Door De Ogen Van Luther: Maria En Het Kind

Wereldgebeuren

Jozef en Maria gingen onderweg om beschreven te worden, in de staatsregisters van die tijd. Het wereldgebeuren spitst zich toe op wat komen gaat: de komst van de Messias. Terwijl niemand daar oog voor heeft, reist Maria met het Kind onder haar hart naar Bethlehem. De stad van David. Luther geeft hierbij aan dat Jezus geen wereldlijk heerser, maar onderdaan wil zijn. Het Rijk van Christus komt onder andere omstandigheden dan het werd verwacht. We dienen ons het Kerstevangelie volgens Luther levendig voor te stellen, want juist dan krijgen we oog voor wat er gaande is.

Onderweg

Luther: ‘Zie hoe heel eenvoudig en ongekunsteld de dingen op aarde verlopen en toch zo hoog geschat worden in de hemel. Op aarde gaat het zo toe: Daar is een arm, jong meisje, Maria in Nazareth. Helemaal niet in tel en gerekend onder de geringste burgers van de stad. Niemand ontdekt het grote wonder dat zij draagt. Zij zwijgt ook stil, wordt er niet groot mee, houdt zich voor de geringste in de stad.

Zij gaat met haar man Jozef op weg. Ze hebben misschien geen meid of knecht; maar hij is heer en knecht, zij vrouw en meid in huis. Ze hebben dus het huis laten staan, of aan de zorg van anderen toevertrouwd. Nu kan het zijn, dat ze een ezel hadden, waarop Maria zat. Hoewel het evangelie er niets van vermeldt en het waarschijnlijk is dat ze met Jozef te voet is gegaan. Stelt u zich voor, hoe zij onderweg in de herbergen is veracht. Die toch waardig was, dat men haar met een gouden koets en alle mogelijke praal vervoerd had. Hoeveel vrouwen en dochters van de hoge heren zijn er niet in die tijd geweest, die in een goed vertrek verbleven en in hoog aanzien stonden. Terwijl hier deze moeder Gods midden in de winter te voet hoogzwanger door het land trekt. Hoe ongelijk gaat het eraan toe! Het is immers meer dan een dagreis geweest van Nazareth in Galilea naar Bethlehem in het Joodse land. Ze hebben immers langs Jeruzalem of door Jeruzalem moeten reizen. Want Bethlehem ligt ten zuiden, Nazareth ten noorden van Jeruzalem.’

Nederig

Jezus kwam in een situatie ter wereld waar van opsmuk geen sprake was. Luther: ‘Als ze in Bethlehem komen, toont de evangelist, hoe zij de allergeringsten, de meest verachten zijn geweest. Ze hebben voor iedereen moeten wijken, totdat hen een stal gewezen werd. Waar ze met het vee, met hetzelfde onderdak, dezelfde tafel, dezelfde kamer en dezelfde slaapplaats genoegen moesten nemen. Terwijl menig slecht mens in de herberg aan het hoofdeinde aan de tafel zat en zich liet eren als een heer.

Niemand merkt of ziet wat God in de stal tot stand brengt. Hij laat de grote huizen en kostbare vertrekken leeg blijven, laat de mensen eten, drinken en goedsmoeds zijn; maar deze troost en schat is voor hen verborgen. O, wat een duisternis heerste er toen in Bethlehem, dat men zo’n licht niet gewaar werd. Hoe duidelijk toont God hier dat Hij helemaal geen acht slaat op wat de wereld is, bezit en kan. Daarentegen bewijst de wereld ook dat zij totaal niet ziet en acht, wat God is, heeft en verricht!’

Geloof

De geschiedenis van Christus’ geboorte vraagt volgens Luther om een reactie in geloof. Niet zozeer dat we beamen dat deze geschiedenis waargebeurd is. Luther stelt dat geloof door genade aanvaardt wat wordt verkondigd. ‘Want ziet, ik verkondig u grote blijdschap die al de volken wezen zal; namelijk dat u heden geboren is de Zaligmaker, welke is Christus, de Heere.’ Luther: ‘Want dat is de echte grondslag van alle zaligheid, die Christus en het gelovige hart zo verenigt, dat alles gemeenschappelijk wordt, wat zij aan beide zijden hebben.’

