+ Meer informatie

Gekibbel om het kievitsei

Vogelbescherming: Friese emoties geen grond voor wetgeving

6 minuten leestijd

Hare Majesteit weigert dan wel het eerste landelijke kievitsei in ontvangst te nemen, volgens welingelichte kringen bestelt de Hofkeuken wèl elk jaar een paar "peertjes" bij een poelier in Leeuwarden. Als echter de Vogelwet binnenkort wordt aangepast aan Europese bepalingen, gaat waarschijnlijk deze lekkernij ook Koningin Beatrix' neus voorbij. De handel in de bontgespikkelde juwelen wordt verboden. En misschien ook het rapen.

Het rapen van kievitseieren is een omstreden icwestie. De Europese Commissie tiicte Nederland de afgelopen jaren geregeld op de vingers. Het eierrapen (en verhandelen) is in strijd met de Europese Vogelrichtlijn. De vaste kamercommissie buigt zich momenteel over de aanpassing van de verouderde Vogelwet uit 1936. Het voorstel staat het rapen alléén in Friesland toe. maar spreekt naast een handelsverbod ook over een verkorting van de raaptijd.

Onenigheid

De kievit als nationale Friese vogel en het eierzoeken, de Friese volkssport. Daarover en over alle andere denkbare natuurlijke, culturele en folkloristische aspecten met betrekking tot de gekuifde polderjongen gaat het boek "Kievit tussen wet en pet".

Al gauw wordt het verschil van opvatting duidelijk tussen de Bond van Friese Vogelbeschermings Wachten (BFVW) en de Nederlandse Vereniging tot Bescherming van Vogels. Prof. dr. K. H. Voous, die in hét boekje een voorwoord schreef, kiest geen partij in de onenigheid. Wel vraagt de emeritus hoogleraar dierkunde aan de Vrije Universiteit begrip voor beide standpunten.

Waar spitst het geschil zich op toe? Wel, duizenden menseri kunnen naar hun zeggen geen weerstand bieden aan de lokroep die elk voorjaar het begin markeert van een kortstondige periode vol avontuur, genoegen en sterke verhalen: het rapen van kievitseieren. Zo haalt de Vanellus vanellus, dé vogel van het boerenland, minstens één keer per jaar de krant: vinddatum eerste ei....

Vooral bij de Friezen is deze eizoek-traditie bijzonder populair. De kievit is hun vogel. Die verering vraagt offers. Vorig jaar belandden er naar schatting 150.000 eieren van de kuifkop onder de pet van rapers.

Nazorg

De Vogelbescherming verklaartzich onomwonden tegen de „absurde sport" van het eierrapen. Woordvoerder Hans Peeters: „Deze bezigheid werkt op geen enkele manier in het voordeel van de kievit. Deze vogel is nooit een echt bedreigde weidevogel geweest. Als gevolg van intensieve veehouderij en landbouw is er echter sprake van een grootschalige biotoopvernietiging van weidevogelgebieden en daalt ook het aantal kieviten. Ook het eierrapen speelt daarbij een rol. Jaarlijks gaat het immers om gigantische aantallen".

De BFVW, die sinds 1947 onder het motto "eierzoekers zijn de beste vogelbeschermers" aan de weg timmert, vindt dat de basiskennis van het gedrag van weidevogels, die onmisbaar is voor hun bescherming, verkregen wordt bij het zoeken van eieren. Met het verdwijnen van het eierzoeken zou een stuk deskundigheid verloren gaan. Als er geen eizoekcultuur is, ontstaat er ook geen nazorgcultuur, aldus de Friese bond.

Eizoekerskaart

De Friese vogelwachters —het gros bestaat uit eierrapers— proberen te voorkomen dat intensieve landbouw en veeteelt schade toebrengen aan legsels en donsjongen. Met het oog op de te verwachten landbouwwerkzaamheden markeren ze de plaats van de nesten met een stok of een bundel riet. Ook beschermen ze legsels tegen vertrapping door vee met behulp van zogenaamde nestbeschermers. Soms worden zelfs nesten buiten de gevarenzone verplaatst.

