+ Meer informatie

Verpauperd Dimona wordt weer bloeiende stad in Negev-woestijn

Stad vervult voortrekkersrol in opvang grote aantallen Sowjetimmigranten

10 minuten leestijd

DIMONA — De stad Dimona in de Negev-woestijn is in (opschudding gebracht. In de afgelopen tien jaar ging het ^leen maar bergafwaarts. Jonge mensen verlieten de stad, de werkloosheid nam toe, de buurten verpauperden en de leegstaande flats raakten in verval. Nu worden complete straten gerenoveerd en nieuwe woonwijken aangelegd. Het is niet alleen deze stad die nieuw leven wordt ingeblazen.

Michael Diamond, die zichzelf „een Schot in de woestijn" noemt, zegt dat de staat Israël momenteel „heen en weer wordt geschud". „Het zal tien jaar duren voordat de dingen weer rustig worden".

Dimona -bijgenaamd de bloem van de woestijn- werd in de jaren vijftig aangelegd. De toenmalige regering wilde de bevolking verspreiden. Een van de dromen daarbij was de Negev-woestijn groen te maken. Marokkaanse en Indiase immigranten werden naar deze stad gedirigeerd. Werk werd gevonden in de chemische industrieën bij de Dode Zee en twee textielfabrieken. De bevolking groeide tot 30.000.

Maar in de jaren zeventig raakte de stad in verval. Jonge mensen, vaak met een goede opleiding, trokken naar elders. Meer dan 6000 mensen verlieten de stad. Het werkloosheidspercentage steeg tot 13 procent - 5 procent hoger dan het landelijk gemiddelde. Huizen kwamen leeg te staan en werden verwaarloosd. Dimona kreeg een negatieve reputatie. En enkele jaren geleden werd Dimona in de hele wereld genoemd, toen Mordechai Vanunu onthulde dat het topgeheime nucleaire proefstation buiten de stad een onderaardse atoombommenfabriek bezat.

Ontwikkelingsstad

Dimona werd een „ontwikkelingsstad". Een precieze definitie van een ontwikkelingsstad bestaat niet, maar er is een aantal kenmerken: de werkloosheid is hoog, de meeste bewoners zijn afkomstig uit Noord-Afrika, ze behoren tot de lagere middenklasse, de bevolking is gemiddeld jong en de gezinnen zijn groot. De steden werden destijds nief opgericht omdat ze op een bepaalde plaats van economisch belang waren, maar van strategisch belang.

De joodse gemeenschap in Groot-Brittannië heeft de stad Dimona geadopteerd. De Britten hebberi in het kader van "Project Vernieuwing" (Project Renewal) een aantal programma's ontwikkeld die de leefbaarheid van de stad moeten vergroten. De rechtskundige Michael Dimona geeft leiding aan Project Vernieuwing.

Diamond vertelt dat dank zij Britse hulp een aantal verbeteringen in het onderwijsveld kon worden uitgevoerd. Zo staan in de scholen nu zestien computers — 's lands hoogste gemiddelde per kind. Voor Engelse taallessen worden per computers vereenvoudigde persberichten van een Frans persbureau aangeleverd. De computerisering moet „een magneet" zijn om leraren naar Dimona trekken. Een ander lokmiddel is dat leraren gratis aan de Ben Goerion Universiteit in Beersheva kunnen studeren. De stad heeft verder een moderne studio ingericht om lokale televisie voor de Negev-woestijn te kunnen verzorgen.

Herbezinning

En toen, een paar jaar geleden, kwam de massa-immigratie uit de Sowjet-Unie op gang. De Britse gemeenschap realiseerde zich dat als Diniona geen nieuwe immigranten zou opnemen, ze een belangrijke ontwikkeling zou missen en zou achterblijven als een stad van —aldus Diamond— „arme zielen in het midden van de woestijn".

De bewoners benaderden de ministeries en eisten hulp om de immigranten op te vangen. Daar werd 'flink lawaai' bij gemaakt. De woestijnstad kreeg de aandacht die ze vroeg. Het ministerie van volkshuisvesting besloot duizend, al dan niet leegstaande, flats te renoveren voor nieuwe immigranten en voor de oude bewoners. Diamond: „Als iemand mij zes maanden geleden verteld had dat al deze flats gerenoveerd en bewoond zouden worden, dan zou ik gezegd hebben dat-ie gek was. Dit is de droom geweest van Project Vernieuwing gedurende al die jaren. Er zijn hier in Dimona al 250 families neergestreken en 550 andere families wachten erop tot hun huizen klaar zijn. Alles hier wordt in beweging gebracht".

