+ Meer informatie

Inspecteurs mogelijk gesterkt terug naar Irak

4 minuten leestijd

NEW YORK/WENEN - Met het aannemen van een nieuwe Irak-resolutie door de Veiligheidsraad moeten de inspecteurs van de VN kunnen terugkeren naar Irak. Inspecteurs van de Verenigde Naties en van het internationaal atoomagentschap IAEA moeten dan de stand van de Iraakse bewapening volstrekt ongehinderd in kaart kunnen brengen. Irak moet overigens wel nog onvoorwaardelijk instemmen met hun komst.

De nieuwe Amerikaanse-Britse resolutie is bedoeld als ruggensteun voor de inspecteurs en als dreigement aan Bagdad om daadwerkelijk openheid van zaken te geven. De eerdere inspecties liepen in 1998 mede stuk op Iraakse tegenwerking. Op 16 september liet Bagdad onder grote druk weten dat de VN-inspecteurs weer welkom waren.

Irak is al sinds 1991 verplicht zich controleerbaar te ontdoen van massavernietigingswapens en lanceerinrichtingen. In december 1998 verliet echter de toenmalige speciale commissie die over het Iraakse wapenarsenaal waakte (Unscom) spoorslags het land. Irak beschuldigde leden van de missie van spionage en stuurde de inspecteurs weg. De VS en Groot-Brittannië bombardeerden vervolgens Irak op grote schaal. Van toezicht op de Iraakse bewapening was sindsdien geen sprake meer. Dat moet nu worden hervat.

Irak heeft zeven dagen de tijd om de resolutie zonder tegensputteren te aanvaarden. Hans Blix, de chef van de missie die Unscom in 1999 verving, de Unmovic, zal binnen twee weken naar Bagdad moeten om formeel een begin te maken met de inspecties. Gisteren werd bekend dat Blix op 18 november naar Bagdad gaat. Het kan echter zo'n zes weken duren voor de inspectiemissies weer op volle toeren draaien.

De Veiligheidsraad van de VN heeft in 1999 met resolutie 1284 de opvolger van Unscom in het leven geroepen, de VN-missie voor waarneming, verificatie en inspectie. Unmovic wordt betaald door de VN. Unscom werd betaald door bemiddelde lidstaten die hun eigen mensen op pad stuurden in Irak. Dat leidde mede tot de deels gegronde Iraakse beschuldigingen van spionage. Niettemin zijn veel leden van de huidige Unmovic ex-medewerkers van Unscom.

Unmovic heeft haar hoofdkwartier in New York en heeft al 63 deskundigen uit 27 landen klaarstaan. Zij moeten samen met het IAEA erop toezien dat Irak binnen de gestelde tijdslimieten meewerkt en zich ontwapent zoals voorgeschreven in de VN-resoluties, die begonnen met nummer 687 uit 1991.

Unmovic staat sinds de oprichting onder leiding van de Zweedse diplomaat Blix (74). De organisatie rekent erop 230 extra deskundigen te kunnen mobiliseren om onderzoek te doen. De missie moet zeker 700 plaatsen in Irak inspecteren.

De inspecteurs hebben vier weken lang cursussen gevolgd over het conflict met Irak, de cultuur, geschiedenis en politiek van het land en over zijn bewapening voorzover die nu bekend is. Unmovic richt zich op eventuele chemische of biologische wapens en bekijkt wat voor raketsystemen en -technologie het land in huis heeft.

De IAEA onder Mohammed al-Baradei richt zich op nucleaire technologie en eventuele bewapening. De organisatie met haar hoofdkwartier in Wenen heeft een actieteam van vijftien deskundigen uit elf landen gereed voor vertrek naar Irak. Het team wordt geleid door de Franse natuurkundige Jacques Baute.

Bautes nucleaire team wordt in wezen betaald door Irak zelf. Het geld komt van de opbrengsten van Iraakse olie die van de VN mag worden uitgevoerd om voedsel en medicijnen te kopen.

De IAEA had destijds weinig problemen met het Iraakse regime, in tegenstelling tot Unscom. Het atoomagentschap was in 1998 tevreden over Irak. Het land had een volledig beeld gegeven van zijn nucleaire programma en niets wees op de aanwezigheid van "verboden materialen of activiteiten" (op nucleair gebied).

Maar Irak moet meer openheid van zaken geven en heeft dat volgens de VN tot op heden nog niet gedaan. Het land zal binnen een maand na de aanvaarding van de resolutie alles moeten opbiechten wat het heeft aan massavernietigingswapens en raketsystemen.

De inspecteurs kunnen met de verstrekte informatie nagaan of Bagdad echt openheid betracht, of zaken verbergt. De inspecteurs moeten binnen 45 dagen aan het werk zijn. Ze hebben dan maximaal zestig dagen de tijd om aan de Veiligheidsraad verslag uit te brengen van hun eerste bevindingen.

De IAEA heeft niet aangegeven hoe lang ze nodig denkt te hebben om slotconclusies te trekken. De Unmovic is volgens Blix hopelijk over een jaar aan eindconclusies toe, mits Irak daadwerkelijk meewerkt en volledige openheid van zaken geeft. Volgens waarnemers is dat onwaarschijnlijk. Het regime speelde met Unscom jarenlang verstoppertje. Geheime documenten of objecten doken op de gekste plaatsen op, zoals in een kippenhok van een familielid van de Iraakse president en in een bestelwagen die volgens het opschrift kinderijsjes bevatte.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.