Geestelijke Depressiviteit

De Engelse prediker D.M. Lloyd-Jones (1899-1981) heeft veel geschreven. Voordat hij predikant werd, werkte hij als arts. Dat is merkbaar in zijn boeken, waarin hij de Bijbel naspreekt, maar ook op voortreffelijke wijze de menselijke geest weet te peilen. In zijn lezenswaardige boek Oorzaken en genezing van geestelijke depressiviteit bespreekt hij deze problematiek. Veel elementen uit dit artikel zijn aan dit boek ontleend.

Wat Het Inhoudt

Wat is geestelijke depressiviteit? Het is iets dat veel voorkomt. Ook in de Bijbel komen we het meerdere keren tegen. Gods Woord is heel eerlijk over de toestand en de worstelingen van Gods kinderen. Geestelijke depressiviteit gaat om een terneergebogen toestand van het geestelijke leven. Een christen in deze toestand voelt zich ongelukkig, zijn ziel is onrustig. Hij leeft in duisternis. De blijdschap en warmte is uit het geestelijke leven verdwenen. De dichter van Psalm 42 bevindt zich bijvoorbeeld in deze toestand als hij zegt: Mijn tranen zijn mij tot spijze dag en nacht. (…) Wat buigt gij u neder o mijn ziel, en zijt onrustig in mij? (vs. 4-6) De psalmdichter zit in de put en voelt zich bestreden. Als we zo iemand tegenkomen bij een pastoraal bezoek zal hij of zij waarschijnlijk klagen: De preken zeggen zo weinig meer. Bidden lukt bijna niet. De vroegere vreugde van het geloof lijkt verdwenen te zijn. Het is donker geworden, en die duisternis kan zo verstikkend zijn. Het geestelijke leven lijkt tot een droevige en sombere toestand te zijn vervallen.

Kwaal

Lloyd-Jones constateert heel nuchter dat alleen Gods kinderen last kunnen hebben van deze kwaal. Wie geen geestelijk leven kent kan ook niet in deze toestand komen. Veel van Gods kinderen kennen periodes waarin hun geestelijke leven ingezonken raakte. Op zichzelf kan dat bemoedigend zijn. Tegelijkertijd moeten we het wel zien als een ongezonde situatie van het geestelijke leven. Net als een ‘gewone’ depressie is ook geestelijke depressiviteit een ziekte, een kwaal.

Gelovigen in deze toestand zijn somber, neerslachtig, en verzuimen goed te spreken van de Heere. Ze zien op de omstandigheden in plaats van omhoog. Ze leiden een leven waar maar weinig van uitgaat. Hun levenswandel is bepaald geen reclame voor het christelijk geloof. Het ontbreekt aan de wandel met de Heere, aan de ervaring van Zijn nabijheid, aan de vruchten van de Geest en aan een leven uit het geloof. Ze bevinden zich overigens in goed gezelschap. Ook mensen als Jeremia, Luther, Johannes de Doper, Thomas en Elia kenden tijden van geestelijke neerslachtigheid.

Oorzaken

Evenals bij psychische problemen is het goed om na te gaan waardoor geestelijke depressiviteit is ontstaan. Er zijn verschillende oorzaken te noemen.

• Opvallend genoeg noemt Lloyd-Jones als mogelijke oorzaak: een ‘introverte aanleg’. Op zichzelf is daar natuurlijk niets mis mee, de Heere heeft verschillende mensen met verschillende karakters geschapen. Iemand die introvert is heeft de neiging veel over zichzelf na te denken. Dat brengt de valkuil met zich mee dat we teveel blijven tobben over onszelf, over ons eigen doen en laten, in plaats van ons te richten op de Heere en Zijn Woord.

• Geestelijke depressiviteit kan ook een gevolg zijn van fysieke problemen. Lloyd-Jones noemt het voorbeeld van Spurgeon die heel donkere periodes in zijn leven kende, vaak in combinatie met hevige lichamelijke ongemakken.

• Geestelijke depressiviteit kan ook een reactie zijn op een grote gebeurtenis. Denk aan Elia die op de berg Karmel (1 Kon. 19) een grote overwinning voor de Heere had behaald. Maar kort daarna treffen we hem in depressieve toestand aan onder de jeneverboom. Ook in onze tijd is het goed om ons te realiseren dat een gelovige, ook een ambtsdrager, ná een bijzondere gebeurtenis (ook een kerkelijk ‘hoogtepunt’) heel kwetsbaar kan zijn.

