+ Meer informatie

Guyana wordt wakker uit winterslaap

Actiecomité acht het de hoogste tijd voor politieke hervormingen

4 minuten leestijd

BRASILIA — Heei langzaam verandert het politieke landschap van Guyana, een land dat sinds 1964 het privé-domein is van het Nationale Volkscongres, de partij die een monopolie op de macht heeft. Guyana wordt wakker geschud uit haar politieke winterslaap door Guard, het actiecomité voor hervormingen en democratie.

Guard organiseert manifestaties en protestbijeenkomsten, gericht op het afdwingen van kieswethervormingen. De eerste protestbijeenkomst vond op 19 juni plaats in de hoofdstad Georgetown. Vierduizend mensen verzamelden zich tegenover het presidentiële paleis op het knusse onafhankelijkheidsplein. Het was een voor Guyaanse begrippen enorm grote manifestatie.

Sindsdien organiseerde Guard protestbijeenkomsten in twintig steden. Manifestaties in de hoofdstad zijn nu een wekelijks terugkerend verschijnsel. „We trekken vaak 8000 a 9000 mensen die op deze manier uiting kunnen geven aan de gevoelens die zij gedurende meer dan twintig jaar moesten opkroppen", aldus Michael McCormack, voorzitter van de Guyaanse raad voor de rechten van de mens.

„Wat ik hier zie gebeuren is een volk dat de verdeeldheid, de frustraties, de wanhoop en de moedeloosheid van zich afschudt", legt Desmond Moffett uit. Desmond werkt in de staatsbauxietmijn en geeft elke week acte de presence op het onafhankelijkheidsplein om, zoals hij dat zegt, van Guyana een „volwassen natie" te maken. Oppositiekrantje

Het Nationale Volkscongres (PNC) is daar niet in geslaagd. De partij domineert bijna alle facetten van het Guyaanse leven. Het PNC controleert de strijdkrachten, de militie, de bureaucratie en zelfs de pers. Slechts met veel pijn en moeite slaagt een wekelijks krantje, de Standard, erin een niet-officiële mening te verkondigen. De oplage, nu bijna 5000 exemplaren, is in de afgelopen 20 jaar amper gestegen. De krant krijgt namelijk geen toestemming voor het invoeren van meer papier.

Toch meent Andrew Morrison, uitgever van de Standard, dat de situatie sinds het overlijden van president Forbes Bunham vijf jaar geleden aanmerkelijk is verbeterd. „In elk geval laten de autoriteiten ons nu met rust hoewel zij verbaal (met woorden) nog wel eens tegen de Standard tekeer willen gaan", aldus de uitgever. De krant vult haar pagina's voornamelijk met politiek nieuws dat aansluit bij de campagne van Guard.

„Begin volgend jaar zijn er nationale verkiezingen. Voor het eerst sinds het ontstaan van een echte oppositie gaan de stembussen dan open. We gaan nu proberen de fraude te bestrijden en de PNC een lesje te leren", aldus de optimistisch gestemde Morisson. Gemakkelijk zal dat niet gaan. De PNC is gewend verkiezingen te winnen via het frauderen van de uitslag. Dat, plus een nogal ondemocratische kieswet, houdt de partij aan de macht.

Ondanks alle demonstraties geeft de regering van president Desmond Hoyte niet de indruk van plan te zijn het parlement voor andersdenkenden te openen. Op de door Guard voorgestelde politieke hervormingen werd niet gereageerd. Die hervormingen moeten volgens Guard beginnen bij de grondwet die de regering uitzonderlijke machten geeft en de burgerlijke vrijheden aan banden legt. Voorts stelt Guard vraagtekens bij de organisatie van het juridische apparaat.

Alleen PNC-bonzen kunnen tot rechter worden benoemd. Van juridische onafhankelijkheid valt weinig te merken. „Door te doen alsóf hun collectieve neus bloed loopt de PNC-leiding een groot risico. De mensen zijn de semi-dictatuur moe. In Guyana kan hetzelfde gebeuren als in de landen van het Oostblok. Het streven naar een meer open politiek bestel is iets dat niets en niemand kan tegenhouden", aldus Guardleider Anthony Lehman.

Alle ogen zijn gericht op de komende verkiezingen. Waarnemers uit Engeland staan dit keer borg voor het eerlijke verloop van de stembusstrijd en de telling van de stemmen. De oppositie gaat gezamenlijk campagne voeren. Daartoe verenigden de vijf belangrijkste partijen zich in de Patriottische Coalitie voor Democratie (PCND).

„Zodra wij het vermoeden hebben dat de regering met de uitslag wil gaan goochelen zullen wij onze kiezers vragen de stemming te boycotten. De natie zal verkiezingsfraude niet langer dulden", aldus Clement Rohee, woordvoerder van het oppositiefront.

Volgens een kleinschalige opiniepeiling, gemaakt in opdracht van de Standard, kan de coalifie voor democratie rekenen op zeker 54 procent van de stemmen.

„We zijn gewend aan de fratsen van de Standard en hebben geen fraude nodig om de verkiezingen te winnen. Het PNC gaf Guyana haar onafhankelijkheid en vertolkt sindsdien de wensen van het volk. Dat zal niet zomaar veranderen", aldus premier Hoyte in een recente toespraak voor de staatstelevisie. „Het gekke is dat ze het zelf geloven en er ook niet voor terugschrikken om deze overtuiging met harde hand te verdedigen", zo stelt Clement Rohee.

Het lijkt erop dat ook Guyana over niet al te lange tijd zich zal aansluiten bij de democratische gemeenschap van Zuid-Amerika. Daar is bijna geen ontkomen aan. Het enige dat in Georgetown gevreesd wordt, is een uitbarsting van politiek geweld. De bloedige onlusten die aan het begin van de jaren zestig aan enkele honderden mensen het leven kostten, liggen bijna dertig jaar later nog steeds vers in het geheugeh.

Michael McCormack van de raad voor de mensenrechten is daarom niet erg 'optimistisch. „Wanneer Hoyte en de zijnen aan hun macht vasthouden en de wensen van het volk negeren, kan er van alles gebeuren. Het geduld van veel mensen is op en dat schept gevaarlijke spanningen".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.