+ Meer informatie

„Pluralisme is hier taboe''

Vietnam stelt grenzen aan zijn versie van perestrojka

5 minuten leestijd

HANOI - Terwijl Sowjetburgers openlijke kritiek oefelen op hun leiders, en de Polen eigen vertegenwoordigers in het parlement mogen kiezen, hebben de Vietnamese communistische leiders een tijdschriftredacteur ontslagen vanwege een artikel over een monarch uit de 18e eeuw.

Vietnam, het land met de op twee na grootste bevolking ter wereld, heeft bij het omvormen van zijn economische model duidelijke grenzen gesteld aan de vrijheid van meningsuiting en politieke hervorming. De lijst met taboes reikt van openlijke kritiek op de hoogste leiders en hun beleid tot het afschilderen van de overleden revolutionaire leider Ho Chi Minh in een ander dan heroïsch licht.

Geen pluralisme

In een recent vraaggesprek met Associated Press heeft vice-premier en minister van buitenlandse zaken Nguyen Co Thach gezegd dat een meerpartijensysteem in Vietnam uitgesloten is. Hij beweerde dat de economische hervormingen die momenteel in Vietnam worden doorgevoerd het uitbreken van democrafiseringsbewegingen als in China zouden voorkomen.

„Wij zijn voor verbreding van de democratie en het overlegmodel om overeenstemming te bereiken, maar pluralisme is hier taboe", verklaarde partijleider Nguyen Van Linh in maart tijdens een toespraak.

Linh en Thach zijn de architecten van "doi moi" (vernieuwing), de Vietnamese versie van glasnost en perestrojka. De doi moi kwam tot bloei in de periode na het aantreden van Linh, eind 1986. Vooral het zuiden, waar grote ontevredenheid heerste over het wanbeleid van de communistische machthebbers, werd er door beroerd.

Chinese model

Journalisten stelden corruptie en incompetentie aan de kaak, en kregen voor elkaar dat een aantal hoge functionarissen werd ontslagen. Boeken en tijdschriften floreerden, waarbij sommige de grenzen van de nieuwe tolerantie aftastten, terwijl andere dreven op een voordien ongehoorde openheid op seksueel gebied.

Ongeveer zes maanden geleden leek het tij te keren. Onduidelijk bleek of dit kwam omdat een hervormingsgezinde leiding het tijd vond de behoudende garde tegemoet te komen, of omdat de bejaarde partijleiders zelf vreesden dat de zaak uit de hand was gelopen.

Afremmen

Westerse waarnemers menen dat de Vietnamezen in plaats van de brede Sowjet-aanpak lijken te hebben gekozen voor het Chinese model van „geef de mensen een video maar geen stem". Anders dan in China bepleiten de Vietnamese voorvechters van democratisering hun zaak in de vergaderzaal in plaats van op straat. Velen hebben het ontslag van Nguyen Ngoc, hoofdredacteur van het betrekkelijk radicale en populaire tijdschrift Van Nghe (Literatuur en Kunst), als strijdpunt aangegrepen.

Ngoc werd gedwongen ontslag te nemen nadat hij enkele korte verhalen had gepubliceerd van de omstreden schrijver Nguyen Huy Thiepo. In een daarvan werd keizer Ouang Trung, een nationale held die twee eeuwen geleden de Chinezen in de pan hakte, beschreven als iemand met gewone menselijke zwakheden en gevoeligheden.

Nguyen Dinh Thi, de secretaris van de schrijversbond, zei dat de ruzie hierover binnen de 450 leden tellende organisatie „zo fel" was geweest „dat men de beleefdheid uit hét oog verloor". Ook journalisten en anderen hebben zich tegen het ontslag uitgesproken.

De vooraanstaande literaire criticus Lai Nguyen An omschreef het ontslag van Ngoc als een poging van de conservatieven om de doi moi af te remmen. „Sceptische boeken over onze partij en over het socialism.e zijn niet toegestaan. Wie nationale figuren aantast krijgt het zwaar te verduren", zei hij in een vraaggesprek.

Veranderingen

Toch hebben zich ten opzichte van tien jaar geleden behoorlijke veranderingen voltrokken. Toen waren er legio politieke gevangenen, tieners die een spijkerbroek droegen waren verdacht, en buitenlandse journalisten werden onder strikt toezicht meegenomen langs „sier-intellectuelen" zoals sommige Vietnamezen de door de overheid gesanctioneerde personages noemden. Thach heeft kortgeleden gezegd dat de afgelopen tien jaar 94.000 ingezetenen van her-opvoedingskampen waren vrijgelaten en dat er nog slechts 120 politieke gevangenen over waren. De betrekkingen tussen de staat en de religieuze organisaties zijn verbeterd.

In februari heeft de regering een groep vooraanstaande academici die kritiek hadden geleverd op het opleidingsniveau toestemming gege- • ven een eigen universiteit te openen. De oprichters van de Thang Long-universiteit in Hanoi zeggen dat de regering zich niet bemoeit met hun studiepakket of hun financiering, die afkomstig is van collegegelden en bijdragen van in het buitenland wonende Vietnamezen. Op kunstgebied worden de ervaringen uit de Vietnamese oorlog en andere conflicten tegenworodig veel menselijker beschreven dan voorheen het geval was. Hoewel de eerste anti-oorlogsroman nog moet verschijnen, worden de ervaringen uit de Vietnamese oorlog en andere conflicten tegenwoordig veel menselijker beschreven dan voorheen het geval was.

Democratisering

Een binnenkort verschijnende roman van Le Huu, "De Kolonel Zonder Humor", verhaalt over een jonge officier die in Cambodja de dood vindt door de onbuigzame militaire houding van zijn vader. In het verleden beschreven oorlogsromans altijd ongeloofwaardige hoofdpersonen die vrolijk voor de communistische zaak de dood tegemoet gingen.

Vergeleken met hun fellere collega's in het zuiden, lijken de kunstenaars en intellectuelen in het noor- leden moet vernietigen", zei Huu. den niet erg geneigd de doi moi uit „Schrijvers moeten niet ontwrichte buiten of de socialistische staat ten", te ontmantelen. „Schrijvers en kunstenaars moeten meer vrijheid Westerse diplomaten zeggen dat krijgen, maar vrijheid betekent niet veel studenten weliswaar ontevredat je alle verdiensten van het ver- den zijn, maar dat van een georganiseerde democratiseringsbeweging onder hen kennelijk geen sprake is. Evenmin is in Vietnam een instituut opgekomen ais de Rooms-Katholieke Kerk in Polen die de tegenstanders van de bestaande orde rond zich kan verenigen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.