+ Meer informatie

'Links' en 'rechts' in Israël, uitersten die elkaar niet raken

Visies van Vrede Nu en Techia-pardj liggen mijlen ver uit elkaar

10 minuten leestijd

JERUZALEM - De Israëliërs vormen een rijkgeschakeerd volk. De een bracht de cultuur mee van een hoogontwikkeld westers land, de ander die van een arm Afrikaans land. Bij het ene gezin zijn de inkomens van man en vrouw voldoende om het hoofd te bieden aan de almaar stijgende prijzen, terwijl de leden van een ander gezin de rest van het leven alleen nog maar rentenieren. Logisch dat de verschillen ook markant zijn als het over politiek gaat. Er bestaat een grote diversiteit van opvattingen over vrede. In dit artikel de visie van Vrede Nu en de Techia-partij.

Iedereen wil vrede, maar er wordt zeer verschillend gedacht over de wijze waarop die tot stand moet komen.

Dr. Jane Aviad is een leidinggevend persoon in de Vrede Nu-beweging. Deze beweging, die vooral steun krijgt in links-intellectuele kringen van de asjkenazische middenklasse, vindt dat Israël zich beter vandaag dan morgen kan terugtrekken uit de Gazastrook en de Westoever.

De aanhangers verwelkomen de aangekondigde vredesconferentie. Aviad gelooft dat de crisis in de Sowjet-Unie geen hinderpaal zal vormen voor de conferentie. De bijeenkomst is voor eind oktober gepland. Wel zouden de gebeurtenissen in de Sowjet-Unie voor uitstel kunnen zorgen. Een ander probleem is dat de Palestij nen zelf nog niet toegezegd hebben mee te doen aan de conferentie. Aviad gelooft dat dat snel zal veranderen: Bush en Baker zullen medio september met een lijst komen met „zekere afspraken die voor de Palestij nen bevredigend zullen zijn".

Geven en nemen

Janet Aviad laat tijdens het gesprek met grote regelmaat de naam van Israels premier en Likoedleider Jitschak Sjamir vallen. Het is duidelijk dat zij geen aanhanger van hem is. „Het laatste wat Sjamir wil, is de vredesconferentie", zegt ze. „De Verenigde Staten zullen niet toestaan dat die conferentie alleen een ceremoniële gebeurtenis is. De Amerikanen willen spijkers met koppen slaan. Business in onderhandelen betekent geven en neJmen. De adviseurs van Sjamir begrijpen dit en mogelijk begrijpt Sjamir dit zelf ook. Daarom denk ik dat hij liever niet dan wel naar de conferentie gaat".

De houding die Sjamir aanneemt met betrekking tot Oost-Jeruzalem en de samenstelling van een Palestijnse delegatie noemt ze „totaal onrechtvaardig". Deze stellingname vormt volgens haar momenteel het belangrijkste obstakel in het vredesproces. „Israël kan niet bepalen wie de Palestijnse vertegenwoordigers zullen zijn. Zoiets raars heb ik nog nooit gehoord. Maar er is wel een verklaring voor. Deze conferentie komt er, omdat de Amerikanen het willen. Daar hebben ze Sjamir bij nodig. Ze laten hem bepaalde standpunten innemen opdat de conferentie kan beginnen. De Palestijnen moeten, omdat ze zo zwak zijn, deze pil wel slikken".

Scenario

De vredesactiviste zegt pessimistisch te zijn over de vredeskansen op korte termijn, maar optimistisch over die op lange termijn. Volgens haar is de meerderheid van de Israëliërs momenteel voor vrede en het doen van territoriale concessies in ruil voor vrede. En het scenario? Weer moet Sjamir het ontgelden. „Sjamir wil vrede voor vrede. Vrede voor vrede bestaat niet. Je krijgt gewoon geen vrede met Syrië als je geen delen van de Golanhoogte wilt opgeven. Waarom zouden de Syriërs met minder genoegen nemen dan Sadat kreeg? En waarom zouden de Palestijnen en de Jordaniërs vrede willen? Je kunt niet nemen zonder te geven".

„Sjamir wil vrede zonder een prijs te betalen. Hij gelooft dat als het vredesproces uit kan rekken dit vanzelf stuk zal lopen. Hij zal ondertussen gewoon nederzettingen laten bouwen en er zullen steeds meer immigranten arriveren. Hij gelooft dat de tijd in zijn voordeel werkt. Sjamir zal uiteindelijk vroege verkiezingen uitschrijven. Hierdoor zal hij het vredesproces stopzetten. Wat er daarna zal gebeuren, hangt af van wie de verkiezingen wint".

Acties

De activiste verwacht tijdens het vredesproces „radicale acties van exteme politici" van zowel Palestijnse als joodse zijde. Maar de meerderheid van de Israëliërs en Palestijnen begrijpt dat de spiraal van geweld niet mag voortduren.

De Vrede Nu-activisten zullen niet op hun lauweren rusten. Aan de vooravond van de conferentie zal er in Jeruzalem dus een grote betoging worden gehouden door joden en Palestijnen („als de Palestijnen willen meedoen"). Deze demonstratie moet de regering ervan overtuigen dat „Israëli's voorstander zijn van territoriaal compromis in ruil voor vrede, erkenning van de Palestijnse rechten en het opschorten van de nederzettingen".

Als na de conferentie de onderhandelingen in bilaterale commissies zullen worden voortgezet, zal rechts druk uitoefenen op de regering om geen concessies te doen. Vrede Nu zal zich dan genoodzaakt zien met „tegendruk" te komen ten gunste van concessies.

„Problemen maken"

Vrede Nu keert zich vooral tegen de nederzettingen. Aviad gelooft dat het nederzettingenbeleid zo snel mogelijk aan banden moet worden gelegd. Deze vormen een belangrijke obstakel voor vrede. Vrede Nu zal dan ook doorgaan met het opsporen van nieuwe nederzettingen en het tegenwerken van uitbreiding van bestaande nederzettingen.

Deze maand is voorts een demonstratie gepland in Hebron, waar joodse kolonisten hun nederzetting in het midden van een Arabische buurt willen uitbreiden. „Misschien dat we daar een paar problemen gaan veroorzaken". Verder wil Vrede Nu een geding aanspannen bij het Hooggerechtshof tegen de aanleg van een begraafplaats in de stad Maale Adummim (tussen Jeruzalem en Jericho). Volgens een internationaal verdrag mag Israël geen veranderingen in 'bezette' gebieden aanbrengen, tenzij deze voor de bestwil van de bewoners en voor de veiligheid zijn of tenzij het een tijdelijke'verandering betreft. „Een begraafplaats is niet in het belang van de bewoners, het dient de veiHgheid niet en het is niet tijdelijk".

Ah slaven behandeld
U gelooft dat het Palestijnse probleem de kern van het probleem is. Maar de Arabische landen namen een erg vijandige houding jegens Israël aan en ze deden niets om het Palestijnse probleem op te lossen. „Dat is waar. Ik vergoelijk hun gedrag niet. De Arabische wereld is een zeer gecompliceerde wereld. Niemand heeft zich ingespannen voor de Palestijnen en degenen die dat het best weten zijn de Palestijnen zelf. Maar de relatie tussen de Arabische landen en de Palestijnen is niet mijn probleem. Mijn probleem is dat mijn land de Palestijnen verdrukt en hen behandelt zoals een meester zijn slaven behandelt.

Israël is een bezetter geworden van een ander land. We onteigenen hun land, vernederen de bewoners en ontzeggen hen het recht zelf de dienst uit tè maken. Dat berokkent zowel bij ons als bij hen schade. Dus voor mij is het belangrijk mij van de Palestijnen los te maken. Dan zal er een einde komen aan het Palestijns geweld dat zich geregeld voordoet in de straten. Wij moeten onze troepen terugtrekken uit hun bevolkingscentra en hen toestaan een eigen economische structuur op te bouwen. Als we geen vrede met de Palestijnen sluiten, zal deze situatie van geweld en immoraliteit doorgaan. We zullen de apartheid verder ontwikkelen. Voor ons joden, met onze democratische waarden, is dat een onhoudbare situatie".

Plastic kogels

Yisrael Medad, woordvoerder van de rechtse Techia-partij, legt deze kritiek vierkant naast zich neer. „Het is een kwestie van opvoeding. Nu schieten we plastic kogels naar de Palestijnen. De mensen voelen zich daardoor slecht. Maar als je dezelfde mensen vraagt wat ze gaan doen als de Palestijnen ons aanvallen als ze hun eigen staat hebben, zeggen ze: Dan bombarderen we ze".

„Ik voel me dus niet schuldig", zegt de uit de nederzetting Sjilo afkomstige Medad. „Een persoon die mij tracht geweld aan te doen, vraagt erom om een ferme behandeling te krijgen. Ik vertel mijn kinderen dat wij in het verleden hebben getracht een compromis te vinden met de Arabieren, dat we hen Transjordanië gaven, dat we in 1947 instemden met het verdelingsplan, maar dat ze alleen maar oorlog voerden tegen ons. Daarom hebben mijn kinderen geen schuldgevoelens als ze als soldaten in Judea en Samaria dienen. Ze weten dat Israël hun best gedaan heeft vrede te sluiten. Maar de linksen, de mensen van de Vrede Nu, vertellen hun kinderen dat Israël niet genoeg zijn best gedaan heeft. Daarom voelen zij zich schuldig. Het is dus een kwestie van opvoeding".

Uitgeholde positie

Medad studeerde politicologie in de Verenigde Staten. Nu is hij de rechterhand van ' Techia-politicus Guela Cohen en coördinator van de "Raad van Joodse Nederzettingen in Judea en Samaria". De Techiapartij maakt deel uit van de coalitie van Sjamir. Maar dat zal mogelijk niet lang meer duren. Als Sjamir met de vredesconferentie begint, zal de partij eruit stappen.

Sjamir heeft Israels openingspositie danig laten uithollen, vindt Medad. „Eerst zouden de VN niet mee doen. Die doen nu mee. Eerst zou er geen internationale vredesconferentie zijn, nu spreekt men van een regionale internationale conferentie. We zouden niet met de PLO spreken, nu onderhandelt James Baker met Faisal Hoesseini, die zegt namens de PLO in Tunis te spreken. Israël is nu gedwongen directe onderhandelingen te beginnen, niet onder haar eigen voorwaarden, maar volgens de eisen zoals die door de Amerikanen en Arabieren zijn gedicteerd".

Schaakspel

Medad vergelijkt het conflict met een schaakspel: de ene partij wint (Israël) en de andere verliest (de Arabieren). Nu opeens wordt van Israël gevraagd de stukken terug te zetten en opnieuw te beginnen. De enige reden waarom de Arabieren met Israël willen praten is („voor zover ze dat in de afgelopen twintig jaar hebben geleerd"), omdat ze daardoor gebieden denken terug te krijgen. Zijn partij is niet tegen onderhandelingen, maar tegen het concept "gebieden voor vrede". De omstreden gebieden mogen in geen geval terug naar de Arabische heerschappij. Daarvoor somt Medad een lange reeks argumenten op.

„Als ze gebieden willen, is dat voor mij een teken dat ze geen vrede willen, maar zich voorbereiden op een nieuwe oorlog, waarbij ze een strategisch voordeel over Israël hebben", zegt Medad verder, die met zijn handen bijna evenveel beweegt als met zijn mond. „Wij begonnen de oorlog niet in 1948 of 1967. Wij zijn hier in Oost-Jeruzalem vanwege Arabische agressie. We hebben niets om ons over te verontschuldigen. Het spijt me voor de problemen die we Bush veroorzaken, maar een feit is dat wij slachtoffers zijn in een MiddenOostenconflict. Ook andere minderheden, zoals de Koerden, zijn daar het slachtoffer van. Wat echt slecht is voor de vrede in dit gebied is het Arabische islamitische fundamentalisme. De problemen worden niet opgelost door ze onder het karpet te vegen. De oorzaak is dat Israël een vreemde eend in de bijt is".

Scuds

Een aantal retorische vragen volgt elkaar vlug op. „Als ze nu met stenen naar ons gooien, wat zullen ze dan gooien als ze hun eigen gebied hebben? Waarom zouden wij een risico nemen? Wanneer was het de laatste keer dat Jordanië ons met zijn leger aanviel? Wat hadden ze in 1967 niet dat ze een oorlog tegen ons^ moesten beginnen?"

Dan roept Medad uit: „Kunnen de mensen dan niet begrijpen dat er niet te praten valt met de Palestijnen die op de daken stonden te juichen toen de Scud-raketten vielen? Ik heb niets om over te praten. De Verenigde Staten spraken in de Tweede Wereldoorlog ook niet met Duitsland en Japan. Zij wilden een onvoorwaardelijke overgave. Wij zijn hier, niet alleen in Tel Aviv, maar ook in Sjilo, waar ik woon. Zo lang ze het daar niet mee eens zijn, is er niets om over te praten".

Zijn Israëlische opponenten werpen hem tegen dat er niets is om bang voor te zijn, zo heeft hij geleerd uit openbare discussies. Als de Palestijnen hun eigen staat krijgen, zal deze worden gedemilitariseerd. De Israëlische luchtmacht kan deze bombarderen als de Palestijnen Israël aanvallen. Deze staat zal geen militaire bedreiging vormen. Maar Medad vraagt zich af wie die staat beschermt tegen Syrië, Foto 's A. Muller Irak en Jordanië. Het is volgens hem denkbaar dat de moslimfundamentalisten koning Hoessein „eruitgooien", de macht overnemen en de Palestijnse staat bedreigen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.