+ Meer informatie

Gorbatsjov keert zich tegen wraak op communisten

SU-leider sluit „samenwerkingsakkoord" met Jeltsin

4 minuten leestijd

MOSKOU (AP) - Sowjetleider Michail Gorbatsjov heeft gisteren bezwaar gemaakt tegen de harde maatregelen die op meerdere plaatsen in de Sowjet-Unie zijn genomen tegen de communistische partij. Tegelijkertijd werd bekend dat hij met de Russische president, Boris Jeltsin, die vorig jaar juli uit de communistische partij stapte, overeengekomen is dat beide leiders eikaars taken kunnen overnemen in onvoorziene omstandigheden.

De communistische partij heeft de aanstichters van de staatsgreep tegen Gorbatsjov uit de partij gezet, zo meldde gisteren het officiële persbureau Tass. De maatregel is genomen, omdat de coupplegers de bepaling in het partij-statuut waarin respect voor de grondwet wordt geëist, hebben overtreden. De partij is voorts van plan een onderzoek in te stellen naar het optreden van leden van het Politburo en het Centraal Comité tijdens de staatsgreep.

De partij moest gisteren zwaar boeten voor de coup, die werd geleid door acht top-communisten. In Moskou, het bolwerk, werd de partij verboden, evenals in de Baltische republieken Letland en Litouwen.

Gorbatsjov maakte gisteren zelf bekend dat hij het hoofdkwartier van de communistische partij in Moskou had laten verzegelen, blijkbaar om te voorkomen dat bewijsmateriaal over de coup zou verdwijnen. De gemeenteraad van Moskou liet alle partijgebouwen in de hoofdstad sluiten, terwijl de telefoonlijnen naar de partij en de KGB werden afgekapt. Enkele duizenden Moskovieten liepen te hoop bij het hoofdkantoor van de partij op het Staraja Plein, om de aftocht van de communisten te eisen.

Fout

In de Russische Federatie schortte Jeltsin per decreet de activiteiten van de communistische partij op, in afwachting van een gerechtelijk onderzoek naar de betrokkenheid van de partij bij de mislukte staatsgreep. Gorbatsjov maakte onmiddellijk bezwaar. Als het Russische parlement die actie van Jelstin steunt, maakt zij daarmee een fout, aldus Gorbatsjov, die zei dat niet de hele communistische partij aan de coup heeft deelgenomen of die heeft gesteund. De Sowjetleider zei dat hij bereid is ieder partijcomité dat fout is geweest te ontbinden, inclusief het Centraal Comité.

Gorbatsjov zei dat hij met Jeltsin een akkoord heeft gesloten, dat het mogelijk maakt eikaars „rechten en verantwoordelijkheden" in geval van nood „automatisch" over te nemen. De maatregel is- bedoeld om verwarring te voorkomen, zoals die zich voordeed tijdens de couppoging eerder deze week, waarbij Gorbatsjov geïsoleerd was en niet kon communiceren.

Gorbatsjov trad niet in details en zei niet of het om een permanente of een tijdelijke maatregel gaat. Voor de overeenkomst lijkt een grondwetswijziging nodig, omdat onder de huidige constitutie de vice-president het roer overneemt als de Sowjetpresident niet langer in staat is te regeren.

Vervanging kabinet

Gorbatsjov kondigde gisteren in het "Witte Huis", het parlementsgebouw van de Russische Federatie, de vervanging van de hele Sowjetregering aan. Hij verklaarde in te stemmen met de vervanging van de voorlopige KGB-chef en Sowjetministers van defensie en binnenlandse zaken, die hij pas donderdag had benoemd. Kort tevoren had Jeltsin bij een manifestatie voor het KGB-gebouw in Moskou hun ontslag bekendgemaakt. Gorbatsjov bevestigde dat de nieuwe benoemingen na overleg met Jeltsin waren geschied.

Jeltsin had gezegd dat de liberaal Vadim Bakatin, vroeger minister van binnenlandse zaken, de KGB overneemt. Het hoofd van de luchtmacht, generaal Jevgeni Sjaposjnikov, wordt minister van defensie van de Sowjet-Unie.

De Russische ex-minister van binnenlandse zaken, Viktor Barannikov, wordt Sowjetminister van binnenlandse zaken. De Sowjetminister van buitenlandse zaken, Aleksandr Bessmertnich, verdwijnt van het toneel. Gorbatsjov aanvaardde gisteren de ontslag-aanvraag van de minister.

Gorbatsjov verklaarde dat zijn kabinet in meerderheid de couppoging van het Comité voor de Noodtoestand heeft ondersteund. De Sowjetpresident moest van Jeltsin een protocol voorlezen van de kabinetsvergadering op de eerste dag van de coup (19 augustus). Uit dat verslag kwam naar voren dat de meeste leden van de regering de kant van de putschisten hadden gekozen.

Sjewardnadze

Oud-minister van buitenlandse zaken Eduard Sjewardnadze heeft gisteren verklaard dat hij niet van plan is deel te nemen aan een nieuwe Sowjetregering. „Zelfs als ik het voorstel krijg om minister te worden, zal ik niet accepteren om onder leiding van Michail Sergejevitsj (Gorbatsjov) te gaan werken", aldus Sjewardnadze in een interview met het Amerikaanse televisiestation CNN. „Ik denk dat Michail Sergejevitsj, om het vriendelijk te zeggen, vasthoudt aan een illusie", aldus de oud-minister.

Jeltsin verbood gisteren politieke organisatie binnen het Sowjetleger, de KGB en het ministerie van binnenlandse zaken, waar de politie onder valt. Hij schortte de publicatie van zes partijbladen op, omdat zij een spreekbuis van de coup-leiders zouden zijn geweest. Het gaat om de Prawda, Sowjetskaja Rossija, Glasnost, Rabotsjaja Triboena, Moskowskaja Prawda en Leninskoje Znamja.

De honderden drukpersen en uitgeverijen van de communistische partij in de Russische Federatie werden genationaliseerd. Jeltsin ontsloeg de hoofden van de nieuwsagentschappen TASS en Novosti omdat zij het publiek tijdens de coup van valse informatie zouden hebben voorzien.

Betoging Bakoe

Honderden mensen zijn gisteren in Bakoe, de hoofdstad van de Sowjetrepubliek Azerbeidzjan, gearresteerd tijdens een manifestatie voor democratie, die was georganiseerd door het Volksfront, de enige parlementaire oppositiebeweging in deze staat in de Kaukasus. Volgens het Sowjetpersbureau Interfax zijn bij de confrontaties tussen de demonstranten en OMON-troepen ten minste vijftig gewonden gevallen, onder wie tien ernstig. Zo'n 7000 mensen kwamen gisteren bijeen in het stadscentrum om te protesteren tegen de „afvallige politiek" van de Azerbeidzjaanse president Ajaz Moetalibov, die ervan wordt beschuldigd de coup in Moskou te hebben gesteund.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.