flakkee is een uitgestrekt veenmoeras, achter de strandwal van zand waar Goedereede en Ouddorp al in de middeleeuwen waren ontstaan. Eb en vloed konden in dit drassige gebied onbelemmerd hun gang gaan.

Getijdengeulen

Tussen de getijdengeulen in het veenmoeras lagen droogvallende platen, schorren en slikken. Op de plaat Dirksland waren in de dertiende eeuw schaapherders en vissers actief. Ook was het eilandje een ideale plek voor de winning van zout en turf.

In 1415 gaf Jan van Beieren, de heer van Voorne, toestemming om de plaat te bedijken. Binnen de ringdijk ontstond een korenland. De inpoldering was gedurfd, want in het open gebied hadden eb en vloed vrij spel en lagen stormen altijd op de loer.

Na de inpoldering veranderde het gebied rond de polder Dirksland, de oudste polder van Flakkee, algauw in een archipel van polders. Tussen die eilandjes ontstonden weer nieuwe gorzen en ook die dijkte men in. Zo groeide het eiland stap voor stap tot het Flakkee zoals we het nu kennen.

Na de inpoldering kwamen de meeste getijdengeulen binnendijks te liggen. Van geulen veranderden ze in kreken. In de polder Dirksland zijn er nog verschillende te zien: de Smalle Gooi, de Breede Gooi, de Manezee, de Aaghte Bouwenskreek, het Zwarte Gat, de Blinde Kreek, de Lage en Haveloze Kreek. Op een enkele na, zoals de Blinde Kreek, zijn ze niet echt gekanaliseerd ten tijde van de ruilverkaveling.

Boomvliet

De Boomvliet was aanvankelijk geen kreek, maar een brede stroomgeul buiten het oostelijk deel van de ringdijk. Bijna twee eeuwen lang, na de inpoldering, was dit water dé vaarroute van en naar Dirksland. Maar de machtige zeearm van weleer verzandde en werd steeds smaller. Het ging vooral hard nadat ook het land van Sommelsdijk, Middelharnis en Duivenwaard was ingepolderd.

Uiteindelijk veranderde de Boomvliet in een binnenwater. Na de afdamming bij het spui bleef er niet veel meer van over dan een kreek. Het spui was nodig om het slib in de haven weg te spoelen. De Boomvliet was geen bruikbare vaarweg meer; vanaf begin zeventiende eeuw gebruikten schepen het havenkanaal om naar Dirksland te varen.

Anno 2023 meandert de sterk afgeslankte Boomvliet in een sierlijke boog door het Flakkeese polderland, om niet ver van Middelharnis op te gaan in een andere kreek: de Vliegers.

Langs de Boomvliet lagen vroeger eeuwkanten. Dat waren wat lager gelegen oevers, tussen het akkerland en het water.

Omdat eeuwkanten natter waren, was akkerbouw hier niet mogelijk. Daarom gebruikten boeren deze gebieden als weidegrond voor hun vee.

Smalle Gooi

De Smalle Gooi is een van de getijdengeulen die na de inpoldering binnendijks kwamen te liggen en veranderden in kreken. In het dorp mondde de Smalle Gooi uit in het buitenwater van de Boomvliet en de haven van Dirksland. De kreek liep langs de Tuinstraat, parallel aan de Voorstraat. In de vorige eeuw is dit gedeelte gedempt.

Sindsdien stopt de Smalle Gooi ter hoogte van de oude begraafplaats. De kreek loopt langs de Philipshoofjesweg, verbreedt zich aan de rand van het dorp en vertakt zich verderop in de polder in de Breede Gooi en de Manezee.

Havenkanaal

Toen de Boomvliet steeds verder verzandde, was het graven van een havenkanaal de oplossing om de haven van Dirksland bereikbaar te houden voor de scheepvaart. Na de aanleg in 1601 is het kanaal steeds verlengd, dwars door nieuwe polders heen. Met 5.120 meter is deze watergang het langste havenkanaal van Goeree-Overflakkee.

Het havenkanaal vormde tot ver in de twintigste eeuw de levensader van Dirksland, een van de belangrijkste havens van het eiland. Na de realisering van de Haringvlietdam en de afdamming van het havenkanaal, rond 1970, is er geen directe verbinding meer met het Haringvliet. Daardoor kon Dirksland zich niet ontwikkelen tot een dorp met een jachthaven.

Boezem

Overtollig water was in het begin vrij eenvoudig te lozen uit de polder Dirksland. Via kreken en sloten liep het naar sluizen, die met eb open gingen.

Later verslechterde de uitwatering door landaanwinning rond de polder van Dirksland. De Boomvliet was algauw niet bruikbaar meer en natuurlijke uitwatering via het havenkanaal bleek ook niet ideaal, onder andere omdat het steeds dichtslibde. Daar kwam nog bij dat de polder inklonk, waardoor het overtollige water een steeds groter hoogteverschil moest overbruggen.

De oplossing voor deze problemen was de bouw van een poldermolen. Vanaf 1731 maalde die het water via de hoger gelegen Boezem naar het havenkanaal. Dat verbeterde de lozing aanzienlijk. Het was een forse investering. De bouw van de molen, het graven van de Boezem, de aanleg van kades en de bouw van een tweede uitwateringssluis in de havendijk, kostten bij elkaar 30.000 gulden, destijds een heel hoog bedrag.

Krekenroute

Wie de krekenroute gaan wandelen komt niet alleen langs kreken, een voormalige stroomgeul, het havenkanaal en de Boezem, maar ook langs ander erfgoed. Zoals de historische boerderijen Torenstee, Groene Wout en Akkerleeven, de peekaaien, de dorpskerk en het weeshuis. Langs de route komen op veertien punten informatieborden.

De wandelroute is 8 kilometer lang, maar is desgewenst te verkorten. De dorpsraad hoopt de route voor het eind van 2023 te realiseren. Dit gebeurt in samenwerking met de gemeente Goeree-Overflakkee en de provincie Zuid-Holland. De krekenroute is een project van de erfgoedlijn Historisch Haringvliet. Soortgelijke routes zijn ook in de maak in en rond Den Bommel en Ooltgensplaat.

De dorpsraad van Dirksland heeft het project ingediend voor de Dorpskrachtprijs, een initiatief van de Zuid-Hollandse Vereniging voor Kleine Kernen. De uitreiking van die prijs is op 10 oktober in Streefkerk.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen