+ Meer informatie

Ook socialisten ontkomen niet aan pijnlijke bezuinigingen

4 minuten leestijd

DEN HAAG — Het nieuwe jaar is nog maar nauwelijks begonnen of we zitten alweer midden in de ombuigingsproblematiek. Ondanks zware kritiek vanuit het bedrijfsleven zijn minister J. M. den Uyl en zijn staatssecretaris mevr. C. I. Dales (beiden PvdA) vast van plan het mes te zetten in de ziekteuitkeringen. Zij weten zich daarbij gesteund door een brede meerderheid in de Tweede kamer.

(drs.A.A. C.deRooy)

Een ingreep in de ziektewet zat er al lang aan te komen. Hoe vaak hoort men niet een pleidooi voor maatregelen die het snel stijgende ziekteverzuim moeten terugdringen? De Sociaal economische raad (SER) bereidt al sedert jaren een advies voor over deze materie. Toch is het niet in de eerste plaats de zorg over het ziekteverzuim, maar veel meer de slechte economische situatie die thans dwingt tot drastische ombuigingen in de ziektewet. Ook deze sociale verzekering kan niet langer buiten schot blijven bij de bezuinigingsoperaties binnen de collectieve sector.

In de miljoenennota 1982 kondigde het vorige kabinet reeds een korting op het ziektegeld aan. Bij de tegenstanders leefde de hoop dat het nieuwe kabinet met de PvdA zou afzien van een dergelijke beleidsdaad. Nu de minister en staatssecretaris van Sociale zaken deze week een gerichte adviesaanvraag indienden bij de SER blijkt die hoop ijdel te zijn geweest. De regering staat met de rug tegen de muur en ziet geen alternatief. Daarom wil men reeds per 1 april de ziekteuitkering aanpakken. Ook socialisten ontkomen er niet meer aan ittipopulaire maatregelen te nemen.

Vijf wachtdagen

Het wettelijk bruto uitkeringspercentage bedraagt bij de DEN UYL MEVROUW DALES ... maatregel zat er al lang in... ziektewet 80 procent voor rekening van de werkgever. Daarin komt verandering. Alle CAO-bepalingen op dit punt worden nietig verklaard. Alleen voor de mensen die op het minimum zitten kan het bruto-ziektegeld nog boven de 80 procent uitgaan. Voor deze categorie geldt namelijk de zogenaamde netto-nettokoppeling. Hun ziekte-uitkering mag op netto-basis niet beneden het minimumloon uitkomen. Verder kent de wet momenteel twee wachtdagen, hetgeen betekent dat de betrokkene de eerste twee ziektedagen geen recht heeft op inkomen.

Ook wat dit betreft zijn er echter in het verleden tussen de sociale partners op vrijwillige basis afspraken gemaakt die inhouden dat de ondernemer zorgt voor volledige doorbetaling. Het kabinet wil nu vijf wachtdagen invoeren op kosten van de werkgevers. Zij moeten dus voortaan de uitkering gedurende de eerste vijf ziektedagen uit de eigen portemonnee betalen. Alleen kleine ondernemers mogen zich tegen dit risico verzekeren. Ten slotte een wijziging in de premiesfeer. Werkgevers en \verknemers betalen tot op heden geen premies werknemersverzekeringen (WW, ZW, WAO en ZFW) over de ziekte-uitkering. Als de plannen doorgaan komt die premie-onthef f ing te vervallen.

Nu de economische situatie zo beroerd is dat gevoelige ingrepen onvermijdelijk zijn kan men zeker wel argumenten vinden om juist de ziektewet aan te pakken. Zo is er naast deze wet geen andere sociale verzekering die een hoger uitkeringspercentage kent dan 80 procent. Bij werkloosheid en bij op ziekte aansluitende arbeidsongeschiktheid ontvangt de betrokkene ook slechts 80 procent. Voorts gaat het bij ziekte meestal om een tijdelijke inkomensderving, treffen de negatieve inkomenseffecten in beginsel alle werknemers en alle werkgevers en worden beide groeperingen daarmee gewezen op hun verantwoordelijkheid ten aanzien van het ziekteverzuim.

Over de invloed van deze maatregelen op de volksgezondheid is thans weinig zinnigs op te merken. Daarvoor moeten we de toekomst afwachten. De economische gevolgen zijn wel na te gaan. Zo zal een werknemer die per jaar 20 dagen ziek is, het landelijk gemiddelde, zijn nettojaarinkomen met ongeveer 1 procent zien dalen. Dit inclusief de verlaging van het premiepercentage, hetgeen mogelijk is doordat meer mensen premie gaan afdragen. Verder wordt circa 1,4 miljard bespaard op de collectieve uitgaven en betekent de invoering van de vijf wachtdagen dat 1,2 miljard wordt overgeheveld van de collectieve naar de particuliere sector.

Anders gezegd, er vindt voor de ondernemer een omzetting plaats van premielasten in directe arbeidskosten. Er is veel kritiek op de plannen vanuit de samenleving. Zowel de vakbeweging als de werkgeversorganisaties voelen er niets voor. Vorige maand liet de FNV tijdens het centrale arbeidsvoorwaardenoverleg het kabinet al weten: „Bezuinigingen in de sfeer van de ziektewet vormen munitie voor een levensgroot conflict".

Harde acties, waaronder stakingen, sluit de federatie niet uit en een aantal FNV-bestuurders dreigen zelfs hun lidmaatschap van de PvdA op te zeggen. Het CNV, de raad MHP en de middenstandsorganisaties wijzen de voorstellen van Den 'Uyl en mevr. Dales eveneens af. Aan werkgeverszijde eenzelfde beeld. Hun alternatief luidt: twee wachtdagen voor de werkgevers met de mogelijkheid van herverzekering.

Niet de laatste

Er is dus allerminst een breed maatschappelijk draagvlak voor deze ombuigingsoperatie. Niettemin zullen de plannen doorgaan. Binnen het parlement, dat uiteindelijk beslist over deze zaak, is er namelijk wel voldoende steun. CDA, WD en D'66 gaan akkoord. De PvdA aarzelt, maar zal tenslotte, na hier en daar een wijziging te hebben aangebracht, ook instemmen. Weliswaar wordt de verhouding met de vakbeweging er niet beter op, maar als regeringspartij ontkomt men er niet aan verantwoordelijkheid te nemen voor impopulaire bezuinigingen. De algemene opvatting in Den Haag wordt het best verwoord door het CDA-standpunt over het beleidspakket: hard, maar noodzakelijk. Er is geen andere mogelijkheid voorhanden. Het zal voorlopig ook wel niet de laatste pijnlijke ingreep zijn.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.