Boekbesprekingen

Het onderzoek van Rivera naar de puritein William Gouge (1575-1653) is vanwege drie redenen belangrijk. In de eerste plaats werpt het licht op een minder bekende puriteinse vertegenwoordiger, die in zijn dagen echter een vooraanstaande en invloedrijke plaats innam. Niet voor niets was Gouge afgevaardigde naar de Synode van Westminster. Op deze manier komen steeds meer puriteinen in beeld, wat een completer zicht geeft op zowel hun onderlinge overeenkomsten als hun verschillen. Ten tweede draagt deze studie bij aan de wetenschappelijke discussie in hoeverre het puritanisme heeft bijgedragen aan een ontwikkeling in de visie op de heilszekerheid in vergelijking met die van de Reformatie. Baseerde men de zekerheid vooral op Gods beloften en het werk van Christus of meer op de geloofskenmerken van de christen? Ten derde geeft dit onderzoek meer inzicht in het Anliegen van de puriteinse pastorale insteek. Het ging Gouge primair om de bevordering van een gezond geloofsleven en daarvoor wilde hij graag alle hindernissen uit de weg ruimen.

Een lastige hindernis is allereerst geloofsonzekerheid. Gouge baseert deze op de Bijbel in het algemeen en op de leer van Christus’ plaatsvervangende verzoening in het bijzonder. Het gaat hem er daarbij om dat gelovigen die zowel met schuldbesef als met allerlei levenssituaties en ervaringen kampen, rust vinden in het evangelie. Met zijn nadruk op de substitutieleer wil Gouge gelovigen richten op de vaste basis van Gods genade en hen zo tot dankbaarheid en toewijding leiden.

Rivera’s onderzoek is met name interessant omdat het Gouge’s visie op de heilszekerheid illustreert en pastoraal uitwerkt aan de hand van verschillende praktische thema’s. Deze thema’s laten zien dat Gouge de heilszekerheid stimuleert door zaken te bespreken die een bedreiging vormen voor het geestelijke welzijn van met name kwetsbare christenen. Zo stelt hij in een geschrift over Efeze 6:10-20 de geestelijke strijd met de duivel aan de orde. Hoewel Gouge de tegenstander uitvoerig tekent en de gelovigen tot een continue strijd oproept, is zijn primaire doel hen te bemoedigen met de zekerheid dat Gods regie over deze geestelijke confrontatie de overwinning garandeert.

Dit komt vooral naar voren in zijn bespreking van het ‘schild van het geloof’, waarbij satanische, tegen de heilszekerheid gerichte bedreigingen uitvoerig ter sprake komen. De primaire grond van de zekerheid zijn Gods beloften en het verzoeningswerk van Christus, maar tegelijk maakt Gouge onderscheid tussen de ‘direct’ en de ‘reflex act of faith’ evenals tussen zekerheid en volle zekerheid. Hiermee wil hij de zekerheid niet uit het geloof weghalen, maar met het oog op vooral kwetsbare gelovigen ruimte geven aan de verschillende trappen ervan. De pastorale troost van dit lezerspubliek bedoelt Gouge eveneens als hij stelt dat de heilszekerheid in

In andere werken waarin geestelijke zekerheid een aangelegen punt is, bespreekt Gouge de notie van Gods voorzienigheid in verhouding tot lijden, vervolging en pijn.

Terwijl onbekeerden hierdoor worden aangespoord tot verandering, biedt Gods voorzienigheid aan gelovigen de vastheid dat Hij alles in handen heeft. Dat geldt ook voor de confrontatie met de dood. Hier komen geestelijke kenmerken opnieuw ter sprake, want Gods werk in de gelovigen blijkt uit hun liefdevolle zorg voor elkaar in tijden van nood.

Het laatste hoofdstuk gaat over de relatie tussen zekerheid en gebed. Christenen kennen het gebed als een rustplaats, want daar komen ze niet alleen tot schuldbelijdenis, maar vinden ze ook de hoop op vergeving en de kracht om God te dienen. Het geheim hiervan ligt in de concentratie op Gods beloften. Bidden is ook vragen om een leven van geestelijke vrucht, als bewijs van de rechtvaardiging.

Deze studie laat duidelijk zien dat Gouge een echte puritein was door de heilszekerheid allereerst te baseren op Gods beloften, maar in tweede instantie op geestelijke kenmerken, vooral in reactie op de pastorale vraag naar de echtheid van het geloof. Rivera stelt terecht dat deze inbreng van kenmerken geen afbuiging betekende van de reformatorische inzet, maar een pastorale uitwerking ervan met het oog op de bemoediging van met name kwetsbare gelovigen. Hij maakt het pastorale beeld echter niet compleet, want als een echte puritein bracht Gouge de kenmerken ook in met het oog op de ontmaskering van schijnchristenen. Kenmerken konden namelijk als criteria fungeren om het verschil tussen echte gelovigen en schijnchristenen helder te maken. Rivera’s onderzoek bewijst opnieuw dat de puriteinse visie op de heilzekerheid principieel in het spoor ging van de reformatorische.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen