Stralen in een duistere denkwereld

De koffie en thee in het Horeca Ontmoetings Punt van het psychiatrische ziekenhuis GGNet in Apeldoorn kost normaal gesproken 50 eurocent. Dat vertellen de witte letters die met zichtbare zorgvuldigheid op het bord aan de wand zijn geschoven. Deze avond zijn de warme drankjes gratis. Het is immers Kerst. Vrijwilligers gaan rond met krentenbrood en kerstkransjes.

Zo’n veertig cliënten zitten, verspreid aan een dozijn tafeltjes, te wachten tot het koor gaat zingen. De groene tafels zijn bedekt met een rood laken. Hyacinten bloeien tussen de rode kerstballen. Het bestuur van het koor maalt niet om de setting die wat onreformatorisch aandoet. Ze zijn te gast bij de van oorsprong rooms-katholieke instelling en hebben de kans de blijde boodschap te vertolken. In een eerder jaar werd tijdens een ander programmaonderdeel ook ” Flappie” van volkszanger Youp van ’t Hek ten gehore gebracht in een muzikaal intermezzo. Dat zingt over een geslacht kerstkonijn. En een verdrietige jongen die vervolgens zijn vader slacht.

Vanavond mag het koor de dominee meebrengen.

NICHT

Het is behaaglijk warm in de goedverlichte zaal. Een man, verscholen achter in de zaal, houdt de jas liever aan. Hij zit wat ineengedoken en verroert zich niet. De cliënt lijkt een jaar of vijftig en zijn ogen houdt hij doorgaans gesloten. Zo nu en dan trekt hij voorzichtig de oogleden op en observeert hij vanonder zijn borstelige wenkbrauwen de mensen om hem heen. De ogen, diep weggescholen in zijn harige gelaat, twinkelen. Straks, als het koor jubelt, sluit hij zijn ogen opnieuw en vormen zijn lippen een nauwelijks waarneembare glimlach. Zijn buurman wiegt mee op de tonen van de muziek. De rechtervoet tikt de noten af.

De dwarsfluit en de viool brengen, ondersteund door het gepingel van de witte piano ” Hark, The Herald Angels Sing” , ten gehore. Voor in de zaal klapt een meneer nog voordat de laatste noot is weggestorven. Medeclienten vallen hem bij.

Rikie van der Veer, coördinator van Verwenzorg -„wij leggen cliënten van GGNet in de watten”- leest tussen de gezangen door de sobere kerstgeschiedenis voor. Uit een rooms-katholieke Bijbel. „Maria ging onderweg naar haar vriendin Elisabeth.” „Haar nicht” , mompelt een grijze meneer in een groengeruit overhemd. „Is dat een Bijbel?” vraagt hij nieuwsgierig als Van der Veer na het lezen langs zijn tafel loopt onderweg naar haar zitplek. Glimlachend en met beide handen pakt hij het aangereikte boek aan.

TRANEN

Het koor gaat staan om ”Welkom, Silo, Vredevorst” ten gehore te brengen. De zeven mannen en tweeëndertig vrouwen dragen groen, blauw, geel, rood, zwart, grijs en wit. „Komen zoals je bent” , noemde bestuursvoorzitter Evert Bos het eerder die dag. De toeschouwers klappen nu luider dan eerst.

” Stille nacht” , is een samenzang. Het koor blijft zitten, maar de meneer die als eerst begon te klappen, stelt zich nu op in het middelpunt van de halve cirkel die het koor vormt. Zoals hij zelf al voorspelde, springen hem bij de eerste klanken van het lied de tranen in de ogen. Hij zet zijn bril af en pinkt de tranen weg. De koorleden kijken toe. Bij sommigen speelt een glimlach om de lippen.

„Wat is voor u echt belangrijk” , vraagt ds. Visser zijn publiek. „Dat het rustig wordt in uw hoofd? Of dat u uw kinderen weer ziet? Dat u niet zo verdrietig meer bent? Van harte wens ik u goede kerstdagen toe. Met het kerstfeest hoopje op gezelligheid. Maar het is vooral belangrijk omdat God laat zien dat Hij met mensen zoals wij het beste voorheeft. Hij stuurde Zijn Zoon om mensen zalig te maken die uit zichzelf alleen maar dingen doen waar God verdriet van heeft. Hij zegt „ja” tegen mensen die „nee” tegen Hem zeggen. In de Bijbel kun je van Hem lezen. Gelooft u al in God?”

De man in de groengeruite blouse knikt. „Dank u wel dat u geluisterd hebt” , besluit de predikant. „God is met ons allen” , roept een vrouw die haar stoel pal naast het koor heeft gezet. De leden schrapen hun kelen alweer. „Hoor, de eng’len zingen d’eer.”

Na het ” Ere zij God” wil de meneer die bij ” Stille nacht” in tranen uitbarstte graag nog wat zeggen. „Ik word er emotioneel van. Ik geloofde niet in God. Dank je wel voor jullie komst.”

SEREEN

De koorleden Emmy Boer (67), Marie Slootweg (66) en Jeanet Kok (57) vertellen elkaar na afloop dat ze het aangrijpend vinden om hier, nu voor de vierde keer, te zingen. „Deze mensen zijn heel puur, oprecht” , merkt Slootweg. „God moet in mijn hart komen” , riep er een. Dat raakt me.” Boer: „De vrouw naast wie ik zat, had net zo’n leven als ik. Maar nu is ze psychiatrisch patiënt en kijken we zo makkelijk op haar neer. Maar Hij is gekomen voor allerlei soorten mensen. Vanavond kwamen twee werelden bij elkaar. Je zit hier dicht bij de essentie van Kerst.”

Dat is Kok roerend met haar eens. „Wij zitten zo vast in onze kerkelijke traditie, het beschermde wereldje. Maar ook op deze plek zijn mensen die in Hem geloven.”

De uitvoering doet wat met de zangers, merkt koorleider Caroline de Looze. „Ze doen dit graag. We brengen een stukje licht in de donkerte van het bestaan van deze patiënten.” „Er ontstond een serene sfeer” , blikt ook Van der Veer van Verwenzorg terug. „Het gezang raakt mensen, ieder vanuit zijn eigen achtergrond.”

„We zien dit als een mogelijkheid om op een laagdrempelige manier het Evangelie uit te dragen in een psychiatrisch ziekenhuis” , stelt bestuursvoorzitter Bos. „De koorleden zingen met compassie” , ervaart Van der Veer. Het koor zingt voor patiënten die lijden aan een verslaving, schizofrenie, stemmingsstoornissen, persoonlijkheidsstoornissen of een psychose. „Ze zijn ernstig ziek. Als het even kan, gaan mensen naar huis. Maar sommigen zitten hier al meer dan veertig jaar.”

Of de kerstboodschap is geland, vindt Van der Veer lastig om te beoordelen. „Deze cliënten hebben een vreselijk korte spanningsboog en zijn ernstig ziek. Maar muziek hoef je niet te snappen om ervan te kunnen genieten. En je hoeft het niet te verstaan om het te kunnen voelen.” •

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen