+ Meer informatie

,,Wie 't breed heeft, laat 't breed hangen"

Tentoonstelling Openluchtmuseum

3 minuten leestijd

Onder de titel „Wie 't breed heeft, laat 't breed hangen" is in de streekdrachtenzaal van het Nederlands Openluchtmuseum te Arnhem een nieuwe tentoonstelling te bezichtigen, een expositie over streeksieraden. In voorgaande tentoonstellingen lag het accent o.a. op de hoofdtooi ("Van hoofdbrekens en kopzorgen") en kleding van de kinderen („Kinderen vieren feest"). Nu krijgen de streeksieraden hier de nadruk, zij het in een enigszins gewijzigde presentatievorm.

Het centrale thema, waarbinnen de streeksieraden worden gebracht, is: de motiveringen van de mens voor het gebruik van versieringen en sieraden, toegepast op de streeksieraden in Nederland. Het thema wordt in deze nieuwe tentoonstelling gevisualiseerd door middel van een aantal gereconstrueerde interieurs met kostuumpoppen, vele detailvitrines, foto's, schilderijen en toelichtingen.

Streekkostuum

Het streekkostuum met de erbij behorende sieraden is voor de drager of draagster een soort persoonsbewijs. Men tracht ermee kenbaar te maken, dat men tot een bepaalde groep behoort; men wil zich er mee onderscheiden van anderen. In eerste instantie kan men uit de dracht van iemand afleden, uit welke streek de persoon in kwestie afkomstig is. Dat men er behoefte aan heeft gehad dat duidelijk te doen uitkomen blijkt wel uit de enorme variatie streekdrachten die men in Nederland aantreft. Maar men kan ook andere informatie ontlenen aan het uiterlijk van iemand. De sieraden spelen hierbij een heel subtiele rol. Veel sieraden zijn van een aanvankelijk praktisch toepasbaar voorwerp tot versiering geworden. Sommige hebben (of hadden) de bedoeling kledingstukken te sluiten, b.v. het oorijzer. Daarnaast is er een grote groep voorwerpen, die alleen „voor het mooi" gedragen worden, slechts louter decoratief zijn. Hiertoe behoren o.a. halssnoeren, ringen, voorhoofdsnaalden en oorhangers. Aan de streeksieraden hebben zich in de loop der tijden, vanuit de behoefte van de mens zich te onderscheiden, verschillende diepere betekenissen gehecht. Zo dienen sieraden ook om, door de vorm ervan of door middel van het materiaal waarvan ze werden vervaardigd, stand of status van de drager of draagster naar voren te brengen en welstand zichtbaar te maken.

Onderscheid naar geloof

Door middel van kleding en sieraden kan men ook uitdrukken tot welk geloof men behoort. In gemeenschappen, waarin verschillende geloofsgroeperingen vertegenwoordigd zijn, spreekt het onderlinge onderscheid het duidelijkst; saamhorigheidsgevoel, versterkt door eenzelfde geloofsovertuiging heeft tot opvallende verschillen geleid. In Zuid-Beveland b.v. wijken oorijzeruiteinden, verschillende kostuumonderdelen en de haardracht van de protestantse vrouwen af van die van de katholieke.

Sieraden draagt men, op enkele uitzonderingen na, niet dagelijks. Naar aanleiding van bepaalde gelegenheden steekt men zich in het „goede pak" met de bijbehorende sieraden. In de simpelste vorm kan zo'n gelegenheid zijn: het op visite gaan of visite ontvangen, of het naar de stad of markt gaan. Men legt dan het werkgoed af en trekt het betere (opknappers-)goed aan met bijbehorende sieraden.

Sieraden

Er zijn veel gelegenheden, waarbij het dragen van een bepaald kostuum en sieraden door de traditie is voorgeschreven. Men zou dit de etiquette kunnen noemen: een ceremonieel en conventioneel gedrag in bepaalde situaties, dat of door de gemeenschap in haar geheel of door een deel daarvan meer of minder nadrukkelijk geëist wordt en als „behoorlijk" wordt gezien. Veel van die situaties hangen samen met de religie. In alle streken kent men een speciale zondagse kerkdracht. Bij belangrijke mijlpalen in het leven (b.v. doop, aannemen in de kerk of belijdenis doen en bij belangrijke kerkelijke feestdagen is een plechtig kostuum vereist. In sommige streken van ons land draagt men met Pinksteren speciale kleding, waarbij zelfs onderscheid wordt gemaakt tussen eerste, tweede en derde Pinksterdag. Bij een huwelijk verschijnt men met de genodigden in volle pronk.

Naast de bij de dracht behorende sieraden heeft men ook „sieraden" van religieuze aard, zoals van fraai zilverbeslag voorziene kerkboeken en rozenkransen, die door de rijkdom aan versiering naast een religieus/symbolische betekenis, vaak ook nog een betekenis als statussymbool hebben.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.