• Natuurlijk heeft ook de duivel de hand in geestelijke donkerheid. Hij zal altijd proberen om Gods kind te verstrikken en in duisternis te brengen. Niemand kan Gods kinderen rukken uit Zijn hand, maar satan zal wel proberen om ze te beroven van hun blijdschap, van de nabijheid van de Heere.

• Een laatste oorzaak die ik noem is het ongeloof. Meer rekenen met de omstandigheden dan met de Heere. Omlaag zien in plaats van omhoog. Wilhelmus à Brakel bespreekt in zijn Redelijke Godsdienst in een hoofdstuk over geestelijke duisternis ook deze problematiek. Hij wijst er dan op dat sommigen van Gods kinderen te veel willen aanschouwen en te weinig willen geloven. Ze leven niet uit het geloof, maar zodra de gevoelige ervaring van Gods werk in hun leven er niet is, raken ze aan het twijfelen. Ze willen aanschouwen, maar vergeten dat dat voor de hemel is bedoeld.

Ongetwijfeld zijn er nog meer oorzaken te noemen van deze sombere toestand van het geestelijke leven. Slordigheid in onze levenswandel. Het laten versloffen van het gebedsleven. Zonden die worden ‘gedoogd’. Enzovoorts. In zekere zin is het bemoedigend dat vele gelovigen, ook in de Bijbel, deze worsteling met geestelijke duisternis kenden. Tegelijk mogen we er nooit in berusten maar moeten staan naar herstel uit deze ingezonken toestand van het geestelijke leven. Wat is het medicijn?

Medicijn

De dichter van Psalm 42 gaat zijn eigen ziel toespreken in de situatie waarin hij zich bevindt: Hoop op God, want ik zal hem nog loven; Hij is de menigvuldige Verlossing mijns aangezichts, en mijn God (Ps. 42:12). De uitweg uit geestelijke depressiviteit ligt niet in onszelf, maar bij de Heere. Jesaja schrijft hetzelfde medicijn voor: Als hij in duisternissen wandelt, en geen licht heeft, dat hij betrouwe op de Naam des HEEREN en steune op zijn God (Jes. 50:10). Wie zich in geestelijke duisternis bevindt, moet zijn eigen ziel toespreken. Hij moet de middelen blijven waarnemen; blijf Gods Woord lezen, blijf bidden. Het geloof moet beoefend worden; zie deze tijdelijke toestand van somberheid als een beproeving van het geloof. Pleit op Gods beloften, Hij zal Zijn kind niet altijd in de put laten zitten. De uitweg uit geestelijke duisternis komt soms plotseling en onverwachts, als een frisse regenbui na een droge tijd. Soms komt de verlossing geleidelijk, maar de Heere doet de duisternis opklaren. Hij geeft opnieuw de vreugde van Zijn heil. Hij zorgt ervoor dat het hart weer volstroomt met overvloedige vreugde na zoveel dorheid. Het medicijn tegen geestelijke depressiviteit zit niet in spectaculaire ‘oplossingen’, maar in het gelovig, biddend verwachten van de Heere. Hij hoort mijn stem, mijn smekingen, mijn klagen (Psalm 116)!

Pastoraat

In het pastoraat kunnen we mensen tegenkomen die diep in de put zitten. Het is een teken van groot vertrouwen als gemeenteleden voor een ambtsdrager hun zielevragen blootleggen. Een ambtsdrager die met deze nood wordt geconfronteerd moet allereerst vragen stellen en een luisterend oor bieden. Wat kan het al een opluchting geven om je nood eerlijk met een ander te delen. Waak ervoor om te snel met oplossingen te komen, maar wijs op Christus’ geopende genadetroon en breng de nood van geestelijke depressiviteit samen voor Gods aangezicht. Ook hiervoor geldt: Draagt elkanders lasten en vervult alzo de wet van Christus (Gal. 6:2).

Verder Lezen:

• Oorzaken en genezing van geestelijke depressiviteit – D.M. Lloyd-Jones

• Over de geestelijke duisternis (Hoofdstuk 55 uit Redelijke Godsdienst) – W. á Brakel

• Geestelijke verlating – Johannes Hoornbeeck

• Achterblijvers – dr. J. Beeke

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen