Boekbesprekingen

Brian Hanson heeft het onderzoek naar de Engelse Reformatie geholpen door het leven en de geschriften van Thomas Becon (1512- 1567) in kaart te brengen. Het is namelijk opvallend dat deze hervormer nauwelijks aandacht heeft gekregen, terwijl hij in zijn dagen allerlei werken publiceerde die we in de categorie vroomheidsgeschriften kunnen plaatsen en die gezien het aantal herdrukken een breed lezerspubliek aanspraken. Becon hoorde bij de hervormingsgezinden die het land niet ontvluchtten tijdens de verschillende repressieve golven onder Henry VIII en Mary Tudor. Hij ging een eigen – niet door iedereen begrepen – weg doordat hij verschillende keren zijn reformatorische opvattingen onder dwang herriep, intussen in het geheim verderging met zijn publicitaire arbeid en uiteindelijk ten tijde van Elizabeth op diverse posten in de Engelse kerk terechtkwam.

De waarde van deze studie is dat ze niet alleen de focus op Becon richt, maar tegelijk zicht geeft op verschillende karakteristieken van de Engelse reformatorische beweging.

Eerder onderzoek heeft aangegeven dat de invloed van Luther daarop aanzienlijk is geweest en daarop vormt Becon geen uitzondering. Het gaat ook bij hem om de samenhangende centrale noties van zonde, berouw, verzoening door het plaatsvervangende lijden van Christus en rechtvaardiging door het geloof in Hem. Alle nadruk valt hierbij op Gods genade. Via Becon blijkt opnieuw dat Engelse reformatoren echter evenzeer inzetten op de levensvernieuwing en de praktijk van het christenzijn. Het is opvallend dat Becon veelmeer schrijft over de het christenleven dan over de initiële bekering.

Met deze insteek wil hij niets afdoen aan het genadekarakter van het heil, maar juist beklemtonen dat de geloofspraktijk het levende bewijs vormt van Gods genade.

De aanzienlijke aandacht voor de praktijk van het christenleven komt niet direct bij Luther vandaan. Veelmeer is dit volgens Hanson te danken aan het humanisme, dat vooral via Erasmus – die enkele jaren op

Volgens Hanson komt humanistische invloed op Becon vooral op drie terreinen naar voren. In de eerste plaats in zijn grote aandacht voor de huisgodsdienst. Hij zet sterk in op de pedagogische taak van de ouders, omdat de geloofsopvoeding kinderen voorbereidt op hun leven als christenburgers en zo indirect van beslissende betekenis is voor het welzijn van de samenleving.

In nauwe samenhang hiermee gaat Becon ten tweede in op het welzijn van de kerk, waarbij hij vooral wijst op de cruciale invloed van gelovige ambtsdragers. Zij zijn onmisbaar voor de kerk als ze in woord en wandel laten zien wat het geloof in de praktijk betekent. In de derde plaats komt de positie van de christen in de Engelse samenleving bij Becon nadrukkelijk naar voren, want uiteindelijk staat hem een maatschappij voor ogen die luistert en leeft naar het evangelie. In dat kader gaat hij regelmatig in op de noodzaak van sociale gerechtigheid en schroomt hij niet om leidinggevenden en hogere kringen onder scherpe kritiek te plaatsen vanwege hun gebrek aan zorg voor de armen. Zijn verhouding naar de verschillende overheden waaronder hij heeft geleefd is dan ook ambivalent. Terwijl hij enerzijds dankbaar is voor Engelse Reformatie, is hij anderzijds kritisch op de sociale ongelijkheid van zijn dagen, waarvan vooral de armen de gevolgen ondervinden. Deze studie legt zodoende een belangrijk stukje van een vrij ingewikkelde puzzel door de gecompliceerde verhouding van Engelse hervormers tot de verschillende Tudoroverheden in kaart te brengen.

Gezien de volgens Hanson aanzienlijke humanistische invloed op hervormers als Becon is het niet vreemd dat het puritanisme juist op Engelse bodem is ontstaan. Deze stroming kwam op vanwege de specifieke positie van de Engelse kerk, die vooral door de beslissing van een sterk centralistisch ingestelde overheid reformatorisch was geworden en daarom in geestelijk opzicht dringend een verdere hervorming nodig had. Tegelijk ontstond ze echter door de inzet van Engelse reformatoren, die hun nadruk op innerlijke vernieuwing combineerden met de noodzaak van een praktische doorwerking op de terreinen van gezin, kerk en samenleving. Het ultieme doel was niets minder dan de reformatie van de totale ‘Commonwealth’.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen