+ Meer informatie

De Haarlemmermeerder op zijn achterste benen|

Toen zei hij: „Na drie dagen zou ik elk vliegtuig wel met een mitrailleur naar beneden willen halen"

13 minuten leestijd

Ze hebben er nog een ouderwetse slager, een paar donkerbruine kroegen, veel rozenkwekers en een authentieke groenteboer die de kropjes nog langs de deur brengt. Er is een golfbaan, hier en daar een paard met wat schaapjes, zo nu en dan een molen die zijn lange armen dreigend omwerpt. Het platteland. De Haarlemmermeer. Het had er zo aardig kunnen zijn. Een polder vol gewone mensen. Maar van de laatste soort hebben ze er veel te veel. Ze zitten met z'n allen op een kluitje en wellicht komen er binnenkort nog duizenden bij. De Haarlemmermeer loopt over.. De polderbewoner wijst dringend naar Schiphol, de grote boosdoener. Bewoners- en milieuorganisaties uit de Haarlemmermeer staan op hun achterste benen. Grootvervuiler Schiphol heeft een gigantisch Masterplan opgesteld: groter worden. De polder was al vol en zal, als de luchthaven haar zin krijgt, overlopen. Het gehele leefmilieu, dat reeds onder zware druk stond, zal straks nog verder worden aangetast.

Schiphol wil de voordeur van Europa worden. Zowel het passagiers- als het vrachtvervoer moet verdubbeld worden. De luchthaven heeft nu 85.000 directe en indirecte arbeidsplaatsen. Over vijftien jaar moeten dat er 150.000 zijn. En volgend jaar wordt in de gemeente Haarlemmermeer de 100.000e inwoner verwacht. Of men maar even plaats wil maken!

De huisarts

In 1963 werd een rapport gelanceerd waarin de uitbreiding van Schiphol reeds in relatie werd gebracht met de gevolgen voor de leefomgeving. Er werd gezegd dat Zwanenburg onbewoonbaar zou worden in het geval Schiphol nog verder zou uitbreiden. Een derde van de bevolking van Zwanenburg, Hoofddorp, Aalsmeer en Amsterdam-Buitenveldert zou ernstig gehinderd worden. Spoorslags werd een actiegroep opgericht die de ramp voorkomen moest. Een van de leden van de groep was de Zwanenburgse huisarts dr. C. A. van Ojik. Al weer 22 jaar trekt hij als een luis in de pels van Schiphol van leer tegen overlast van de luchthaven. Hij staat er naar eigen zeggen mee op en gaat er mee naar bed. „Niet dat ik daar onder lijd, zo is het niet, maar er is toch heel wat aan de hand hier in de Haarlemmermeer. Er moeten binnekort historische beslissingen genomen worden. En worden die op onjuiste wijze genomen, dan zal dat onherstelbare gevolgen hebben".

Het Masterplan nr. 1 kwam in 1968. Niemand sprak toen nog over milieu en Schiphol vertelde onbeschaamd wat er met de luchthaven allemaal stond te gebeuren. Pas in 1979 bracht de regering haar bezwaren naar buiten. Zo'n groot vliegveld midden in de Randstad, dat kon niet! Vier jaar later volgde een herbezinningsnota. Smit-Kroes, destijds staatssecretaris, drukte door. Vliegtuigen zouden toch steeds stiller worden. In verwondering werd reeds gesproken over fluisterende Boeings en Fokkers 100. Overlast zou tot het verleden gaan behoren. Schiphol moest de mogelijkheid hebben, uit te breiden wanneer men dat zelf wenselijk achtte.

Van der 2.wan

Van Ojik: „Nederland schijnt twee kippen te hebben die gouden eieren leggen: het Rotterdamse Havengebied en Schiphol. De econoom Van der Zwan mocht dat even komen onderstrepen en onder invloed van de luchtvaartlobby werd het rapport aangeboden aan de regering. Totdat professor Pen zei: „Ja, dank me de koekoek. De twee meest vervuilende elementen van Nederland zouden de grootste speerpunten van onze sa^'enleving^möëten zijn. Dat kan..." „Moment". Het gesprek wordt gestaakt. Een luchtvogel scheert over. Een raam rinkelt in zijn sponning. Van Ojik: „Ik zei dus: Dat kan helemaal niet. Professor Pen werd aan de karit geschoven en nu bereidt de Haarlemmermeer zich voor op 70.000 nieuwe inwoners. De Randstad wordt het grote schrikbeeld. Een grote lintbebouwing van Rotterdam via Delft en Leiden richting Amsterdam: het Hollandse Californië. Volbouwen die hele handel. Een groot vliegveld alsjeblieft met verdubbelde capaciteit. Hutje mutje op elkaar. Het hele Zuidhollandse weidegebied, de Haarlemmermeer incluis, wordt opgeofferd. We hebben al eerder voorgesteld de nationale luchthaven te plaatsen in de Markerwaard. Plannen waren panklaar. Daar zou beslist niemand hinder ondervinden. Sterker nog: je zou het noodlijdende noorden van het land een geweldige injectie geven. Iedereen vond dat een prachtig plan, behalve Schiphol".

Plan twee

„En nu zitten we m.et de brokken. Schiphol lanceerde recent Masterplan 2. Van 85.000 naar 150.000 werknemers. Of we allemaal maar even op willen schuiven. Het wordt hier straks een grote betonvlakte. Vreselijk veel huizen. Niks geen groen hart van Holland meer. Een derde van de mensen wordt straks volgens objectieve cijfers ernstig gehinderd door lawaai. Als een DC 8 overkomt, heb je de neiging om de oren dicht te stoppen. Dat ding produceert 115 Dba en dat zit tegen de pijngrens aan.

Het enige onderdeel van dat Masterplan dat nog niet gereed is, is de milieuparagraaf. En ze kunnen het keren en wenden, maar die milieuparagraaf zal bewijzen dat de plannen van Schiphol onmogelijk zijn in te passen binnen het bestek van onze polder".

Verhuisdriften

Alle partijen zijn het er over eens dat de omvang van de geluidsoverlast onaanvaardbaar is. De meesten nemen ook aan dat chronische geluidsoverlast ook meer hart- en vaatziekten veroorzaakt. Voor velen zou lawaai ook psychische schade veroorzaken. Van Ojik: „Ik heb mensen in m'n praktijk die 's nachts geen oog dicht doen. Ze worden steeds weer in hun slaap gestoord doordat er weer iets overkomt. Dat is niet goed voor je welbevinden, zeker niet als je incalculeert dat de nachten door het vliegschema toch al zo kort duren. Kleine kinderen zijn zeer gevoelig voor lawaai. Als er een luchtreus overkomt, kruipen ze in een hoekje of gaan onderaan de trap zitten. Ze willen uit pure angst naar moeder toe. Ik sprak eens een man die altijd had gezegd: Nou, ik vind het knap overdreven hoor, al dat geklaag over vliegtuigen. Totdat hij een hersen

GELUIDSHINDER ROND SCHIPHOL

Igl Zone met hevige lawaaibelasting lllilil Zone met minder hevige lawaaibelasting I 1 Zone met matige lawaaibelasting schudding kreeg en op bed kwam te liggen. Toen zei hij: Na drie dagen zou ik elk vliegtuig dat overkomt wel met een mitrailleur naar beneden willen halen. Je wordt er niet goed van!

Ik heb er zelf het meeste last van als ik naar muziek of een tv-uitzending zit te luisteren. Bij elk vliegtuig kun je opstaan en de knop harder zetten. Is het lawaai voorbij, kun je weer opstaan want anders zegt iedereen: Hé, zet dat ding es wat zachter!"

Ingebunkerd

„Je ziet ook dat de verhuisdrang hier groter is dan elders. Maar dat gaat zomaar niet. Als je in een eenvoudige woningwetwoning zit, dan kun je zomaar niet weg. En als je een duur eigen huis hebt, dan is dat ook nog niet zo eenvoudig. Isoleren. Dat is zo'n toverbegrip waar je dan op gewezen wordt. Een lapmiddel. Ik heb zelf mijn behandelkamer wel geïsoleerd, want anders kan ik niet eens een hart beluisteren. Maar voor privé-omstandigheden is isolatie geen oplossing. Allemaal ingebunkerd. Je kunt nog geen kier open hebben om te ventileren, want dan is de isolatie verspilde moeite. En je wilt toch ook wel eens buiten zitten?"

In de jaren zeventig is er onderzoek gedaan naar kanker in Nederland. Er bleken twee zwarte vlekken te bestaan waar meer kanker voorkwam dan het gemiddelde: rond de kerncentrale in Borssele en rond Schiphol. Berichten uit Los Angelos wezen ook in de richting van kanker ten gevolge van luchtvervuiling door een luchthaven. Wetenschappelijk is dat echter onbewezen.

Gebukt

Drs. R. den Besten, president-directeur van de NV Luchthaven Schiphol, verdedigde begin januari in zijn toespraak op de nieuwjaarsbijeenkomst de goede bedoelingen van Schiphol. De luchthaven zou wel degelijk aandacht hebben voor het milieu in de Haarlemmermeer: „Ook op dit gebied is een gezamenlijke inspanning van de Schipholgemeenschap noodzakelijk". De luchthaven'komt binnenkort met een eigen milieubeleidsplan, waarin wordt aangegeven wat Schipholbedrijven zelf kunnen doen om hinder te verminderen.

Verschillende milieugroeperingen verwijten de luchthaven desondanks al jarenlang slordig om te springen met kostbare zaken. Zij hebben ook weinig vertrouwen voor de toekomst. Corrie de Wolff van de Milieugroep Haarlemmermeer: „Er wordt wel gezegd dat vliegverkeer niet vervuilend is, maar dat moet je dan maar eens vragen aan de inwoners van Zwanenburg. Zij gaan al jarenlang gebukt onder overlast van het vliegverkeer. Ze bellen me soms wel op en zeggen dan: „Nou heb ik toch zo iets raars. Er ligt een olieachtig goedje op mijn andijvie. Kan dat kwaad?" Je ziet ook vaak dat auto's, boten, tuinmeubelen, zwart zien van de viezigheid, ja eigenlijk alles wat zich maar buiten bevindt. In Badhoevedorp hebben mensen zich „Een derde van de mensen wordt straks volgens objectieve cijfers ernstig gehinderd door lawaai. Als een DC 8 overkomt, heb je de neiging om de oren dicht te stoppen. Dat ding produceert 115 Dba en dat zit tegen de pijngrens aan". een droogtrommel aangeschaft omdat de was buiten onder de zwarte stippeltjes kwam te zitten. Dat kan van het autoverkeer zijn, maar ook van het vliegverkeer, want we hebben van beide soorten te veel. Artsen beweren zelfs dat al die overlast in de omvang zoals die zich hier aandient hart- en vaatziekten in de hand werkt".

Waarheen?

„De Haarlemmermeer zit vol. Wij krijgen hier allemaal mensen uit het gebied bovenr Amsterdam. Daar is geen werkgelegenheid. Dat zit in Amsterdam of ten zuiden ervan. En wat zag je? Al die mensen trokken eerst naar Haarlem. Maar Haarlem zit nu ook overvol. Nu is de Haarlemmermeer aan de beurt. Of de. Haarlemmermeer maar even groeikern wil worden. Deze polder wordt een grote stad. Wie kan dat nou bedoeld hebben? Boeren hebben nog nauwelijks een stukje grond waar ze hun ambacht uit kunnen oefenen. En het akkerland dat er nu nog is, wordt vergast door al het verkeer dat er langs raast en het vliegverkeer dat er overheen davert.

De Haarlemmermeer is absoluut niet berekend op die geweldige groeiplannen. Waar die mensen straks allemaal moeten wonen? Ja, zeg dat! Geen idee. Ze hebben plannen om hier in de polder nog een geheel nieuw dorp uit de grond te stampen. Het is duidelijk dat we meer asfalt dan groen krijgen. Ze willen allemaal meer en meer, maar dan vraag ik: Wanneer is genoeg genoeg? Ze willen wel groeien, maar ze doen niets aan de infrastructuur. Alle polderwegen zijn heel erg smal. Daar moet al dat verkeer over. En je zou ook verwachten dat men juist hier een uitnemend net had van openbaar vervoer. Niks hoor. Wij wonen in Vijfhuizen, drie kilometer van Heemstede, vier kilometer van Hoofddorp. Maar als ik weg wil, moet ik toch die akelige auto pakken. Met het openbaar vervoer kom je bijna nergens. Als je geluk hebt, kun je 's middags nog wel heen, maar 's avonds nóóit meer terug. En met de fiets kom je ook bijna nergens, want van een deugdelijk fietspad hebben ze nog nooit gehoord. Ze maken wel nieuwe wijken met veel ruimte voor auto's, maar aan fietsontsluitingen wordt niet gedacht. En de Haarlemmermeer moet wèl al die duizenden nieuwe mensen bergen?"

Politiek

Corrie de Wolff is niet tegen Schiphol, „maar tegen die belachelijke groeiplannen. Vandaag of morgen stort die hele markt in, en dan zit Nederland met de brokken opgescheept. Volgens mij zit de lucht vol. We hebben dat toch in de scheepvaart ook gezien. Wc waren een van de grootste scheepvaartnaties. Wat is er van overgebleven?"

Van de politiek verwacht Corrie de Wolff weinig, „want het meeste is hier WD. Van het CDA hoef je ook geen wonderen te verwachten. Alleen links is tegen al die uitbreidingen. Ik geloof dat klein rechts ook niet zo gelukkig is met al die groeiplannen. Burgemeester Van Duist van de gemeente Haarlemmermeer vindt het echter prachtig, al die aandacht, maar ik vrees dat hij het belang van zijn mensen vergeten is".