Verwachting

De adventsperiode leert ons uitzien met verwachting. Niet alleen verbeeldingskracht, zoals Luther ons hierboven toont, helpt daarbij. Ook muziek en zang voeden deze verwachting. Dit is collega Kloosterman zich bewust, gezien het symposium dat hij organiseert rondom de Lofzang van Maria, het Magnificat.

Ds. J.A. Kloosterman: uitzien met verlangen

Welk verlangen gaat schuil achter het organiseren van een symposium over het Magnificat?

‘Dat wij iets van de verwondering van Maria en haar deemoed mogen inleven, waardoor wij met verwachting de adventstijd mogen beleven. Het gaat daarbij om hartelijke verbondenheid. Dat is het sleutelwoord. Verbondenheid, verticaal met de levende God en horizontaal met elkaar. Hoe mooi is het als we elkaar ontmoeten op een symposium dat enerzijds sticht door theologie en muziek én ons anderzijds stilzet bij een klassieke tekst in de muziek- en theologiegeschiedenis. De adventstijd is van oudsher een tijd van boete en inkeer. De komst van Christus in het vlees staat niet los van Zijn komst in onze harten. Dat is verootmoedigend en bemoedigend. De tekst van de maagd Maria mag een kostbare leidraad zijn in de weken die ons heenvoeren naar Kerst. Het Magnificat is niet voor niets zo vaak en divers verklankt in de muziekgeschiedenis. Hoe heerlijk is de bewerking van Bach, waarbij hij het verstilde, meditatieve verbindt met het uitbundige en vreugdevolle.

Het is ook ons verlangen dat deze middag zal bijdragen aan de verbondenheid met de kerk der eeuwen. Het Magnificat is een katholieke tekst. De verworteling in de rijke traditie van de kerk der eeuwen door een katholieke tekst als het Magnificat, overstijgt ons vaak zo beperkte blikveld en kleine kerkelijke ruimte.

Wie voor de muziek komt - de cantate BWV 10 en het Magnificat BWV 243a worden uitgevoerd - krijgt er ook twee lezingen bij. Prof. dr. A. de Reuver hoopt te spreken over de verwerking van het Magnificat door Luther. Dr. J. Smelik geeft een muzikaal perspectief op Bachs verklanking van de Lofzang van Maria. Er wordt ook een bundel met meditaties over het Magnificat aangeboden. Uit verschillende kerken is een bijdrage geleverd. Door de sponsoring is dit mooie en kostbare project mogelijk gemaakt. Daar zijn we dankbaar voor. Mensen kunnen zich nog aanmelden, ze zijn hartelijk welkom.’

Christus centraal, dat is altijd uw focus in de prediking. Hoe blijkt dat bij dit symposium?

‘Het Magnificat gaat over de grote werken van God; over Zijn machtige daden en verlossend handelen met Israël. Dit leidt tot het verlossend handelen van Christus op Golgotha. Maria’s ziel maakt de Heere groot vanwege dit verlossend handelen in Christus. Calvijn zet zijn Institutie in met zelfkennis en Godskennis. Het leven sprankelt waar we onszelf terugvinden in Christus in Wie God Zich bekend heeft gemaakt. Dat is diep bevindelijk, zoals uit Maria’s lofzang blijkt. Het instemmen met die loftonen, brengt ons in de diepte voor Hem.’

Rondom Advent

Op D.V. zaterdag 30 november 2024 vindt er in de Sint-Joriskerk in Amersfoort een uniek interdisciplinair symposium plaats. Vanuit de Lofzang van Maria - het Magnificat - worden er lijnen getrokken naar de theologie en de muziek. Het programma is van 14.00 tot 17.30 uur. Ook wordt een boek met adventsmeditaties gepresenteerd. Met bijdragen van onder andere prof. dr. W. van Vlastuin en ds. J.M.J. Kievit.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen