„Varen is net als autorijden”

Het is ook een ideale plek om het schip aan te meren, omdat je hier langere tijd mag laten liggen zonder extra te betalen. En dat komt goed uit, nu ze net terug zijn van een weekje vakantie in Duitsland. Het water van het Lekkanaal klotst driftig tussen het aangemeerde schip, de Tenax, en de kade. Het kanaal ligt op een drukbevaren route.

Er zijn meer schippers die dit een handig plekje vinden, want er liggen tientallen schepen aangemeerd. Ze dragen de meest uiteenlopende namen. Dita, bijvoorbeeld. Of Francisca, Henja en Turbulent.

Inmiddels varen Wouter en Joanke alweer zo’n twee jaar met hun Tenax. Voorheen hadden ze een wat kleiner binnenvaartschip, maar met de komst van hun tweede zoontje, Boaz, werd het in 2022 noodzaak om over wat meer ruimte te kunnen beschikken.

Joanke lacht: „We horen vaak van vrienden en kennissen die nooit eerder op een schip zijn geweest: „O, jullie hebben hier echt een huisje!””

Dat is ook zo. Wie de deur naar hun woonruimte opent, komt meteen in de gezellige zitkamer terecht. Twee zwarte lampen met oranje binnenkant branden op een dressoir. Een zwarte vaas met een bos fleurige zijden bloemen staat op tafel. De vloer ligt bezaaid met rails en treintjes van de broertjes Lucas (4) en Boaz (2). Die laatste is even met vader Wouter naar de winkel. De eerste rijdt met een vrachtwagen over de beige bank, waar hij tegen een andere auto aan botst. „Deze heeft een ongeluk gekrijgt, mama”, vertelt het jochie aan Joanke. „Hij moet naar het ziekenhuis.”

Matroos

Dat het leven van Joanke de afgelopen acht jaar flink veranderd is, behoeft geen uitleg. De Kootwijkerbroekse was bezig met een studie voor apothekersassistente toen ze verliefd werd op haar vier jaar oudere dorpsgenoot Wouter. Haar studie maakte ze af, maar veel werkervaring in haar vakgebied deed ze niet op. Voordat ze dat kon gaan doen, stapte ze in 2016 in het huwelijksbootje met haar schipper en begon ze een leven aan boord. „Ik had geen enkel benul van varen toen ik met Wouter verkering kreeg. Daarom ben ik in onze verkeringstijd elke vakantie met hem mee geweest. Zo kreeg ik een idee van wat ar me te wachten stond. En ik vond het fantastisch. Dit leven past bij mij, bij ons samen. Ik heb nooit over deze stap getwijfeld.”

Een schippersleven zit vol onregelmatigheid. Maar dat trekt Joanke juist. „In een apotheek werk je elke dag van acht tot vijf. Op een schip kun je wel een reis plannen, maar je weet nooit van tevoren hoe die gaat verlopen.”

Aan boord moet ze haar steentje bijdragen. Niet alleen door voor de kinderen te zorgen, maar ook bij het varen. „Toen ik aan boord kwam, kon ik net een touw vastzetten als we voor een sluis lagen. Later ben ik een matrozenopleiding gaan doen. Na een jaar vaarervaring werd ik volmatroos en intussen ben ik stuurman.”

Het varen gaat haar inmiddels uitstekend af. Ze kan zich niet heugen dat ze er ooit echt moeite mee heeft gehad. Alhoewel, er is één moment geweest dat het even behoorlijk spannend was. „Het kan echt spoken op het IJsselmeer. Op een keer zijn we daardoor met ons vorige schip, dat een slagje kleiner was, enorm gaan slingeren. We zijn toen laverend over het meer gegaan, anders lukte het niet. Met onze huidige Tenax hebben we gelukkig minder last van de wind en de golven.”

Of ze nu nog weleens stress krijgt van het varen met hun 84 meter lange binnenvaartschip? Nee, zegt ze. Ook niet met honderden tonnen zand, kunstmest, grind of veevoer aan boord. „Het is net als met autorijden: je leert hoe je het moet doen en dan is het helemaal niet zo moeilijk meer. Je moet gewoon overal rekening mee houden: met de stroming, de wind, hoe zwaar je lading is. Als we leeg zijn en te maken hebben met dwarse wind, vaar je bijvoorbeeld schuin door een kanaal. En kom je dan een schip tegen dat geladen is, dan moet je als leeg schip ruimte maken, want een geladen schip heeft meer diepte nodig.”

Thuisonderwijs

Vervelen doet ze zich nooit. En al helemaal niet meer sinds ze in 2020 moeder werd van Lucas en in 2022 van Boaz. Het varen en het ouderschap combineert ze met elkaar. „Toen de jongens kleiner waren, legde ik ze vaak even in de box die in de stuurhut stond. Dan had ik mijn handen vrij als ik bijvoorbeeld een sluis in moest varen. Ze vonden dat prima. In de stuurhut kun je prachtig om je heen kijken.”

Ook zat ze vaak al sturend met een baby aan de borst. „En als een van de jongens huilde of een voeding nodig had en we voeren juist een sluis in, dan moest ik hem even laten huilen. Maar dat gebeurde niet heel vaak.”

Nu de jongens wat groter worden, komen er weer andere uitdagingen op haar pad. Want de vierjarige Lucas is toe aan de kleuterschool en krijgt daarom thuisonderwijs. „Ik heb van de LOVK, de organisatie voor onderwijs aan schipperskinderen, een heel pakket gekregen. Daarin zit lesmateriaal, zoals prentenboeken, verf, stoepkrijt en andere spullen die je in een kleuterklas tegenkomt. Per dag doe ik vier lesjes met hem. Dat gaat gelukkig prima.” Wat ze gaan doen als hij zes wordt? Ze lacht: „Daar hebben we lang over nagedacht en onlangs hebben we een knoop doorgehakt. Lucas gaat dan naar een internaat. We hebben verschillende internaten bezocht, en gekozen voor dat in Werkendam. Dat internaat is goed bereikbaar, ook als we bijvoorbeeld in Duitsland liggen en hem voor het weekend met de auto moeten komen ophalen. Daarnaast vinden we het fijn dat Werkendam een dorp is; we zijn zelf ook dorpsmensen.”

Ze ziet er nog niet tegenop, dat ze hun zoontje over twee jaar alleen nog in de weekenden bij zich hebben. „Daar groei je naartoe. En het voordeel van het schippersleven is dat we hem tot die tijd zes jaar lang dag in, dag uit om ons heen hebben. Dat is een luxe die de meeste gezinnen aan de wal niet hebben. Daarnaast past Lucas zich heel gemakkelijk aan. Hij vindt het idee dat hij straks naar een echte school gaat fantastisch. En mocht het toch niet goed gaan, dan kunnen we altijd nog besluiten om aan wal te gaan wonen.”

Samen

Leven aan boord betekent ook nooit eens zomaar vrienden kunnen bezoeken. Maar ook daar is Joanke inmiddels aan gewend. Hun sociale leven proberen ze te onderhouden door vrijwel elk weekend naar Kootwijkerbroek te rijden, waar hun voltallige familieen vriendenkring woont. „Wouters ouders en de mijne wonen maar vijf minuten bij elkaar vandaan. Ook als we volgende week vrijdag weer in Duitsland liggen en we tweeënhalf uur moeten rijden om er te komen, gaan we naar Kootwijkerbroek. Maar het weekend daarop, als we nog dieper Duitsland in gaan en er vijf uur over doen, blijven we aan boord.”

In de vakantie vormt hun schip een welkom uitje voor vrienden en familie. „We hebben elke zomervakantie wel logees. Dan leggen we gewoon een luchtbed in de woonkamer.” Het schippersleven heeft wat haar betreft vooral voordelen. „Van de mijlpalen van onze kinderen kunnen we samen genieten. Toen Lucas bijvoorbeeld zijn eerste stapjes zette, maakten we dat allebei mee. Het is heus ook weleens lastig dat je altijd met elkaar aan boord zit, maar het is vooral mooi dat je het als gezin met elkaar moet zien te rooien.” Daarnaast merkt ze dat haar jongens nu al schippertjes in de dop zijn. „Bij het laden en lossen staan ze met hun neus tegen het stuurhutraam gedrukt, echt grappig is dat. Lucas speelt het gebeuren vervolgens na met Playmobil. Als we maïs hebben geladen, halen we er vaak een emmertje voor hem uit, zodat hij daarmee ook kan laden en lossen. Wie weet inspireert zoiets de jongens om later ook te gaan varen.”

Avonturen

Over haar avonturen aan boord van het schip houdt ze niet alleen een Instagramaccount bij, maar gaat ze ook columns schrijven in Terdege. Daarmee hoopt ze een stukje onbekendheid met het schippersleven weg te nemen. „Toen Wouter en ik net getrouwd waren en ik in de supermarkt van Kootwijkerbroek liep, kreeg ik vaak vragen als: Wat doe je dan hele dagen? Hoe was je je kleren en douche je? De gedachte is vaak dat het leven aan boord heel primitief is. Maar we hebben hier gewoon alles wat een normaal huis ook heeft. Het is jammer dat zo veel mensen onbekend zijn met het leven aan boord van een schip, zeker als je bedenkt dat Nederland de grootste binnenvaartvloot van Europa heeft.”

Ze wil in haar columns laten zien hoe voor haar gezin de dagen aan boord verlopen. Hoe ze een schip bestuurt, waar ze varen, welke plekken ze aandoen en wat er in het schip gebeurt als er flinke golven staan. Lachend: „Dan zet ik alle vazen en lampen even op de vloer.” En wie weet, heeft het schrijven van columns nog een bijeffect. „Er is een tekort aan matrozen. Misschien inspireer ik tieners om voor een toekomst aan boord te kiezen, ook al komen ze uit een familie waarin scheepvaart geen rol speelt. Kijk maar naar ons: wij zijn allebei opgegroeid in een deel van Nederland waar vrijwel geen binnenvaart is, en niemand van onze ouders vaart. Maar wij voelen ons helemaal thuis op het water.”•

Joanke leert voor apothekersassisente, maar wordt stuurman

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen