+ Meer informatie

Tindemans verwekt politieke storm

Regering blijft aan, parlement ontbonden

4 minuten leestijd

BRUSSEL — „Het parlement is ontbonden en mijn regeringploeg en 'xk blijven voorlopig doorregeren. Op 17 april zullen er in België parlementsverkiezingen zijn." Dat was de uiterst verrassende mededeling waarmee de Belgische eerste minister, Leo Tindemans woensdag politiek België deed opschrikken. Woensdagmiddag verscheen een in allerhaast vervaardigde extra editie van het Belgisch staatsblad waarin het Koninklijk Besluit tot kamerontbinding was opgenomen.

De oppositiepartijen hebben woensdagmiddag, in een gezamenlijke verklaring, de „ontbinding van de kamers door een ontredderde regering" als een ,,verkrachting van de grondwet" veroordeeld. Leo Tindemans, de Vlaamse katholieke premier (die buiten zijn landsgrenzen bekendheid kreeg als „mister Europe", omdat hij vorig jaar in opdracht van de regeringen van de negen EG-lidstaten een rapport uitbracht over de toekomstige Europese Unie), wordt in die verklaring een ,,schandelijke aantasting van de grondwet" aangewreven. Tindemans deed de beschuldigingen die tegen hem werden ingebracht, af met het commentaar "electorale manoeuvres".

Eis van Ciaes

De voorzitter van de Vlaamse socialistische partij, Willy Claes, (in de oppositie) heeft in verband met de vermeende schending van de grondwet een bijeenkomst van de Belgische „Kroonraad" geëist. Dat is een college dat wordt voorgezeten door de koning en dat bestaat uit de regeringsleden en de ministers, van staat. Die Kroonraad is na de tweede wereldoorlog (bij gelegenheid van het onafhankelijk worden van voormalig Belgisch Kongo) slechts éénmaal bijeen geweest.

De plotselinge ontbinding van het Belgisch parlement had onmiddellijk zijn weerslag op de geldmarkt. Op de beurs van Brussel daalde de waarde van de Belgische frank tot 36,78 frank voor een dollar.

De huidige regering-Tindemans (bestaande uit Nederlands en Franstalige katholieken en liberalen wordt door de oppositiepartijen (Nederlands- en Franstalige socialisten, de Vlaamse Volksunie en de Waalse taaipartijen: het Rassemblement Wallon en het Brusselse Front des Francophones) ongrondwettig genoemd, omdat ze'niet de investituur van het parlement zou hebben gekregen.

Voorspel

Afgelopen zaterdag nog veranderde de regering van samenstelling. Koning Boudewijn benoemde toen twee Franstaligen (een liberaal en een katholiek) tot minister. Ze namen de plaats in van twee ministers van het Rassemblement Wallon, die Tindemans uit zijn regering gestoten had. Die regering in nieuwe samenstelling is nooit meer voor het parlement verschenen en dus is ze ongrondwettig, aldus de redenering van de oppositiepartijen.

Ontbinding van kamer en senaat, zonder dat de regering valt, is in de Belgische politieke geschiedenis meer voorgekomen. Gaston Eyskens, een vroegere Nederlandstalige katholieke premier, deed hetzelfde in de nazomer van 1971.

Premier Tindemans had dinsdag nog koortsachtig geconfereerd met de voorzitter van de Belgische partijen. Zelfs had hij een poging gedaan om met de socialisten een ,,noodregering" te vormen. Die socialisten weigerden echter. Dinsdagavond ging Tindemans naar de koning en op het paleis viel toen het besluit de kamers te ontbinden. De voorzitters van kamer en senaat werden door Tindemans, per brief, van dit besluit op de hoogte gebracht.

Opwinding

Woensdag was er een bijeenkomst van het kabinet. Na afloop daarvan maakte Tindemans zijn besluit openbaar. Zijn verklaring sloeg in als een bom. Eerder had hij namelijk gezegd woensdagmiddag een verklaring in kamer en senaat te zullen afleggen, (nadat hij, nog eerder, die verklaringen voor dinsdagmiddag had aangekondigd).

Opgewonden kamerleden van de oppositie verbleven woensdagmiddag nog enige tijd in de vergaderzaal van de kamer, tot zij vernamen dat een extra editie van het Staatsblad verschenen was met het KB tot ontbinding van het parlement. Sommigen van hen opperden het denkbeeld op te trekken naar het Koninklijk Paleis om daar, als uiting van protest tegen de gang van zaken, een minuut stilte in acht te nemen. De voorzitter van de Franstalige socialistische partij Cools, weerhield hen daarvan. Voor het parlementsgebouw waren ook enkele klassen schoolkinderen aanwezig. Ze hadden, bij wijze van les in ,,staatsinrichting", op de publieke tribune de toespraak van de eerste minister willen beluisteren.

Gewestvorming

Op de achtergrond van de politieke moeilijkheden die zich in België voordoen, staat de al jarenlang slepende kwestie van de „gewestvorming". Het zo exact mogelijk afbakenen van de verhouding tussen de landsgedeelten en het geven van vergaande bevoegdheden aan Vlamingen en Walen. Dat vergt een wijziging van de grondwet en daarvoor is een „constituante" nodig, een parlement dat de bevoegdheden heeft om de grondwet te wijzigen.

Tindemans, wiens „termijn" nog tot volgend voorjaar liep, trachtte deze uiterst netelige zaak in het zogenoemde ,,communautair overleg" tussen alle politieke partijen voor te bereiden. Gendebien, voorzitter van de Waalse taaipartij, het assemblement Wallon (welke partij tot vorige week vrijdag nog deelnam aan de regering) trachtte de gewestvorming (ten gunste van de Walen) te forceren. Daarna stootte Tindemans, zeggend dat hij zich niet langer wilde laten „chanteren", de beide ministers van die partij uit de regering. De regering-Tindemans kon toen echter niet meer rekenen op een meerderheid in de kamer.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.