Een aantal jaren geleden kwam de BFVW in overleg met met boerenorganisaties met een plan om de wildgroei in het zoeken van kievitseieren te voorkomen. Voor vijftien gulden kan een liefhebber bij de Vogelwacht een eizoekerskaart kopen. De boer kan de zoekers op zijn grond vragen zich met deze kaart te legimiteren. Het geld voor de kaarten wordt weer besteed aan nestbeschermers in de weilanden.

Onverantwoord
kruinstre«p oogring handpenprojectie kruin Oe oogring bestaat uit veren. Oe oogrand ^^H isdi ^^•sorr is de naakte huid rond sommige vogels zoals is gekleurd. " het oog die bij meeuwen opvallend wenkbrauwstreep oogstreep versmalling snorstreep binnenvlag mondstreep baardstreep schacht Peeters heeft veel waardering tertiaihoek bultenvlag zadel vleugelachterrand vleugelboeg zijborstvlek vleugelvoorrand vleugelbocht gekuifde polderjongen.... Foto RD voor het werk van de BFVW, maar vindt haar standpunt inzake eierrapen ethisch èn educatief onverantwoord. „Hoe verkoop je zoiets aan jongeren? De BFVW heeft toegegeven dat niet uit te kunnen leggen. Het gaat puur om een gevoelskwestie. Ze blijft echter stug het eierrapen en de zorg voor de weidevogels aan elkaar koppelen. Volgens de BFVW heeft Friesland dank zij het rapen de meeste weidevogels. Lariekoek. Friesland h'eeft in vergelijking met andere provincies gewoon de beste leefgebieden".

Hoewel het eierrapen in Friesland officieel tot 13 april is toegestaan, verkortte de BFVW de laatste jaren uit eigener beweging de raaptijd tot 6 april. De kievit wordt gedwongen na die datum vervolglegsels te produceren. Het vermogen van de vogel om telkens nieuwe eieren te leggen, blijkt fabelachtig. RIN-bioloog Albert Beintema constateerde dat bij voortdurend verlies van legsels tot maar liefst

Doordat boeren steeds vroeger hun land bewerken, wordt de overachtmaal een nieuw broed werd geproduceerd. levingskans van deze vervolglegsels geringer. De kievit, die in staat is om al in maart voor nakomelingen te zorgen, krijgt door het eierrapen die kans niet.

Aantal gedaald

Jaap de Vries, auteur van "De regels van Vanellus", pleit er voor om alleen in maart het eierrapen toe te staan. In heel Nederland en alleen met schriftelijke toestemming van de grondgebruiker. Een voorstel van deze strekking diende hij in bij de minister van landbouw en natuurbeheer, die bezig is de nieuwe Flora- en Faunawet te introduceren.

De Vries kwam tot zijn voorstel op basis van gegevens (september 1991) van de Stichting Ornithologisch Veldonderzoek Nederland (Sovon). Daaruit blijkt dat tussen 1984 en 1990 het aantal kieviten landelijk met 30 procent is gekelderd.

Stichting

Vogelbescherming put moed uit bepaalde uitlatingen van de vaste kamercommissie. „Het eierrapen is Blij met het eerste kievitsei. voor Friesland een emotionele zaak. De commissie vindt het echter wat ver gaan om alleen dat argument als grond voor een wet te gebruiken. Mocht er voor de Friezen toch een uitzondering worden gemaakt, dan pleit Vogelbescherming er voor het rapen na 1 april te verbieden".

De BFVW denkt inmiddels aan het oprichten van een stichting die zich gaat ontfermen over het eierzoeken. Zij zou elk jaar de sluitingsdatum van het zoeken in Friesland moeten bepalen. Volgens het boek "Kievit tussen pet en wet" zou dat in principe tot 13 april mogelijk moeten zijn, want „een verdere beperking zou een aderlating voor de Friese weidevogelbescherming betekenen". N.a.v. "Kievit tussen pet en wet", onder redactie van Harrie Ernst; Friese Pers Boekerij, Drachten, 1991; 127 blz.; 19,90 gulden; "De regels van Vanellus; de kievit nader beschouwd", door J. de Vries; uitgeverij Eisma, Leeuwarden, 1991; 95 blz.; 17,50 gulden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.