Balen van de (corona)bubbel

Hoe je er ook tegen aankijkt, dealen met de coronapandemie is op z’n minst een uitdaging. In korte tijd hebben we aan nogal wat nieuwe dingen moeten wennen: een mondkapje, lessen volgen via een beeldscherm, afstand houden van mensen buiten je eigen bubbel, thuis moeten zijn voordat de avondklok ingaat. Is het raar als je op sommige dagen het liefst onder de dekens blijft liggen?

Nee, zegt psycholoog Maartje Timmerman-van Kooten van Brouwer Psychologen in Ridderkerk. Dat corona somberheid en stress kan veroorzaken, is volgens haar begrijpelijk. „Het is soms zelfs nuttig: kortdurende stress kan helpen om een situatie beter aan te kunnen. En een gevoel van somberheid kan ertoe leiden dat je beter naar je leven gaat kijken en gaat nadenken over wat je nu echt belangrijk vindt.”

Te korte tijd

Toch klinken de berichten over de knauw die onze mentale gezondheid door de coronapandemie heeft gekregen best alarmerend. „Afgaand op het nieuws kun je het idee krijgen dat het om een grote groep mensen gaat”, reageert Maartje Timmerman. „Het is de vraag of dat terecht is. De media leggen vooral de focus op negatief nieuws: je leest bijna dagelijks over leerachterstanden, een toename van het aantal relatieproblemen en burn-outs. Het is echter goed om te bedenken dat het met het merendeel van de Nederlanders gewoon goed gaat. Ook al zijn er signalen in de geestelijke gezondheidszorg dat het aantal psychische klachten toeneemt, toch denk ik dat het nog te vroeg is om te zeggen dat dit verband houdt met de pandemie. Er is over een te korte tijd gemeten om al conclusies te kunnen trekken. Wat niet wegneemt dat ieder mens die psychische klachten ontwikkelt, er een te veel is.”

Door haar werk bij Brouwer Psychologen, met locaties in Ridderkerk, Barneveld, Geldermalsen en Apeldoorn, heeft de psycholoog een beeld van de problemen waarmee mensen in de coronatijd kampen. „In gezinnen of relaties waar al problemen of zorgen waren, is vaak sprake van toegenomen spanning en stress. Ook zijn sommige mensen heel bang om met het coronavirus besmet te raken. Verder lijkt het er ook wel op dat we in onze praktijk meer jongeren zien die stress en een onbestemde angst ervaren. Sommigen durven na een tijd onlineonderwijs bijvoorbeeld niet goed terug naar school. Een bepaalde groep had vóór corona last van sociale angst, waardoor de afgelopen periode best fijn was. Minder school betekent immers ook dat er in sociaal opzicht minder van je gevraagd wordt. Alleen ligt de drempel dan hoger als je wél weer naar school moet.”

Lang niet ieder mens met psychische klachten wil hulp. Het kan ook best ingewikkeld zijn om bij jezelf na te gaan of je iets met je gevoelens moet. Hoe weet je dat je niet ‘gewoon’ somber bent, maar dat er echt iets aan de hand is? Wanneer is angst niet meer ‘normaal’? „Er zijn drie sleutelwoorden: frequentie, intensiteit en duur van de klachten. Heb je vaak last van somberheid of angst en zijn die gevoelens intens, blijf je bijvoorbeeld maar malen, dan kan dat reden zijn om aan de bel te trekken. Op het moment dat je het idee hebt dat je leven door je klachten ontwricht raakt, is hulp zoeken verstandig.”

Ook je niet meer kunnen ontspannen is een teken aan de wand. „Stel, je maakt je zorgen over je bedrijf en werkt keihard om financieel het hoofd boven water te houden. Met een tijdje hard werken is niks mis, maar als je merkt dat je niet meer even rustig een kop koffie kunt drinken, dan kun je dat zien als een signaal: het is goed om pas op de plaats te maken. Datzelfde geldt als je toenemende negatieve gevoelens over jezelf en over anderen hebt.”

Zelf kun je verschillende dingen doen om de negatieve spiraal te doorbreken. Zorgen voor structuur bijvoorbeeld. „Ga op normale tijden naar bed”, adviseert Timmerman.

„Uit onderzoek blijkt dat vaste bedtijden een mens fitter maken. Eet gezond. Zorg dat je dagelijks tijd neemt voor ontspanning en bewe-ging. Structuur betekent ook: kleed je aan, al is dat voor je gevoel niet nodig. ”

Vanuit een goede dagstructuur is het gemakkelijker om andere problemen aan te pakken. „En merk je dat je somber wordt van het nieuws, zet jezelf dan op een nieuwsdieet. Ofwel: kijk niet elke keer op een nieuwssite als je je telefoon opent.”