De stroom van immigranten vraagt om voortdurende herbezinning op vroegere plannen. Men overweegt bij voorbeeld om het geld dat besteed zou worden om leerkrachten aan te trekken, te gebruiken om Sowjet-leerkrachten om te scholen. Op deze wijze worden zij ook weer aan een baan geholpen. „Een van de doelen van Project Vernieuwing was een situatie te creëren waarin mensen graag naar de stad zouden willen komen", zegt hij.

Problemen

In de komende jaren verwacht Diamond grote problemen in het land door deze massa-immigratie. De economie zal het zwaar te verduren krijgen. Veranderingen zijn door het gedrag van politici en de bureaucratie vaak moeilijk uit te voeren. Er gaat volgens hem veel energie verloren aan onderlinge wedijver tussen politici.

„Ze vergeten het uiteindelijke doel. Laat me een voorbeeld geven op nationaal niveau. We hebben de Palestijnse opstand, we hebben een chronisch watertekort, er komen honderdduizenden mensen het land binnen en er is een Saddam Hoessein. En onze vertegenwoordigers praten over de "Varkenswet". Er zijn toevallig een paar dingen belangrijker dan dat. Dit zijn politieke spelletjes, en ik kan dat niet accepteren". (De ultra-orthodoxe Agoedat Yisrael-partij wil alleen aan de coalitie deelnemen als het fokken van varkens wordt verboden).

Een tochtje door de stad laat zien wat er allemaal verandert. Net buiten de stad wordt, tussen de woeste woestijnheuvels, een nieuwe woonwijk uit de grond gestampt. Oude losstaande huisjes, waarvan sommige zonder twijfel het predikaat "krot" verdienen, worden ofwel grondig opgeknapt of ze gaan tegen de vlakte.

Flats staan in de steigers. Hier en daar worden complete straten vernieuwd. We praten met een paar mannen die in de renovatie werken. Het blijken Russen uit Tel Aviv te zijn. Alleen met de zaterdag en de zondag gaan ze naar huis. Engels spreken ze niet en hun woordenschat Hebreeuws is ook nog gering. Een van hen vertelt dat hij ingenieur is, maar dat hij toch bereid is dit werk te doen. Hun uitvoerder is eveneens een Rus. En het is allemaal te doen om de Russen, die met een gemiddelde van bijna duizend per dag het land binnenstormen, aan een dak boven het hoofd te helpen.

Gastvrij

Andere straten zijn al gerenoveerd. De Baba Salistraat, genoemd naar een mysticus die onder de Noordafrikaanse joden populair was, wordt nu in de volksmond "Leningradstraat" genoemd. Grote lege kisten staan aan een straatkant. De meubels, die zijn overgezonden uit de Sowjet-Unie, zijn er al uit gehaald. Er wordt alom Russisch gesproken. Sommige Russen springen weg bij het zien van de camera. De schrik voor de KGB zit hun nog in de benen.

Over het algemeen zijn de autochtonen ingenomen met de komst van de immigranten. De bewoners zijn naar verluidt erg gastvrij. (Er wordt zelfs gezegd dat, als je langer dan vijf minuten met iemand praat. je al een luch wordt voorgezet). Een kapper, zelf met het haar tot op zijn schouders, zegt al enkele Russen in dienst te hebben genomen. Hij is niet bang dat de Russen het werk van de autochtonen zullen overnemen. „Ook zij moeten de mogelijkheid hebben hun familie te onderhouden. Velen zijn er al in geslaagd werk te vinden. Er zijn werklozen — maar die heb je overal. Wie werk wil, kan het vinden".

Hij wijst op enkele Arabieren, die een eindje verderop in het winkelcentrum verbouwingen uitvoeren. Dan zegt hij iets wat de laatste tijd veel onder de Israëliërs te horen valt. „Er zijn hier nog veel Arabieren aan het werk. We kunnen hen ontslaan. Waarom moeten zij hier eigenlijk werken? We kunnen er Russen en Marokkanen voor nemen".

De eigenaar van de kiosk ziet zijn omzet stijgen. „De immigranten lezen veel, vooral de Russische bladen, zoals het blad Spoetnik. Het zal hier goed worden in de stad, maar dat zal wel lang duren. De immigratie komt de ontwikkeling van de Negev ten goede. Ben Goerion zei dat al vele jaren geleden. En dat is juist. De oudgedienden hier helpen de immigranten. Ze leiden hen rond en geven hulp als ze die nodig hebben".

