+ Meer informatie

Behalve van "oude schrijvers" ook kennis nemen van Heggers hartekreet

Nieuwe uitgave "Bijbelse elementen bij rooms-katholieke mystici"

5 minuten leestijd

KAMPEN - De naam van ds. H. J. Hegger is onder ons welbekend. Hij heeft in deze eeuw een zelfde weg afgelegd als eens Luther in de zestiende eeuw. Na veel strijd keerde hij als priester in 1948 de RoomsKatholieke Kerk de rug toe. Hierna werd hij gereformeerd predikant. Op een gegeven moment kon hij het wegens de onreformatorische ontwikkelingen binnen de Gereformeerde Kerken in deze kerk niet meer uithouden. Tegenwoordig behoort hij tot de Nederlandse Hervormde Kerk.

Na zijn overgang heeft ds. Hegger in het kader van de stichting In de rechte Straat al zijn krachten gewijd aan het laten doorklinken van het bijbels, reformatorisch getuigenis onder rooms-katholieken in en buiten ons land.

Deze man heeft dit jaar op rijpe leeftijd een boekje gepubliceerd dat bij menigeen, en zeker bij protestanten, verbazing zal wekken en vragen zal oproepen. De titel van zijn laatsteling luidt "Bijbelse elementen bij rooms-katholieke mystici". Wat wil dit zeggen? Keert Hegger als een hond tot zijn eigen uitbraaksel weer?

Cryptojezuïet

Men kan gerust zijn. Hegger is bepaald niet bezig om zijn overgang uit de Rooms-Katholieke Kerk ongedaan te maken of om zich op hoge leeftijd te ontpoppen als een cryptojezuïet. Hij is protestant en hij blijft protestant. Veelzeggend begint hij zijn boekje dan ook met zijn dankbaarheid ervoor uit te spreken dat God in zijn leven ingegrepen heeft door hem het Evangelie te laten ontdekken zoals dit door de Reformatie beleden wordt. Hegger heeft echter altijd iets in de Reformatie gemist, en wel de mystiek van het een-zijn met God in Christus.

In de eerste tijd na zijn overgang heeft iiij serieus rekening gehouden met de mogelijkheid dat deze mystiek een roomse zuurdesem zou vormen. In de loop der jaren is hij er evenwel steeds meer achter gekomen dat er in de Bijbel wel degelijk sprake is van mystiek. Behalve het "God met ons" is er in de Heilige Schrift het "God in ons". Dit laatste is naar zijn mening in de rooms-katholieke mystiek veel meer tot zijn recht gekomen dan binnen het protestantisme. Hij verwijt de Reformatie dan ook dat zij eenzijdig is geweest en dat zij de wezenlijke bijbelse elementen van de rijke traditie der rooms-katholieke mystiek heeft laten vallen.

Heimwee

Dit boekje verwoordt Heggers heimwee. Bij het ouder worden komt de warmte van het oude nest der mystiek blijkbaar steeds sterker op hem af. Hierdoor wordt hij des te meer de kilte van het protestantisme gewaar. Hij huivert en wendt zichbij gebrek aan beter tot de rooms-katholieke mystieke literatuur. Hij weet van vroeger dat die hem warmte verschafte. Het genot van deze koestering gunt hij zijn medeprotestanten van harte. Vandaar dit boekje, dat hij bedoelt als een poging om de rijkdom van de rooms-katholieke mystieke literatuur voor reformatorische christenen toegankelijk te maken. Hij wil een brug slaan tussen de roomskatholieke en de protestantse traditie, tot wederzijdse verrijking.

Dit laatste val ik van harte bij. Eindelijk weer eens een echte protestant, die vanuit de positieve lading van dit begrip het rooms-katholicisme niet afgeschreven heeft, maar in het oog houdt.

Het bijbelse karakter van het "God in ons" maakt de schrijver duidelijk aan de hand van het woord "onuitsprekelijk", dat vier keer in de Bijbel voorkomt. Er is een rechtstreeks aanschouwen van God door het geloof, waarbij rationele categorieën te kort schieten. Hegger stelt die protestantse lezers die zijn terugvallen- op roomse mystieke lectuur gevaarlijk en verdacht vinden, gerust, door erop te wijzen dat men daarin oerbijbelse en oerreformatorische elementen aantreft. Hij noemt een diep zondebesef, de verbrokenheid des harten, het geloof en de zekerheid des heils. Zijn conclusie is dat de beleving van rooms-katholieke mystici bijbelser is dan de leer van hun kerk.

Bedenkingen

Er kunnen tegen Heggers boekje zwaarwegende bedenkingen worden ingebracht. De structuur van het werkje en Heggers wijze van behandeling zijn chaotisch en subjectief. Zij komen zijn behandeling niet ten goede. Dit betreur ik, want zijn boodschap, of beter, zijn hartekreet is het waard om ter harte genomen te worden. Moeten ook wij als gereformeerde gezindte het ons niet aantrekken als hij stelt dat de beleving bij de protestanten vaak minder bijbels is dan hun leer? Is het geen getuigenis ook van onze geestelijke armoede als hij de mogelijkheid oppert dat het verbeten vechten voor de puur voorwerpelijke verklaring van Gods Woord een verdediging is van eigen gebrek aan de verborgen omgang met God?

Zelf deel ik Heggers inzet, maar verschil ik van mening met hem over de weg die zoekende zielen gewezen dient te worden. Als Hegger de protestantse traditie beter had gekend dan hij nu doet, had hij geweten dat er door sommige oude schrijvers mystieke geschriften zijn geproduceerd die in waarde en diepgang niet onderdoen voor het puikje van de roomskatholieke mystiek. Wat dit betreft, mag hij in de leer bij de rooms-katholieke hoogleraar H. W. J. Vekeman. Wie bijbels verantwoorde protestantse mystiek wil lezen, neme bij voorbeeld "Soliloquium" en "Het nieuwe Jeruzalem" van W. Teellinck en de geschriften van Th. à Brakel ter hand.

Heenwijzing

Is Heggers heenwijzing naar rooms-katholieke mystieke literatuur ten enenmale verwerpelijk? Ik meen van niet. De meeste oude schrijvers verwijzen immers ook daarnaar en bevelen die soms openlijk aan. Van Hegger kan geleerd worden dat er meer verantwoorde bevindelijkheid in roomse mystieke lectuur aangetroffen wordt dan wij over het algemeen denken. De oude schrijvers acht ik echter betrouwbaarder gidsen op dit pad dan hij.

Conclusie: Heggers hartekreet is het waard om gehoord te worden, ook al is er een uitnemender weg dan die hij wijst. Van harte hoop ik dat zijn boekje niet slechts protestanten de ogen zal openen voor hun geestelijke bloedarmoede, maar ook roomskatholieken zal leiden tot de ontdekking van het bijbels getuigenis.

N.a.v. "Bijbelse elementen bij rooms-katholieke mystici", door ds. H. J. Hegger uitg. J. H. Kok te Kampen; 88 pagina's; prijs 14,75 gulden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.