De psycholoog is het afgelopen jaar nog meer overtuigd geraakt van het nut van beweging. „Mijn man en ik liepen altijd ’s avonds rond kwart over negen, halftien. Door de avondklok kon dat niet meer. Nu doen we het overdag. De tijd die ik aan hardlopen besteed, win ik terug door een hogere productiviteit. Laatst was er een week dat er minder van hardlopen kwam en ik merkte het meteen. Ik voelde me meer gestrest.”

Vooral als je thuis werkt of lessen volgt, moet je er af en toe uit, vindt ze. „Het is een kwestie van gewoon doen. Ik heb het idee dat onze kinderen, we hebben drie tieners, ook meer behoefte hebben om na een onlineschooldag naar buiten te gaan. Bewegen is een goede manier om de dingen vol te houden.”

Facetimen en appen

De uitdagende tijd waarin we leven heeft ook z’n positieve kanten, vindt de psycholoog. „Jongeren hebben veel dingen bijgeleerd, bijvoorbeeld dat het leven niet maakbaar is en niet alles altijd vanzelfsprekend is. Het grootste deel van de kinderen en jongeren pakt alles ontzettend goed op. Ze hebben een groot aanpassingsvermogen. Ook zie je dat steeds meer ouderen facetimen en appen nu normaal bij elkaar op bezoek gaan lastiger is. Het is goed om ook vanuit die kant naar de crisis te kijken. De pandemie heeft tot veel positieve dingen geleid, zoals tot meer rust in het dagelijks leven, meer creativiteit en flexibiliteit, meer family time.”

Breder kijken

Maartje Timmerman woonde met haar gezin vijf jaar in China. „Dat leerde me om breder naar dingen te kijken. Ik merk dat ik dat ook doe met de coronapandemie. Het kan heel zinvol en relativerend zijn om dingen of situaties waarin je verkeert in perspectief te plaatsen. Waarmee ik de problemen van mensen natuurlijk niet wil bagatelliseren.” De moeite die we met de coronapandemie hebben, komt wellicht deels door de tijd waarin we leven en de plek waar we wonen, denkt de psycholoog. „Ten tijde van de Spaanse griep in 1918 wist men nauwelijks wat men ertegen kon doen. Hele delen van de samenleving lagen stil. Nu kunnen we online naar de kerk, school en het werk. Dat relativeert, zonder de ernst van het virus te ontkennen. We begeven ons absoluut in een stuk wereldgeschiedenis waarvan het aannemelijk is dat we daar later nog over zullen praten.”

Tips van psycholoog Maartje Timmerman om psychisch gezond te blijven in deze coronatijd.

Voorkom langdurige stress. Dit maakt ons namelijk negatiever en vatbaarder voor negatieve gedachten en angst. Langdurige stress tast ook onze lichamelijke gezondheid aan, zowel op korte als op lange termijn. Om de cirkel van stress te doorbreken, is het allereerst van belang om dingen anders te doen:

• Ga elke dag ten minste een halfuur stevig doorstappen, deadline of niet (bedenk dat je effectiever wordt als je beweging hebt gehad).

• Check je ademhaling: zit je hoog in je ademhaling? Dit verhoogt de kans op stress en spanning. Train jezelf om lager in je buik te ademen. Leg je handen op je buik en adem diep in en uit. Herhaal dit meerdere keren per dag.

• Ga eerder naar bed en sta bijtijds op.

• Reduceer je schermtijd en het lezen van nieuws.

• Zoek verbinding met anderen.

• Eet regelmatig en gezond, beperk de inname van suiker en cafeïne en drink voldoende water.

• Stel realistische doelen.

• Creëer een eigen werkplek en wees hierin creatief; ga desnoods bij iemand anders werken.

Daarna kun je focussen op anders denken:

• Schrijf elke dag op waar je dankbaar voor bent.

• Als je geen grip op je gedachten krijgt: schrijf je gedachten en gevoelens op en stel jezelf de vraag of die gedachten realistisch dan wel helpend zijn. Zo niet, formuleer meer realistische en helpende gedachten en train je erin om anders te denken door die gedachten tegen jezelf (hardop) te zeggen.

• Train je in zelfcompassie: wanneer we langdurig een negatieve stemming hebben, leidt dit vaak tot veel zelfkritiek, hetgeen kan maken dat we nog verder in een negatieve cirkel verzanden. Vraag je eens af wat je tegen een vriend zou zeggen die in die situatie zit en train je erin om jezelf met dezelfde standaarden te behandelen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen