+ Meer informatie

Eeuwwende

4 minuten leestijd

Nog een paar dagen en het jaar 1999 is ten einde. Tijdens de jaarwisseling worden veel herinneringen opgehaald aan het voorbijgevlogen jaar. Dat zal nu in het bijzonder het geval zijn, omdat we niet alleen een jaarwisseling maar ook een eeuw- en millenniumwisseling hopen te beleven.

In de achter ons liggende eeuw is er in onze maatschappij veel veranderd, niet in de laatste plaats voor de agrarische sector. Als we de geschiedenis van de 20e eeuw nagaan, zien we hoogtepunten en dieptepunten. Dan hoef ik alleen maar de crisisjaren voor de Tweede Wereldoorlog te noemen. Een tijd die zich kenmerkte door zeer lage opbrengstprijzen, waardoor menige boer en tuinder het in eigen kracht niet volhield, en daarom op ouders of familie een beroep deed om deze moeilijke tijd door te komen. Na de Tweede Wereldoorlog is er enorm veel gedaan om de economie weer op peil te brengen. Ook de agrarische sector heeft alle middelen aangegrepen om de productie tot ongekende hoogte op te voeren.

In de jaren vijftig was het voor veel boeren in Nederland moeilijk een boerderij te kopen of te pachten. Pachtbescherming was toen marginaal, waardoor een enorme emigratiegolf ontstond. In de 20e eeuw heeft Nederland hard gewerkt aan de inpoldering van de Noordoostpolder en Flevoland, wat veel ruimte gaf om er te wonen en voor agrariërs die moesten wijken voor de infrastructuur en woningbouw, om er een nieuw bedrijf te beginnen.

En wat te denken van de mechanisatie, die onder andere leidde tot de komst van de melkmachine. Het was in de jaren vijftig ondenkbaar dat aan het eind van deze eeuw nog maar ongeveer 5 procent van de beroepsbevolking in de land- en tuinbouw werkzaam zou zijn. De laatste 25 jaar is er enorm veel veranderd. De komst van de EEG bijvoorbeeld, waar wij als land- en tuinbouw rijkelijk van hebben geprofiteerd. Mede daardoor is het economisch rendement eenzijdig gestimuleerd. Samen met een goed ondernemerschap heeft dat ertoe geleid dat we eenzijdig zijn doorgeschoten in een richting die de laatste decennia tal van vragen heeft opgeroepen bij zowel de politiek als de maatschappij.

Natuur- en milieuorganisaties wisten de weg naar de politiek te vinden en hebben daardoor grote invloed gehad op ontwikkelingen voor normen en waarden, die het huidige beleid sterk beïnvloeden. Het sterk afhankelijk zijn van het beleid binnen de EU heeft ons rond de eeuwwisseling gebracht in een tijd waarin men meent dat het in Nederland economisch beter gaat dan ooit tevoren.

Hoe verder?

Een mening die niet van toepassing is op veel ondernemers in de agrarische sector. In veel gezinnen wordt dagelijks de vraag gesteld: Hoe verder? Stoppen of doorgaan? We zien het ook aan de grote belangstelling voor emigratie. Oorzaken zijn de wet- en regelgeving en het economisch perspectief.

Zo zijn we met elkaar gekomen aan de grens van de volgende eeuw. Veel hebben we gememoreerd. Er zijn ontwikkelingen die we kunnen sturen, maar ook tal van momenten waar we stilgezet worden bij onze dagelijkse afhankelijkheid. Dan breng ik in herinnering de watersnoodramp van 1953, waarbij in het zuidwesten van ons land veel mensen zijn verdronken. In ons persoonlijk leven kan er veel veranderen, waar we in het bijzonder rond de jaarwisseling bij stilgezet worden.

Ondanks dit alles mogen we ons afvragen: Hoe zien we de ontwikkelingen voor boer en tuinder in de 21e eeuw? Er zijn veel donkere wolken. We leven in een tijd dat plattelandsontwikkeling grote aandacht heeft, vooral in ons dichtbevolkte landje. Als ondernemer moeten we daar zoveel mogelijk op inspelen en van bedreiging, waar mogelijk, een kans maken. Dat is niet altijd eenvoudig. Zo bemoeilijken de sterk stijgende grondprijzen de bedrijfsopvolging. Ik ben het oneens met degenen die stellen dat we in de volgende eeuw geen agrariërs nodig hebben in Nederland en die stellen dat we beter onze producten kunnen importeren.

Zoals in het verleden, zijn boer en tuinder ook in de toekomst bereid het platteland te onderhouden. Het is wel nodig dat er naast beheer en onderhoud van het landschap brood op de plank is. We hopen dat we in de 21e eeuw ondanks alle onzekerheden als boer en tuinder een bestaan mogen hebben. En dat niet alleen wet- en regelgeving, economie en welzijn ons bezighouden, maar dat we ons dagelijks afhankelijk weten van Hem Die alles bestuurt overeenkomstig Zijn wil.

Veel heil en zegen in het jaar 2000.

J. Slingerland, agrarisch bestuurder

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.