+ Meer informatie

Menem wil met amnestie brandjes in militaire kazernes alvast blussen

Gevaar van rebellerende legerofficieren is door presidentiële maatregel allesbehalve geweken

4 minuten leestijd

BUENOS AIRES — De afgelopen zondag vrijgekomen kopstukken van Argentiniës laatste dictatuur hebben de benen genomen. Erg veel vertrouwen in het permanente karakter van de amnestieregeling hebben zij niet. Generaal Jorge Videla, ex-president en -juntaleider, vertrok oudejaarsdag naar een onbekende bestemming over de grens, in het gezelschap van Roberto Viola, destijds zijn opvolger als militair alleenheerser. Ook admiraal Emilio Massera maakte zich uit de voeten.

Tegen Massera lopen nog enkele processen in verband met zijn rol tijdens de dictatuur. Massera kon ontsnappen aan een veroordeling tot levenslang wegens zes moorden, zestig ontvoeringen en zeven diefstallen. Zijn strafblad leest als een griezelboek. Datzelfde geldt ook voor generaal Ramon Camps, de gevreesde politiechef van de hoofdstad Buenos Aires aan het eind van de jaren zeventig.

Een neo-nazi in uniform, die er groot plezier in had om onschuldige mensen op hardhandige wijze aan de tand te voelen. Ooit verklaarde hij daarvan .,een kick" te krijgen. Psychiaters die op verzoek van de rechtbank deze generaal bestudeerden, omschreven hem als wispelturig, depressief en „een gevaar voor zijn directe omgeving".

Tot die conclusie waren de meeste Argentijnen al veel eerder gekomen. De amnestieregeling die president Carlos Menem zaterdagavond bekendmaakte, opende de celdeuren voor de laatste militairen die vastzaten vanwege hun rol tijdens Argentiniës dictatuur ('76'83). Voor de goede orde herkreeg ook de oud-guerrillaleider van de Montenero's, Mario Firmenich, zijn vrijheid.

'Dank'

President Menem hoopt met deze amnestie de gemoederen in militaire gelederen wat te kalmeren. De strijdmacht kwam diverse malen in opstand tegen de veroordeling van haar generaals voor wat wordt beschouwd als „helfdhaftig gedrag". Dat laatste slaat meestal op de zogeheten Vuile Oorlog: de strijd tegen een aantal linkse guerrillabewegingen die de provincies onveilig maakten. Bij deze strijd kwamen naar schatting 20.000 mensen om het leven. Het leger verloor nog geen honderd man, terwijl de guerrilla nooit meer dan 6000 man onder de wapens heeft gehad. Het saldo zijn meest onschuldige bijstanders, nietsvermoedende Argentijnen die op het verkeerde moment op de verkeerde plaats stonden.

Ondanks alle ontvoeringen en de meest weerzinwekkende martelingen meende en meent het leger recht te hebben op de collectieve dank van de Argentijnse natie. President Raül Alfonsïn haalde in 1984 een streep door de rekening en gaf Justitie opdracht iedereen te vervolgen die zich had misdragen. Een lange serie geruchtmakende processen volgde. Nooit eerder waren in Zuid-Amerika staatsgreepplegers ter verantwoording geroepen, laat staan veroordeeld.

Dit pionierswerk bracht Alfonsïn internationale bewondering èn binnenlandse problemen. De ene muiterij volgde op de andere. De democratie wankelde. De president liet zich echter niet van de wijs brengen en een voor een belandden de generaals achter de tralies. Een verwaarloosde en daardoor uit de hand gelopen economische crisis dwong Alfonsïn tot vervroegd aftreden. Zijn opvolger, de peronist Carlos Menem, voelde er niets voor om constant door rebellie geplaagd te worden en besloot daarom in oktober vorig jaar 277 veroordeelde militairen vrij te laten.

Maar de muitende officieren waren op zoek naar het onderste uit de kan. Vandaar deze tweede amnestie, die ook de kopstukken van de gewezen dictatuur in vrijheid stelt. Alfonsins werk werd daarmee ongedaan gemaakt. De oud-president noemt het een schande dat de dictators na amper vijf jaar hun vrijheid herwonnen.

Hij waarschuwde dat de amnestie een gevaarlijk precedent schept. „Kennelijk staan de generaals ver boven de wet. Zij kunnen als beesten te keer gaan, in de wetenschap dat niets en niemand hen kan tegen houden. Het rechtsgevoel van de natie is verkracht. Dat belooft weinig goeds voor de toekomst".

Daarnaast is het nog maar de vraag of met deze amnestie de officieren helemaal tevreden zijn en muiterijen tot het verleden behoren. De muiters hebben diverse keren laten weten dat zij eerherstel eisen van het leger. Met andere woorden: zij willen dat de strijdkrachten alsnog erkenning krijgen als de redders van het vaderland, een lintje voor de dictatuur die het land redde van het communisme door duizenden Argentijnen de dood in te sturen.

Probleem hierbij is natuurlijk dat een dergelijke erkenning niet per presidentieel decreet tot stand kan komen. Waarschijnlijk zal Argentinië in de nabije toekomst opnieuw te maken krijgen met uitingen van militaire onvrede.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.