Mudvol

Lege briefjes. Dat is alles wat Haarlemmermeerders hebben in te brengen. Mevr. D. Terlouw, kwekersvrouw uit Rijssenhout, is het meer dan beu: „Hier geldt nog maar een ding: groter worden. De hele wereld heeft het over het milieu, maar zodra je daar eens écht op wijst, is er niemand thuis. De hele polder zit mudvol. Waar moeten straks al die mensen blijven. Die wegen hier, die zijn in spitsuren onbegaanbaar. Zo druk. En waar moeten ze allemaal wonen? Ze hebben hun oog al laten vallen op het Amsterdamse Bos. Nota bene! De ene aardige groene plek in de buurt. Daar zou dan ook nog gebouwd moeten worden. Niet te geloven toch zeker!

Als je de geschiedenisboekjes leest over de tijd van Hitler, dan denk je: Hoe was het mogelijk? Was er dan niemand die verstandig was? Dat er eentje mal was, alia, maar die rest dan. Waar bleef de rest? Nou, zoiets is hier ook aan de hand. Het is hier nu al bijna niet leefbaar meer. Al die herrie. En die stank. Hier in de ringvaart dwarrelen dag en nacht afvalstoffen van al die vliegtuigen neer. En de ene boot na de andere tuft er richting Schiphol. Als er een olievlek op zee ligt, dan zeggen we allemaal: Oh, wat ellendig. Maar die vieze ringvaart hier wordt door niemand gezien".

Arrogant

„Schiphol wil een van de vier grootste luchthavens ter wereld worden. Wat arrogant. Wat vreselijk onbeschaamd. Zo'n klein landje. En dan de grootste luchthaven. Ik vind het belachelijk, echt waar.

Het was hier vroeger allemaal polder, een grote lege vlakte. Een mooie wijdte. Moet je nu eens kijken! Allemaal woonwijken. Allemaal wegen. Allemaal kantoren, industrieën, vervoersbedrijven, fabrieken en een vieze, stinkende patatfabriek. Werkgelegenheid trekt mensen aan en mensen trekken werkgelegenheid aan. Alles boven op elkaar. Koop in Hoofddorp eens een huis. Ik krijg het al benauwd als ik ernaar kijk. Voordeuren strak naast elkaar. Achterdeuren idem. Drie meter tuin. En daarachter weer die huizenblokken. Rij na rij. Al die mensen hebben een auto, want je zou denken dat in zo'n overvol gebied een uitstekend openbaar vervoersnet zou zijn, maar niks hoor. Allemaal in de auto dus. Netjes achter elkaar in de file. Ga eens kijken op de S-21, de weg Hilversum-Heemstede. Een grote blikslang. Allemaal stinkende uitlaten. En het was hier toch zo'n mooie polder. Weet u waar ik zo bang voor ben? We hebben een geest uit de fles gehaald en we krijgen hem er niet meer in terug".

Milieubeweging

„Het was juli geloof ik. Ik zat hier in de stoel. En het was me toch druk. Alle-, maal vliegtuigen. Allemaal auto's. Ik loop naar de voordeur en de walmen vlogen om m'n hoofd. De kerosine kon je gewoon ruiken. Toen dacht ik: Ik ben misschien wel oud, te dom en te onbelangrijk. Maar nu neem ik het niet meer. Ik wil m'n ei kwijt. Ik naar de milieufederatie Haarlemmermeer. En weet u wat ik dan zo jammer vind? Dat het altijd weer de linkse partijen zijn die zich beijveren voor een schoon milieu. Waar blijft klein rechts toch ? Dat snap ik nou niet, hé. Waarom lopen wij christenen toch zo met oogkleppen op? RD-mensen zouden zich ook aan moeten sluiten bij jnilieugroeperingen.

Het platteland van de Haarlemmermeer verstedelijkt. De emancipatie van de vrouw speelt hier hoogtij. Vrouwen werken of scholen zich bij. Kinderen zitten op de crèche. Zes dagen werken en de zevende dag rusten? Hier niet. Hier zijn ze allemaal druk. Continu. Druk voor een nog mooier huis, voor een nog duurdere auto. Drie vakanties per jaar in plaats van twee. Wij zijn ook druk. ' Maar juist daarom ervaren we het als een zegen dat God een eerste dag als rustdag heeft aangewezen. Kerken gaan hier ook Samen op Weg. Allemaal politiek op de preekstoel. Ondanks het samengaan, zit de kerk zondagsmiddags dicht. ' Geen afnemers meer. En het was hier zo'n mooie polder".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.