Maar niet iedereen is enthousiast. In een eettentje bevindt zich een aantal werklozen. Zij wekken de indruk te behoren tot de 300 drugsgebruikers in de stad. „De situatie is zo", gaat er een van start met behoorlijke stemverheffing. „Ik ben in het leger geweest en de im-' migranten krijgen alles zo maar. Er is niets in deze stad, geen werk, helemaal niets. Ik weet zeker dat de immigratie binnen een jaar tot een botsing zal leiden tussen de plaatselijke bevolking en de immigranten. Waarom? Omdat er geen werk is. Er zijn mensen die na vier, vijf jaar hun baan verliezen omdat de Russen beter werken. Ik denk erover naar de Verenigde Staten te gaan".

Elfhonderd mensen hebben geen baan. Waar moeten al die Russen dan aan de slag? En is het wel verstandig nieuwe immigranten aan te trekken als er al zo veel mensen werkloos zijn? Diamond vertelt dat overal in het land een werkgelegenheidsprobleem zal ontstaan. Het maakt dus niet uit of het hier of in de metropool Tel Aviv gebeurt. Volgens hem zal de immigratie sowieso 20 procent van de immigranten aan een baan helpen, omdat er tot vergroting van produktie en dienstverlening moet worden overgegaan.

Ja'acov Ben Sjimon, directeur van het Economische Ontwikkeling Agentschap, heeft tot taak ondernemers naar Dimona te trekken. Hij vertelt dat ondernemers in deze ontwikkelingsstad uit een aantal voordelen kunnen kiezen. Ze kunnen bij voorbeeld tien jaar lang vrijstelling van belastingbetaling krijgen of een subsidie van 38 procent op de investeringen incasseren. Al enkele bedrijven besloten zich in deze woestijnstad te vestigen.

Nu verwacht Ben Sjimon vooral veel van de "Israel Chemicals", dat via een aantal bedrijven de chemicaliën in de Negev en de Dode Zee wint. De fosfaatindustrie is al van plan uit te breiden. Ook hoopt hij dat de bouw van het gigantische "Voice of America"-radiostation in het zuidelijk deel van de Negev zal doorgaan. Milieugroepen hebben ertegen geprotesteerd.

Ook kan het toerisme volgens hem worden ontwikkeld. Mensen houden ervan de woestijn door te trekken, oude ruïnes te bezichtigen en onder de heldere sterrenhemel de slaapzak uit te spreiden. De plannen voor een jeugdherberg liggen ook al klaar. Maar de ontwikkeling van de stad is afhankelijk van de ontwikkeling van de hele Negev. Als de 'hoofdstad van Negev', Beersheva, meer inwoners en industrie zal trekken, zal dat het gehele zuidelijke gedeelte van het ' land ten goede komen.' "" '^''*'

Likoed

In Dimona is de Likoed-partij van Jitschak Sjamir de grootste partij. Is dat niet verwonderlijk? Het is immers deze partij die miljoenen dollars in de joodse nederzettingen in Judea en Samaria pompte, geld dat niet meer uitgegeven kon worden aan de ontwikkeling van gebieden binnen de "Groene Lijn", zoals de Negev. Deze vraag leggen we voor aan de loco-burgemeester van de stad, Albert Asaf, zelf een Likoednik. „Excuseer mij, maar dit is allemaal bluf van de Arbeiderspartij", zegt hij fel. „Het is niet waar dat in de gebieden (de Westoever en de Gazastrook) meer wordt geïnvesteerd dan in de ontwikkelingssteden. Ook is er geen tegenstelling tussen het oprichten van nederzettingen in de gebieden en het geven van geld aan de ontwikkelingssteden".

Het land Israël is volgens hem één en het is goed dat er geld gaat naar de omstreden gebieden. Toen Peres aan de macht was hadden de ontwikkelingssteden volgens hem dezelfde problemen. Toen ging het geld naar de kibboetzim, de mosjavim, de banken en de gebieden binnen Israël.

Is hij nu, onder Likoed-leider Jitschak Sjamir, tevreden? „Helemaal niet. We worden zelfs op criminele wijze behandeld. Je kunt niet zeggen dat je een zionistisch doel hebt en een missie hebt te vervullen, als je ook niet helpt die zionistische droom uit te voeren. Maar dat is niet alleen het geval bij deze regering, maar ook bij de vorige en die van de jaren zeventig".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.