Het groene hart van Groningen

Bedreigde sequoia’s behoren de oudste en grootste op aarde

Op een doordeweekse dag in september loopt het geen storm in de hortus botanicus in Haren. Op de parkeerplaats (gratis) lijkt het mee te vallen. Vermoedelijk maken er ook niet-bezoekers gebruik van, want eenmaal binnen de poorten van de hortus is het uitgesproken stil. Een groepje Duitsers, wat oudere echtparen, enkele plantenliefhebbers en sporadisch een gezinnetje bevolken de ooit als kruidentuin begonnen hof.

Toch moet het belang van de maar liefst 20 hectare grote hortus voor het natuurbehoud niet worden onderschat. De hortus in Haren staat voor bescherming van de natuur en kennisoverdracht aan toekomstige generaties. In de relatief oude Laarmantuin groeien veel met uitsterven bedreigde planten. De omvangrijke bomenverzameling wint aan belangrijkheid in een tijd waarin de biodiversiteit onder druk staat. Pas is er een redelijk zeldzame traliestinkzwam aangetroffen, weet pr-medewerkster Swanny Tan. Ze omschrijft de hortus als „het groene hart van Groningen, van belang bij extreme klimatologische omstandigheden en voor opvang bij forse regenval.”

De Laarmantuin bestaat uit een arboretum (met soorten loofbomen), een pinetum (naaldbomen) en een open gedeelte. Het gebied maakt sinds 2013 deel uit van de Nationale Plantencollectie. Er staan onder meer sequoia’s, ook wel mammoetbomen genoemd. De bedreigde bomen behoren tot de oudste en grootste op aarde.

RIJK VAN MING

De sequoia’s zijn indrukwekkend, maar voor de gemiddelde bezoeker vormt dit deel vooral een aantrekkelijk wandelgebied, met een grote variatie aan loof- en naaldbomen, wilgen, grasland, heidegebied en vele sloten en waterpartijtjes. De doorsneetoerist voelt zich wellicht meer aangetrokken tot de unieke Chinese tuin, Het verborgen rijk van Ming.

De 6000 vierkante meter grote tuin is in de jaren 90 van de vorige eeuw ontworpen en een cadeau van de stad Shanghai.

Rond een centrale berg- en vijverpartij zijn paviljoens met mysterieuze namen aangelegd. Galerijen geven verrassende doorkijkjes en de tuin kent tal van kronkelende paden met wisselende gezichtspunten. Men waant zich in de plaats Suzhou, de plaats die in China wordt beschouwd als de omgeving met de mooiste tuinen van weleer, aangelegd voor de hoogste bestuursambtenaren, de mandarijnen.

Aan de rand van de tuin staat ”Het kreunen van de draak”, een theehuis met bloemmotieven en drakenkoppen in het houtwerk. Het theehuis is een officiële trouwlocatie en ook voor feesten en partijen beschikbaar. Helaas zijn de openingstijden beperkt. Het geheel maakt, bijna een kwarteeuw na de opening door de toenmalige koningin Beatrix, een enigszins verwaarloosde indruk. Dat blijkt te kloppen. „De Chinese tuin is aan groot onderhoud toe. Helaas is het momenteel onduidelijk waarom de eigenaar, de Rijksuniversiteit Groningen, hier geen aandacht aan schenkt”, geeft Tan desgevraagd aan.

APOTHEKER

De hortus kent een hooggelegen rotstuin, die een fraai uitzicht over de omgeving biedt, en verder onder meer een Keltische tuin, wildeplantentuin, Floriadetuinen, een Engelse en een watertuin. Voor kinderen wordt er een natuurlijke speeltuin aangelegd. Ook zijn er regelmatig culturele manifestaties en exposities. Vrij nieuw is de Hondsrugtuin, die moet uitgroeien tot een kopie van het landschap uit de periode voor de ruilverkavelingen en het gebruik van kunstmest. Een vlinder-bijenweide is in ontwikkeling. Op een centrale plek staat een grand café.

De hortus botanicus Haren/Groningen is een van de oudste en ook een van de grootste botanische tuinen van Nederland. Het was de apotheker Henricus Munting die in 1626 begon met een veelheid aan gewassen, hem aangeboden door zijn vele relaties in het buitenland. Later bood hij de tuin aan de provincie om die in stand te houden voor de academie en de inwoners van Groningen. Door ruimtegebrek in de stad verhuisde de hortus in het begin van de 20e eeuw naar Haren.

FAILLISSEMENT

In de jaren 80 van de vorige eeuw dreigde sluiting door bezuinigingen bij de universiteit. Een stichting besloot zich op het toerisme te richten, wat ook leidde tot de aanleg van onder meer de Chinese tuin. Na exploderende bezoekersaantallen ging het weer bergafwaarts en ging Hortus Haren in 2001 failliet.

De universiteit hielp in de jaren daarna opnieuw. Wel werd de tropische kas als gevolg van de hogere stookkosten gesloten. Daarmee verdwenen de tropische planten. De laatste jaren draaien de tuinen weer op eigen kracht, vooral dankzij een groep vrijwilligers. Ook werken er mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

Na een hoogtepunt in de bezoekersaantallen na de opening van de Chinese tuin, met als top 1997 (meer dan 300.000 bezoekers) is de belangstelling teruggezakt tot 20.000 à 25.000 bezoekers per jaar. Lokale besturen en de wetenschap trekken tot op heden de portemonnee niet en zonder forse investeringen is het moeilijk het grote publiek vast te houden. Een oplossing zou zijn om een gedeelte van de tuinen te bestemmen voor woningbouw. De komende jaren zullen bepalend zijn voor de toekomst van de tuinen.

Dit is De eerste afleverinG in een serie artiKelen over beKenDe hortussen in neDerlanD. volGenDe Keer: hortus botanicus amsterDam

Hortus Haren is van 1 november tot 1 april dagelijks geopend van 11.00 tot 16.00 uur. Van 1 april tot 1 november is de hortus elke dag open van 10.00 tot 17.00 uur. Voor de horeca, met uitzondering van het café in de cadeauwinkel, gelden aangepaste tijden.

www.hortusharen.nl

Kluizenaars

naast de vlinder-bijenweide is in een oude voedselsilo een gastenverblijf gemaakt. een ander stukje silo is met eenvoudige middelen omgebouwd tot een provisorische keuken. De hermitage is aangelegd naar het voorbeeld van tuinarchitectuur in engeland, waar in de 18e eeuw kluizenaars (”hermits”) in tuinen woonden. Gasten kunnen door het raam in het dak in het relatief donkere Groningen ’s nachts de sterrenhemel bewonderen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen