+ Meer informatie

Hard tegen hard tot zelfs de dood er op volgt

5 minuten leestijd

Bobby Sands, de Ierse hongerstaker die op het moment waarop ik dit schrijf op sterven ligt, wordt ons beschreven als een man met karakter. Als iemand die zich door niets van zijn doel laat afbrengen. Dat bleek reeds eerder in zijn leven. Hij werd in Belfast geboren in 1954. Toen hij een jaar of vijftien was voegde hij zich bij de „Provisionial Sinn Fein", de politieke arm van de IRA.

Hij speelde gelijk een actieve rol in de organisatie. Zijn subversieve activiteiten leidden er toe dat hij reeds in 1979, tóén hij nog maar negentien jaar was reeds gearresteerd werd wegens het ongeoorloofde bezit van wapens en veroordeeld tot vijf jaar gevangenisstraf. In 1976 werd hij vrijgelaten maar ogenblikkelijk nam hij de handschoen tegen „de Britse bezetter" weer op. Zijn vrijheid zou maar zes maanden duren. Hij werd weer gearresteerd en tot veertien jaar veroordeeld.

Zijn verzet gaf hij echter ook in de gevangenis niet op. In 1980 wierp hij zich op als spreekbuis voor de zeven hongerstakers die hun hongerstaking juist voor de kerstdagen begonnen. Ze eindigden hun proteststaking toen een hunner werd gezegd, dat hij nog maar 24 uur had te leven. De groep had hun hongerstaking 53 dagen volgehouden. Gezien echter de houding van Sands werd hij door de IRA beloond met de benoeming tot hun bevelvoerende officier in de beruchte Maze-gevangenis.

Het gehanteerde middel van verzet om alle voedsel te weigeren, leidt in de uiterste consequentie tot zelfvernietiging. Dat een mens daartoe kan komen is bijna niet in te denken. Vooral niet omdat het bijna nooit tot successen heeft geleid.

Emotioneel

Toch is het een middel, dat in Ierland tot grote emotionele opwinding leidt en daardoor grote publiciteit krijgt. Het is in Ierland een wijze van protesteren die al minstens zevenhonderd jaar oud is. De oudst bekende gevallen betroffen landarbeiders, die van vandaag op morgen door de landeigenaren uit hun woning en brood gezet werden. Uit protest tegen een dergelijke behandeling zijn er van uit de geschiedenis gevallen bekend van mensen, die hun protest zo lang wisten vol te houden, dat ze stierven.

Ook in deze eeuw is het in Ierland een wapen geweest, dat niet verroest is. Reeds twaalf republikeinen hebben tot hun dood er op volgde, hun staken volgehouden. Een van de meest bekende was Thomas Ashe, die in 1916 het verzet in Dublin tegen de Britten leidde. Hij stierf in 1917, nadat hij gedwongen werd voedsel tot zich te nemen.

In recenter dagen trok de hongerstaking van de gezusters Price de meeste aandacht. Ze zaten gevangen buiten Noord-lerland en wilden met hun hongerstaking bewerkstelligen, dat ze in de bewuste Maze-gevangenis zouden worden opgesloten. Het lukte hun niet, want ze werden meer dan 200 dagen gedwongen gevoed. Ze zijn nu op vrije voeten, omdat ze beiden ernstig ziek zijn.

Wijziging

Vooral de laatste jaren heeft het verzet van de gevangen Ierse repblikeinen zich toegespitst op hun status in de gevangenis. Engeland, dat van de politieke strijd om de vrijheid in Ulster niets weten wil, wil daarom ook niets weten van hun verlangen om als politieke gevangenen behandeld te worden. Het ziet hen slechts als terroristen en criminelen, die voor hun gewelddadig verzet veroordeeld zijn.

Een ogenblik leek het er in 1972 op, dat de toenmalige conservatieve minister voor Noord-Ierland William Whitelaw bereid zou worden om hen halverwege tegemoet te komen. Hij liet oogluikend toe, dat in een open ruimte binnen de gevangenis ze zich tussen prikkeldraad als ,,krijgsgevangenen" konden begeven. Later kwam hij echter tot de uitspraak, dat zijn toegeven, eigenlijk een verkeerde beslissing was geweest. Want in feite bleef hun verzet tegen de regering in Londen even fel als voorheen.

Open keus

Onder Roy Jenkins, de socialistische minister van Binnenlandse Zaken kwam er weer een verandering in het beleid ten aanzien van de gevangen IRA-leden. Tot in 1974 werd de opvatting gehuldigd dat de gevangenisarts zijn medische ethiek verloochende, wanneer hij er niet toe overging om hongerstakers te dwingen, voedsel en water tot zich te nemen. Maar dan besluit Jenkins dat het de vrije wil van een hongerstaker is om die vorm van verzet te kiezen. Hij wijst er dan in het Lagerhuis op, dat er eigenlijk geen enkele regel of wet bestaat, die de arts dwingt om in te grijpen. Sedert die tijd past Engeland in tegenstelling tot Duitsland gedwongen voeding niet meer toe. Het Iaat het aan de hongerstakers zelf over om of weer voedsel tot zich te nemen of te sterven.

Misleid door de verdorvenheid van de vorst der duisternis ziet het er naar uit dat Sands zijn eigen leven zal vernietigen en totaal uitgeteerd zal sterven. Want even onverzettelijk als hij is, is de Engelse regering. Mevrouw Tatcher denkt er niet over om een speciale status voor de gevangen IRA-leden te scheppen.

Ze wil niet verder gaan, dan reeds gegaan is. Want zonder dat er veel bekendheid aan werd gegeven, beschikten de IRA-gevangenen toch reeds over allerlei gunsten. Zo werd het ze reeds toegestaan om in hun vrije tijd burgerkleren te dragen, meer bezoekers te ontvangen en meer boeken en tijdschriften te lezen, dan de andere gevangenen.

Maar de flexibele interpretatie van de voorschriften is hun niet genoeg. Ze beogen de erkenning van de rechtmatigheid van hun verzet tegen wat ze noemen de Britse bezetting van Ulster.

Voor het bereiken van die erkenning wil Bobby Sands zichzelf vernietigen.

J. Blees.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.