+ Meer informatie

Strijdbare eeuwelinge

5 minuten leestijd

Vrouwen verenigd in een landelijk netwerk. Al honderd jaar. Wat beweegt hen?

Dat de dames van NVVH-Vrouwennetwerk strijdbaar zijn, bleek tijdens de jubileumbijeenkomst in Utrecht, vorige maand. ”Honderd jaar vechten voor vrouwen en hun vrijheid”, klonk het daar eensgezind uit honderden zingende dameskelen. De krasse eeuwelinge ontving het predicaat ”koninklijk” uit handen van de commissaris van de Koningin Robbertsen.

Een eeuw vol strijdvaardigheid voert terug naar de twee dames met wie het in 1912 allemaal begon: Marie Heinen en Anna Polak. Als directrices van het Nationaal Bureau voor Vrouwenarbeid zagen ze met lede ogen de, in hun ogen, slechte maatschappelijke positie van huisvrouwen aan. Hier gingen zij iets aan veranderen.

De oprichting van de Nederlandse Vereniging van Huisvrouwen was in december van dat jaar een feit. Voortaan zou de NVVH de belangen van huisvrouwen behartigen. Voortvarend gingen de dames van de NVVH aan de slag. Ze beijverden zich voor de totstandkoming van een eerste wapenfeit in 1919: het vrouwenkiesrecht. Een tweede mijlpaal op het gebied van vrouwenemancipatie volgde bijna vijftig jaar later. De NVVH stond aan de wieg van de afschaffing van de Wet handelingsonbekwaamheid gehuwde vrouwen. Voortaan mochten getrouwde vrouwen blijven werken en zelfstandig een bankrekening openen, een verzekering afsluiten of een stofzuiger kopen. Zonder schriftelijke toestemming van de man.

Van zeep tot soda

Ook in praktisch opzicht stond de vereniging haar leden bij. Hoe kon je als huisvrouw bijvoorbeeld weten of een product wel deugdelijk was? De vereniging wist raad. De bestuursleden, onder leiding van scheikundig ingenieur H. Vormer, testten thuis allerlei producten om de leden van advies te kunnen dienen. Van zeep tot soda en van zilverpoets tot strijkijzer – decennialang was het door producenten felbegeerde keurmerk met de geruststellende woorden ”Goedgekeurd door de Nederlandse Vereniging van Huisvrouwen” een baken in zee tijdens het wikken en wegen bij een aankoop. In de jaren vijftig beschikte de NVVH over een eigen laboratorium en werden de thuistesten verleden tijd.

De vereniging was er voor haar leden in voor- en tegenspoed. Bij ziekte of overspannenheid konden vrouwen een beroep doen op het Jacobafonds, opgericht in 1922 door het bestuurslid Jacoba Mendes-Callach. Zo konden vrouwen door de financiële steun van het fonds zo nodig buitenshuis worden verpleegd. Vandaag de dag kunnen minder draagkrachtige leden nog steeds aankloppen bij het Jacobafonds, bijvoorbeeld voor een gratis lidmaatschap of een eenmalige financiële bijdrage.

Uit de archieven van Aletta, het Amsterdamse instituut voor vrouwengeschiedenis, blijkt dat de NVVH in de afgelopen eeuw uiteenlopende onderwerpen bij de kop vatte. De jaarstukken maken melding van discussie- en studiebijeenkomsten rondom ”Onderwijsvernieuwing” (1949), ”Heeft het vrouwelijk handwerk in deze tijd nog reden van bestaan?” (1952) en ”Hoe kan men een goede gastvrouw zijn?” (1957) tot ”NVVH Grenzeloos”, over de Europese eenwording in de jaren negentig.

Het NVVH Vrouwennetwerk heeft 82 plaatselijke afdelingen. Van Appingedam tot Zoutelande staan de 10.000 dames van het vrouwennetwerk paraat. Ze lopen mee in de wandelclub De vrolijke stappers, participeren in de museumclub, wonen een lezing bij over de midwinterhoorn of bezoeken een informatieavond met het thema ”Vrijwillige palliatieve terminale zorg”.

Het cement tussen de afdelingen is het ledenblad Denken & Doen. Zes keer per jaar valt het magazine bij de leden op de mat. In het novembernummer wordt de tentoonstelling ”De Spinazieacademie, 125 jaar Haags huishoudonderwijs” aangekondigd. Een kortingsbon voor een bezoek aan de expositie in het Haags Historisch Museum is bijgevoegd. Dit is geen toevallige keuze van de redactie, want de NVVH droeg het huishoudonderwijs in het verleden een warm hart toe en verleende medewerking aan de totstandkoming van verschillende ”spinazieacademies”.

Actieve tuinclub

Waarom zijn er zo veel duizenden vrouwen lid van NVVH-Vrouwennetwerk? Kun je niet evengoed een kop koffie drinken met de buurvrouw, of via internet die cursus kunstgeschiedenis volgen? Of zoals het bestuur van de afdeling Voorschoten met 229 leden het verwoordt: „Waarom is het zo leuk om lid te zijn van onze afdeling?” De Voorschotense dames weten het antwoord: „Als lid van onze afdeling kunt u op een eenvoudige manier nieuwe contacten leggen en vrienden maken!” En, haast het bestuur van Voorschoten eraan toe te voegen op de website: „Voor de jongeren onder u: denk erom, wij zijn beslist geen tuttige club!” De dames benadrukken dit met hun aanbod: een beleggingsclub, Engelseliteratuurclub, golfclub, cultuurclub en de „actieve” tuinclub.

Hier zit wel een pijnlijk punt voor de verder op het oog zo kwieke vereniging: het ledental daalt al jaren schrikbarend. Terwijl sinds 1980 het ledental met 75 procent (bron: rapport Sociaal en Cultureel Planbureau 2008) afnam door overlijden en opzeggingen, is er tegelijkertijd te weinig aanwas van jonge leden. Door in 2005 ”Vrouwennetwerk” aan NVVH toe te voegen, hoopte de vereniging ook jonge vrouwen aan te spreken. Netwerken hoort immers bij deze tijd.

Het effect moet echter nog komen. De gemiddelde leeftijd van de leden neemt toe. Het oudste aanwezige lid tijdens de jubileumbijeenkomst telde zelfs 99 lentes. In elk geval wordt door de stijgende leeftijd van de leden duidelijk dat als je eenmaal lid bent, je ook lid blijft. En dat zegt wel iets over de gezelligheid en de vriendschap die de leden vinden bij ‘hun’ NVVH-afdeling. Maar de vanzelfsprekendheid waarmee vroeger in bepaalde kringen het NVVH-lidmaatschap van moeder op dochter werd doorgegeven is voorbij.

Het hoofdbestuur van NVVH-Vrouwennetwerk ziet de toekomst overigens met vertrouwen tegemoet en gaat door op de in 1912 ingeslagen weg: het behartigen van de belangen van de vrouw in de maatschappij.

>>nvvh.nl

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.